กลยุทธ์การระดมทรัพยากรทางการศึกษาของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครปฐม

ปานชนก  รอดทอง; ธีระภาพ  เพชรมาลัยกุล

ผู้แต่ง

ปานชนก รอดทอง คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ https://orcid.org/0009-0004-2470-6953
ธีระภาพ เพชรมาลัยกุล คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ https://orcid.org/0009-0007-2434-3760

คำสำคัญ:

กลยุทธ์, การระดมทรัพยากรทางการศึกษา, โรงเรียน, สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครปฐม

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การศึกษาเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนประเทศ แต่การทำให้เด็กได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพ และมีความเท่าเทียมทั่วถึงกันนั้นเป็นเรื่องที่ทำได้ยาก สาเหตุส่วนหนึ่งมาจากความเหลื่อมล้ำด้านทรัพยากรการเรียน การระดมทรัพยากรทางการศึกษาทั้งเงินและไม่ใช่ตัวเงินเป็นเรื่องสำคัญ ที่จะทำให้การเรียนรู้ของผู้เรียนมีประสิทธิภาพมากขึ้น ลดความเหลื่อมล้ำ มีความเสมอภาค และเข้าถึงโอกาส ได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพมากขึ้น การระดมทรัพยากรทางการศึกษาประสบผลสำเร็จมากน้อยเพียงใดนั้น ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการซึ่งมีรายละเอียดที่แตกต่างกันในแต่ละบริบทของสถานศึกษา การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาสภาพแวดล้อมภายนอกและสภาพแวดล้อมภายในที่เกี่ยวข้องกับการระดมทรัพยากรทางการศึกษาของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครปฐม 2) เพื่อสังเคราะห์กลยุทธ์การระดมทรัพยากรทางการศึกษาของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครปฐม

ระเบียบวิธีการวิจัย: วิจัยเชิงคุณภาพ รวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก โดยใช้แบบสัมภาษณ์ชนิดกึ่งโครงสร้าง เพื่อวิเคราะห์บริบทตามแนวทางการจัดการเชิงกลยุทธ์ และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา แล้วจึงตรวจสอบสามเส้า ผู้ให้ข้อมูลที่สำคัญหลัก ใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจง มีเกณฑ์ในการพิจารณา ดังต่อไปนี้ 1) ผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครปฐม จำนวน 4 คน ใช้เกณฑ์มีประสบการณ์การบริหารงานไม่น้อยกว่า 2 ปี และเป็นผู้บริหารในโรงเรียนที่ประสบผลสำเร็จในการระดมทรัพยากรเป็นอย่างดี 2) ครูหัวหน้าฝ่ายงานหรือครูและบุคลากรทางการศึกษา จำนวน 1 คน ใช้เกณฑ์ เป็นข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาที่มีประสบการณ์ในสถานศึกษาไม่น้อยกว่า 2 ปี และ เป็นครูในโรงเรียนที่ประสบผลสำเร็จในการระดมทรัพยากรเป็นอย่างดี

ผลการวิจัย: สภาพแวดล้อมภายนอกและสภาพแวดล้อมภายในที่เกี่ยวข้องกับการระดมทรัพยากรทางการศึกษาและกลยุทธ์การระดมทรัพยากรทางการศึกษาของสถานศึกษา ด้านที่ 1 โรงเรียนที่มีความสำเร็จในการระดมทรัพยากรมีจุดแข็ง ได้แก่ 1) การบริหารจัดการและการวางแผนในสถานศึกษา 2) เครือข่ายที่เข้มแข็ง 3) ศักยภาพของผู้เรียน ด้านที่ 2 โรงเรียนที่มีความสำเร็จในการระดมทรัพยากรมีจุดอ่อน ได้แก่ 1) การรับนักเรียน ด้านที่ 3 โรงเรียนที่มีความสำเร็จในการระดมทรัพยากรมีโอกาส ได้แก่ 1) หน่วยงานภายนอกให้การสนับสนุน ด้านที่ 4 โรงเรียนที่มีความสำเร็จในการระดมทรัพยากรมีข้อจำกัดหรืออุปสรรค ได้แก่ 1) สภาพเศรษฐกิจ 2) กฎหมาย ระเบียบและนโยบายรัฐ 3) สภาวะวิกฤต กลยุทธ์การระดมทรัพยากรทางการศึกษาของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครปฐม 1) กลยุทธ์ด้านการวางแผนการบริหารจัดการ 2) กลยุทธ์ด้านการบริหารจัดการสถานศึกษา 3) กลยุทธ์ด้านเสริมสร้างเครือข่ายการระดมทรัพยากรทางการศึกษา 4) กลยุทธ์ด้านการสร้างผลงานเชิงประจักษ์

สรุปผล: ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าแม้จะต้องจัดการกับปัญหาต่างๆ เช่น การรับเข้าเรียน สถานการณ์ทางการเงิน และกฎระเบียบ โรงเรียนที่ประสบความสำเร็จก็ยังใช้ประโยชน์จากเครือข่ายที่แข็งแกร่ง การบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ และศักยภาพของนักเรียน เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่วัดผลได้ กลยุทธ์การระดมทรัพยากรจะเน้นย้ำอย่างหนักถึงการวางแผนอย่างละเอียด การบริหารโรงเรียนที่เข้มแข็ง และการสร้างเครือข่ายการศึกษาที่มีอิทธิพล

เอกสารอ้างอิง

กนกพร แสนสุขสม. (2561). นวัตกรรมการบริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาตามแนวคิดความมีชื่อเสียงขององค์การที่มีผลต่อการระดมทรัพยากรทางการศึกษา : บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

กระทรวงศึกษาธิการ (2556). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 3) พ.ศ.2553. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.

กลุ่มนโยบายและแผน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครปฐม. (2566). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน 5 ปี พ.ศ.2566-2570. กลุ่มนโยบายและแผน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครปฐม.

กาญจนา เขียวหวาน ธีรังกูร วรบำรุงกุล, วัยวุฒิ บุญลอย. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างการบริหารสถานศึกษา โดยใช้ทฤษฎีระบบกับการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี เขต 1. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์. 10 (12), 247-258.

กิ่งแก้ว วานิชกูล. (2549). การศึกษาการมีส่วนร่วมในการส่งเสริมให้มีการระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษาของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน โรงเรียนราชบพิธ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร. สารนิพนธ์ กศ.ม. (การบริหารการศึกษา). กรุงเทพฯ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

คุณานนต์ วิหคาภิรมย์. (2565). ปัจจัยที่เป็นอุปสรรคในการให้การศึกษาแก่เด็กนักเรียนไทย. กรุงเทพฯ : บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

จันทิมา อัชชะสวัสดิ์. (2556). การระดมทรัพยากรเพื่อการบริหารจัดการศึกษาในโรงเรียนประถมศึกษา นครปฐม : บัณฑิตวิทยาลัย. เชียงใหม่ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร.

จิรารัตน์ กระจ่างดี. (2562). การศึกษากลยุทธ์การบริหารงานวิชาการของโรงเรียนขยายโอกาสในอำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน.เชียงใหม่ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม.

จุฬาวิทยานุกรม. (2566). กลยุทธ์. Retrieved from http://www.chulapedia.chula.ac.th/index.php?title=กลยุทธ์

ณรงค์ฤทธิ์ ประทุมชัย. (2564). แนวทางการพัฒนาการระดมทรัพยากรเพื่อการบริหารจัดการศึกษาในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 3. มหาสารคาม : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

ธวัช ยะสุคำ (2566). การศึกษารายกรณี ( Case Study) เรื่อง การระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา. โรงเรียนวังหินกิตติวิทยาคม : สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาตาก

ธัญลักษณ์ นวลศรี. (2557). การระดมทรัพยากรทางการศึกษาของโรงเรียนมัธยมศึกษา ในเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6. กรุงเทพฯ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี.

นธิดา แก้วสวัสดิ์. (2562). การศึกษาอิทธิพลของความล่าช้าจากระเบียบขั้นตอนการปฏิบัติงานของหน่วยงานภาครัฐที่มีต่อพฤติกรรมเบี่ยงเบนไปจากกฎเกณฑ์ของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน:กรณีศึกษาองค์การบริหารส่วนตำบลในพื้นที่จังหวัดสงขลา. สงขลา : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.

นิรุตติ์ วงคำชัย. (2563). การระดมทรัพยากรทางการศึกษาของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการบริหารงานห้องเรียนพิเศษวิทยาศาสตร์ (SMTE) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 17. จันทบุรี : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.

นุชา สระสม. (2560). การมีส่วนร่วมใน “การบริหารแบบบ้าน วัด โรงเรียน” ของโรงเรียนวัด สังกัดกรุงเทพมหานคร. ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ประจักสิน บึงมุม. (2558). การพัฒนากลยุทธ์การบริหารจัดการระดมทรัพยากรเพื่อใช้ในการจัดการศึกษาของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาแพงเพชร เขต 1 และเขต 2. สักทอง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.), 21(3), 170-185.

ประยงค์ มีใจซื่อ. (2542). การบริหารเชิงกลยุทธ์. กรุงเทพ : มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

พรเทพ โพธิ์พันธุ์. (2562). การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมการระดมทุนเพื่อการศึกษาของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. มหาสารคาม : มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

พัชรกฤษฎิ์ พวงนิล. (2553). กลยุทธ์การระดมทรัพยากรทางการศึกษาเพื่อพัฒนาสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานของรัฐในจังหวัดมหาสารคาม. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ขอนแก่น.

พัชราภา ตันติชูเวช, พิณสุดา สิริธรังศรี, ประสพสุข ฤทธิเดช, สรรเสริญ สุวรรณ์, ดวงกมล ดังโพนทอง, ยอดขวัญ ผดุงมิตรุ, & อารีรัตน์ รักชาติประเสริฐ. (2566). การเปรียบเทียบการระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษาของประเทศ อังกฤษและประเทศออสเตรเลีย. วารสารการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 11(43), 369-379.

พัชราภา ตันติชูเวช. (2563). การระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษาของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 53(1), 123-136.

พิณสุดา สิริธรังศรี. (2562). การะดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา. วารสารสุทธิปริทัศน์. 33 (106), 1-16.

รุ่ง แก้วแดง. (2552). ปฏิวัติการศึกษาไทย. มติชน.

วรวุฒิ แสงนาก. (2555). การพัฒนารูปแบบการระดมทรัพยากรเพื่อการบริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในเขตภาคเหนือ. วิทยานิพนธ์ ศษ.ด. (การบริหารการศึกษา) : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสยาม.

วันทนา ฤทธิยูง (2565). การระดมทรัพยากรทางการศึกษา. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 5(2), 134-148.

ศักดิ์นิพน สว่างวงศ์. (2557). เครือข่ายความร่วมมือเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา. วารสารบริหาร การศึกษาบัวบัณฑิต, 14(2), 12-24.

สมชาย ภคภาสน์วิวัฒน์. (2553). การบริหารเชิงกลยุทธ์. อมรินทร์ฮาวทู.

สังเวียน มาลาทอง. (2556). การศึกษาสภาพการระดมทรัพยากรเพื่อการบริหารการศึกษาในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี. จันทบุรี : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.

สาโรจน์ โอพิทักษ์ชีวิน. (2552). การบริหารเชิงกลยุทธ์. บริษัท เพียร์สัน เอ็ดดูเคชั่นอินโดไชน่า จำกัด.

สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแหงชาติ. (2546). แนวดำเนินการของสถานศึกษาเพื่อจัดกิจกรรมเสริมประสบการณพัฒนาคุณภาพภายในสถานศึกษา. กรุงเทพฯ : โรงพิมพองคการรับสงสินคาและพัสดุภัณฑ.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). มาตรฐานการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2561. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). รูปแบบการระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ.

สุรศิษฎ์ เกียรติธนะกูล. (2565). การพัฒนากลยุทธ์การบริหารจัดการภัยคุกคามรูปแบบใหม่ของโรงเรียนมัธยมศึกษา ในพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก. ปริญญานิพนธ์ กศ.ด. (การบริหารการศึกษา) กรุงเทพ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

สุวิมล โขมโนทัย. (2560). การร่วมมือกันระหว่าง บ้าน วัด และโรงเรียน ในการพัฒนาโรงเรียนวิถีพุทธ. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

หวน พินธุพันธ์. (2560). การบริหารทรัพยากรทางการศึกษา. สารานุกรมศึกษาศาสตร์. 52, 7-19. http://ejournals.swu.ac.th/index.php/ENEDU/article/view/10007/8490

อภิวรรณ ยอดมงคล. (2562). การพัฒนากลยุทธ์เพื่อพัฒนาโรงเรียนมัธยมศึกษาในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้. สงขลา : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยหาดใหญ่.

อรุณี อินทรไพโรจน์ ระพีพัฒน ภาสบุตร วุฒิพล วรรณทรัพย์ และนภาพร เตรียมมีฤทธิ์. (2562). รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยย่อยที่ 2 พฤติกรรมและความต้องการท่องเที่ยวชุมชนผ่านโซเชียมีเดียภายใต้ชุดโครงการ 2562 การศึกษาเศรษฐกิจท่องเที่ยวชุมชนอย่างครบวงจร: จากโซเชียลมีเดียถึงชุมชนท่องเที่ยว. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.

อำพล ราวกลาง และเสาวนี ตรีพุทธรัตน์ (2556).แนวทางการระดมทรัพยากรทางการศึกษา เพื่อการบริหารจัดการสถานศึกษาขนาดเล็กกลุ่มโรงเรียนปง 2 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา พะเยา เขต 2”, EDGKKUJ, 7 (1), 245–252.