การพัฒนาทักษะการสื่อสารในชีวิตประจำวันของเด็กออทิสติกด้วย แนวคิด RPV ร่วมกับชุดแบบฝึกบัตรภาพ

วิยะดา คำลาพิศ

doi:10.60027/iarj.2025.284118

ผู้แต่ง

วิยะดา คำลาพิศ โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยรามคำแหง (ฝ่ายประถม) https://orcid.org/0009-0002-8732-6910

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.284118

คำสำคัญ:

เด็กออทิสติก, ทักษะการสื่อสาร, บัตรภาพ, แนวคิดแบบ RPV

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ปัญหาของเด็กออทิสติกส่วนใหญ่เมื่ออยู่ร่วมกับบุคคลอื่นในสังคม คือปัญหาด้านความบกพร่องด้านการสื่อสารของเด็กออทิสติก มีตั้งแต่พูดได้บ้างจนถึงพูดไม่ได้เลย ซึ่งถ้าเด็กออทิสติกสามารถพูดได้เร็ว โอกาสที่จะมีพัฒนาการทางภาษาใกล้เคียงกับเด็กปกติก็จะมีโอกาสเพิ่มมากขึ้น การพูดเป็นวิธีการสื่อความหมายที่สำคัญที่สุด อย่างไรก็ตามถ้าเด็กออทิสติกไม่สามารถพูดได้ก็จำเป็นต้องหาวิธีการอื่นมาทดแทน เพื่อให้สามารถบอกความต้องการของตนเองได้ ซึ่งได้นำทฤษฎี RPV มาใช้ร่วมในงานวิจัยดังนี้ ทฤษฎีการเสริมแรง (Reinforcement) คือ การเสริมแรงเป็นการให้รางวัลอย่างหนึ่งที่จะทำให้เด็กสามารถแสดงพฤติกรรมที่เหมาะสม สามารถทำได้ทั้งการกระตุ้นด้วยวาจา คำชม คำเตือน และการเสริมแรงด้วยท่าทาง เช่น การแตะมือ การกอด เป็นต้น เทคนิคการชี้แนะ (prompts) คือ เป็นการทำให้เด็กเกิดการแสดงพฤติกรรมออกในทางที่ดี โดยสามารถทำได้ด้วยการชี้แนะด้วยคำพูด ด้วยภาษากายและรูปภาพ ซึ่งสามารถทำให้การสื่อสารประสบความสำเร็จได้ดี และการรับรู้ทางสายตา (visual perception) คือ เป็นการรับรู้และแปลผลจากสิ่งที่เห็นออกมาเป็นคำพูด การรับรู้และแปลผลสิ่งที่เห็น โดยต้องสามารถจดจำ แยกแยะและวิเคราะห์สิ่งที่มองเห็นได้ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบทักษะการสื่อสารของเด็กออทิสติก ก่อนและหลังเรียนด้วยการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยแนวคิด PRV ร่วมกับชุดแบบฝึกบัตรภาพ

ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ เป็นเด็กออทิสติกที่กำลังศึกษาในโครงการศูนย์การศึกษาสำหรับเด็กพิเศษระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 - 6 ปีการศึกษา 2567 ของโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยรามคำแหง (ฝ่ายประถม) จำนวน 16 คน โดยผู้วิจัยใช้วิธีการลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แผนกิจกรรมแบบฝึกบัตรภาพ บัตรภาพและแบบทดสอบทักษะด้านการสื่อสารสำหรับเด็กออทิสติกสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือค่าเฉลี่ย ( ) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และค่าร้อยละ

ผลการวิจัย: ผลการวิจัยพบว่าเด็กออทิสติกมีทักษะการสื่อสารด้านการบอกความต้องการของตนเองและด้านการปฏิเสธ ก่อนเรียน มีค่าเฉลี่ย 14.25 ร้อยละ 47.50 และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 1.61และหลังเรียน มีค่าเฉลี่ย 27.68 ร้อยละ 92.29 และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 2.18 ซึ่งสูงกว่าก่อนเรียนด้วยการใช้แผนกิจกรรมด้วยชุดแบบฝึกบัตรภาพร่วมกับแนวคิด RPV

สรุปผล: การฝึกด้วยชุดแบบฝึกบัตรภาพ ทำให้นักเรียนออทิสติกมีทักษะการสื่อสารที่สูงขึ้น โดยมีการวิเคราะห์เปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ย ค่าร้อยละก่อนเรียนและหลังเรียนด้วยแบบทดสอบทักษะการสื่อสาร

เอกสารอ้างอิง

กนกรัตน์ ยศไกร. (2551). การถ่ายภาพเพื่อการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : ทริปเบิ้ล เอ็ดดูเคชั่น กสิทร์ พรหมาสา.

ครูออฟ. (2567). ทฤษฎีการใช้บัตรภาพ. Retrieved on 25 December 2023. from www.kruaof.com

จริยา บุตรทอง. (2563). การพัฒนาทักษะการสื่อสารโดยใช้วิธีการสอนเพ็คส์ (PECS) ร่วมกับหลักการสอนแบบ 3R’s สำหรับเด็กออทิสติก ศูนย์การศึกษาพิเศษมหาจักรีสิรินธร ประจำจังหวัดนครนายก. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต : มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี.

จำเนียร ช่วงโชติ. (2532). จิตวิทยาการรับรู้และการเรียนรู้. พิมพ์ครั้งที่ 9.กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์โยปถัมท์.

ฐาวรี ขันสำโรง. (2550). การพัฒนาทักษะการสื่อสารของเด็กนักเรียนที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา โดยระบบ แลกเปลี่ยนรูปภาพเพื่อการสื่อสาร. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่:เชียงใหม่.

ณัชพร ศุภสมุทร์. (2554). รูปแบบการจัดการความรู้เพื่อพัฒนาต้นแบบแผนการสอนอ่านในวิชาทักษะภาษาและการสื่อสารสำหรับครูในโรงเรียนการศึกษาพิเศษ.กลุ่มการศึกษาพิเศษ. สถาบันราชานุกุล

ณัฏฐ์นรินทร์ นาคเล็ก. (2557). การพัฒนาความสามารถในการสื่อสารของเด็กออทิสติกจากการสอนโดยวิธีเพ็คส์ (PECS). วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต : มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา.

ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา. (2556). ออทิสติก. Retrieved on 25 December 2023. from http://www.happyhomeclinic.com/au21-autism.htm.

ทิพย์วรรณ จุลีรัชนีกร. (2552). ผลของการใช้เทคนิคการชี้แนะทางวาจาควบคู่กับการเสริมแรงทางบวกที่มีต่อพฤติกรรมการเผชิญปัญหาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

ผดุง อารยะวิญญู. (2533). การศึกษาสำหรับเด็กที่มีความต้องการพิเศษ. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์บรรณกิจ

โรงพยาบาลมโนรมย์. (2566), การรับรู้ทางสายตา. Retrieved on 23 December 2023. From: https://www.manarom.com/blog/Visual_perception.html.

ลักขณาพร ทองเจือเพชร. (2551). ผลการใช้วิธิีเพ็คสในการพฒนาทักษะการสื่อสารของเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา. สารนิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต : มหาวิทยาลยศรีนครินทรวิโรฒ.

สถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2560). เด็กออทิสติก คู่มือสำหรับครู. กรุงเทพฯ: บริษัท บียอนด์ พับลิสซิ่ง จำกัด

สมชาย รัตนทองคำ. (2550). เอกสารประกอบการสอน 475 759 การสอนทางกายภาพบำบัด. Retrieved on 29 December 2022. from http://ams.kku.ac.th.

สมพร หวานเสร็จ.(2552). การพัฒนาศักยภาพบุคคลออทิสติกโดยใช้สื่อสนับสนุนการเรียนรู้ผ่านการมอง. ขอนแก่น : คลังนานาวิทยา.

ไหมไทย ไชยพันธุ์. (2557). จิตวิทยา : แนวคิดทฤษฎีการศึกษาการปรับพฤติกรรมในชั้นเรียน. วารสารมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์, 1(1), 21-33

อุมาพร ตรังคสมบัติ.(2554). จิตบำบัดและการให้คำปรึกษาครอบครัว. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ: ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

Bogdashina, O. (2003). Sensory perceptual issues in autism and Asperger syndrome. New York: Jessica Kingsley Publishers.

Marzuki, A. G. (2017). Developing Speaking Skills through Oral Report in an EFL Class in Indo Marzuki, Prayogo, J. A., & Wahyudi, A. (2016). Improving the EFL Learners’ Speaking Ability through Interactive Storytelling. DINAMIKA ILMU, 16(1), 15-34. nesia.