การสังเคราะห์งานวิจัยด้านการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาคณิตศาสตร์ของนักเรียนระดับประถมศึกษา

อัญชลี   บุญจันทึก

doi:10.60027/iarj.2025.284326

ผู้แต่ง

อัญชลี บุญจันทึก คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง https://orcid.org/0009-0008-6330-2758

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.284326

คำสำคัญ:

การสังเคราะห์งานวิจัย, คณิตศาสตร์, ความสามารถในการแก้โจทย์

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะและความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาทางคณิตศาสตร์ นับว่าเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะหากครูผู้สอนจัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะหรือยุทธวิธีในการแก้โจทย์ปัญหาอย่างสม่ำเสมอ จะเป็นพื้นฐานให้ผู้เรียนนำทักษะการแก้ปัญหานั้นไปแก้ปัญหาในศาสตร์อื่น ๆ และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อศึกษาคุณลักษณะของงานวิจัยด้านการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความสามารถในการแก้โจทย์คณิตศาสตร์ของนักเรียนระดับประถมศึกษา (2) เพื่อวิเคราะห์ขนาดอิทธิพลระหว่างวิธีการจัดการเรียนรู้กับความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาคณิตศาสตร์ของนักเรียนระดับประถมศึกษา

ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยเป็นงานวิจัยเชิงทดลองเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาคณิตศาสตร์ของนักเรียนระดับประถมศึกษา ที่ตีพิมพ์เผยแพร่ในระหว่างปี พ.ศ. 2555 – 2565 จำนวน 21 เรื่อง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบวิเคราะห์คุณลักษณะของงานวิจัย วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์อภิมาน (meta-analysis) ด้วยโปรแกรม R

ผลการวิจัย: (1) งานวิจัยทั้งหมดเป็นการออกแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความสามารถในการแก้ปัญหาคณิตศาสตร์ของนักเรียนระดับประถมศึกษา (2) งานวิจัยทั้งหมดมีค่าขนาดอิทธิพลเป็นบวก (effect size 0.94 จนถึง 43.86) และเมื่อพิจารณาความแปรปรวนของขนาดอิทธิพลแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ การพิจารณาปัจจัยที่ทำให้เกิดความแตกต่างของค่าเฉลี่ยขนาดอิทธิพลของแต่ละการทดลอง พบว่า ชนิดของตัวแปรต้นหรือตัวแปรจัดกระทำที่แตกต่างกันส่งผลต่อขนาดอิทธิพลแตกต่างกัน คือ วิธีการจัดการเรียนรู้ ได้แก่ การใช้วิธีจัดการเรียนรู้ร่วมกระบวนการแก้โจทย์ปัญหาคณิตศาสตร์ การใช้วิธีการจัดการเรียนรู้ร่วมกับยุทธวิธีการแก้โจทย์ปัญหาคณิตศาสตร์ และการใช้วิธีการจัดการเรียนรู้โดยใช้ทฤษฎีอื่น ๆ

สรุปผล: การออกแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาคณิตศาสตร์สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษามีประสิทธิภาพสูง โดยงานวิจัยทั้งหมดมีค่าขนาดอิทธิพลเป็นบวกอย่างมีนัยสำคัญ (effect size 0.94 - 43.86) และชนิดของตัวแปรต้นหรือวิธีการจัดการเรียนรู้ที่แตกต่างกันส่งผลต่อขนาดอิทธิพลที่แตกต่างกัน วิธีการจัดการเรียนรู้ที่ได้ผลดี ได้แก่ การใช้กระบวนการแก้โจทย์ปัญหาคณิตศาสตร์ การผสมผสานยุทธวิธีแก้โจทย์ปัญหา และการประยุกต์ใช้ทฤษฎีการเรียนรู้อื่น ๆ ในการจัดการเรียนรู้

เอกสารอ้างอิง

จรัญ กองศรีกุลดิลก. (2552). การพัฒนาความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาคณิตศาสตร์โดยใช้แบบฝึกกิจกรรมการแก้ปัญหาคณิตศาสตร์ที่เน้นการวางแผนการแก้ปัญหาของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนวัดบางกุฎีทอง จังหวัดปทุมธานี. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร.

ทิศนา แขมมณี. (2544). รายงานการวิจัยและพัฒนากระบวนการเรียนรู้ของโรงเรียน : การศึกษาพหุกรณี.กรุงเทพฯ : คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นงลักษณ์ วิรัชชัย. (2542). การวิเคราะห์อภิมาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2560). คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานคณิตศาสตร์ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ สกสค. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.

สายสุนีย์ ดวงแข. (2547). การสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับพฤติกรรมผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษา.วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2540). ทฤษฎีการเรียนรู้เพื่อพัฒนากระบวนการคิด ต้นแบบการเรียนรู้ทางด้านหลักการทฤษฎีและแนวปฏิบัติ. กรุงเทพฯ : สำนักนายกรัฐมนตรี.

สุธัญญา วาดเขียน. (2547). การสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับการพัฒนาบุคลากร. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

อุทุมพร พันธ์ชมภู. (2555). การสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับวิธีการจัดการเรียนการสอนที่ส่งผลต่อการเรียนคณิตศาสตร์ระดับมัธยมศึกษา : โดยการวิเคราะห์อภิมาน. วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการวัดผลการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

Bitter, G. (1990). Mathematics Methods for the Elementary and Middle School: A Comprehensive Approach. Boston: Allyn and Bacon. U.S.A.