การพลิกฟื้นอัตลักษณ์เชิงวัฒนธรรมของจังหวัดนครสวรรค์สู่เมืองแห่งวิถีวัฒนธรรมจีน

สุชาติ  แสงทอง; สุภาวรรณ  วงคำจันทร์; พรชัย  เจดามาน

doi:10.60027/iarj.2025.284283

ผู้แต่ง

สุชาติ แสงทอง มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์ https://orcid.org/0009-0005-2210-4198
สุภาวรรณ วงคำจันทร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์ https://orcid.org/0009-0000-0939-0867
พรชัย เจดามาน มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0000-0002-8559-6880

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.284283

คำสำคัญ:

ทุนทางวัฒนธรรม, อัตลักษณ์, จังหวัดนครสวรรค์, เมืองแห่งวิถีวัฒนธรรมจีน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: จังหวัดนครสวรรค์มีกลุ่มชาติพันธุ์จีน เข้ามาอาศัยและตั้งถิ่นฐานที่มีหลากหลายภาษาวัฒนธรรม และวิถีชีวิตกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมเฉพาะกลุ่มที่แตกต่างกันไป ดังนั้น ศักยภาพบนฐานทุนทางวัฒนธรรมในฐานะมูลค่าที่ได้รับจากกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมจะช่วยเพิ่มคุณค่าและความเป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่ท้องถิ่น บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอัตลักษณ์เชิงวัฒนธรรมของจังหวัดนครสวรรค์สู่เมืองแห่งวิถีวัฒนธรรมจีน

ระเบียบวิธีการวิจัย: การดำเนินการศึกษาเชิงคุณภาพ จากการวิเคราะห์เอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ 10 ผู้นำกลุ่มไทย- จีน 10 ผู้รู้และปราชญ์ชุมชน ในการดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลของการศึกษานี้

ผลการวิจัย: อัตลักษณ์เชิงวัฒนธรรมของจังหวัดนครสวรรค์สู่เมืองแห่งวิถีวัฒนธรรมจีน คลุมถึง (1) แหล่งเรียนรู้ศิลปะและวัฒนธรรมไทย-จีน (2) ศิลปะการแสดงของจีน 5 ภาษา (3) อัตลักษณ์อาหารจีน (4) เส้นทางการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทย-จีนอย่างผสมผสาน และ (5) การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการรองรับเมืองวิถีวัฒนธรรมจีน

สรุปผล: ในการพลิกฟื้นอัตลักษณ์เชิงวัฒนธรรม ของ 5 ประเด็นสำคัญในผลกระทบต่อการจัดการท่องเที่ยวเชิงพื้นที่ และพัฒนานครสวรรค์สู่เมืองวิถีวัฒนธรรมจีนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2560). เเผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2560 - 2564). กรุงเทพฯ: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.

กอบชัย รักพันธุ์ และรวิวรรณ โอฬารรัตน์มณี. (2557). การดำรงอยู่ของย่านตลาดในพลวัตความเปลี่ยนแปลงของเมืองเชียงใหม่. วารสารสังคมลุ่มน้ำโขง, 10(2), 197-214.

ชมพูนุท คงพุนพิน และภาวิณี เอี่ยมตระกูล. (2561). การเปลี่ยนผ่านบทบาทพื้นที่สาธารณะของประเทศไทย. วารสารวิชาการคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล. 26(1). 30-40.

ชลธิชา มาลาหอม. (2555). อัตลักษณ์ชุมชนรากฐานสู่การศึกษา. วารสารครุศาสตร์, 9(1),41.

ฐิติมาพร พามา และกฤตพร ห้าวเจริญ. (2560). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของย่านตลาดล่าง จังหวัดลพบุรี. วารสารวิชาการคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล., 19(25), 51-68.

ณฐพงศ์ จิตรนิรัตน์. (2553). อัตลักษณ์ชุมชน : Community Identities. สงขลา: นำศิลป์โฆษณา.

ดนัย นิลสกุล และนพดล ตั้งสกุล. (2558). ปัจจัยที่ส่งผลต่อสำนึกในถิ่นที่ในย่านการค้าเก่าเมืองอุบลราชธานี. วารสารสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย, 14(1), 44-57.

ดวงกมล เวชวงค์. (2554). กระบวนการนำเสนออัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์ยวนในบริบทของการท่องเที่ยวผ่านหอวัฒนธรรมพื้นบ้านและตลาดท่าน้ำ: ศึกษากรณีชุมชนยวนตำบลต้นตาล อำเภอเสาไห้ จังหวัด สระบุรี. วารสารวิทยบริการ, 22(3), 113.

ดิเรก ปัทมสิริวัฒน์. (2551). ทุนทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญากับการสร้างสรรค์คุณค่า. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

ตุลยราศรี ประเทพ. (2558). รูปแบบผลสัมฤทธิ์การบริหารจัดการท่องเที่ยวเชิงนิเวศแบบมีส่วนร่วม. วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐประศาสนศาสตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

บุญศิริ สุขพร้อมสรรพ์ และศรีสุดา วงษ์ชุ่ม. (2561). การอนุรักษ์และพัฒนาชุมชนเมืองเก่าพะเยา. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 38(3), 105-126.

เบญจรงค์ ทุมปัดชา (2558) . การอนุรักษ์และพัฒนาย่านพาณิชยกรรมเก่า ชุมชนบ้านสิงห์ท่า อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร. วารสารวิชาการการออกแบบสิ่งแวดล้อม, 2(1), 42-59.

ภูมิ ภูติมหาตมะ. (2558). จีนย่านตลาดน้อย: ศรัทธาและเศรษฐกิจการค้าแห่งจีนสยาม. วารสารวิชาการสาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 8(2), 2590-2606.

ระวิวรรณ โอฬารรัตน์มณี. (2552). สถาปัตยกรรมพื้นถิ่น: การศึกษา วิจัย และการปฏิบัติวิชาชีพ สถาปัตยกรรม. วารสารวิชาการคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง, 8 (20), 56-66.

ศักราช ฟ้าขาว. (2554). การปรับเปลี่ยนและการธารงรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชนไทใหญ่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

ศุภวุฒิ สายเชื้อ. (2554). ประเทศไทยกับเศรษฐกิจสร้างสรรค์. กรุงเทพฯ: ศูนย์สร้างสรรค์และออกแบบ.

สิริจิตต์ ปันเงิน. (2542). ความตายในทัศนะของกามูส์. เชียงใหม่ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

สุจรรยา โชติช่วง. (2554). การศึกษาสภาพการพัฒนาอัตลักษณ์และเอกลักษณ์ของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต1. การศึกษาค้นคว้าอิสระ. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.

สุภางค์ จันทวานิช. (2563). ทฤษฎีสังคมวิทยา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุภาภรณ์ อัษฎมงคล. (2551). ประวัติชีวิตหญิงสามัญชนชาวจีนสามรุ่น : อุดมการณ์ครอบครัวและความเป็นจีนในสังคมไทย.กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

เสริมศักดิ์ ขุนพล. (2557). การศึกษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมความเชื่อของชุมชนเกาะยอ. วารสารปาริชาติ มหาวิทยาลัยทักษิณ, 28(3), 82-103.

อมรา พงศาพิชญ์. (2555). ความหลากหลายทางวัฒนธรรม(กระบวนทัศน์และบทบาทในประชาคม). พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อินทิรา พงษ์นาค. (2557). อัตลักษณ์ชุมชนเมืองโบราณอู่ทองเพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมจังหวัด สุพรรณบุรี. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปะศาสตร์มหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

เอี่ยม ทองดี. (2558). ทุนทางวัฒนธรรมชุมชน. วารสารวัฒนธรรมปริทรรศน์, 2 (3), 16–29.

Ashton, A.S., Limisariyapong, S., & Islam, R. (2020). The development of value perception toward cultural tourism destination: A Northeast Thailand case study. ESTEEM Journal of Social Sciences and Humanities, 20 (4), 243-252.