การส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมส์ เรื่องกระบวนการเปลี่ยนแปลงลมฟ้าอากาศของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
DOI:
https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e283861คำสำคัญ:
กิจกรรมการเรียนรู้, การคิดเชิงเมตาค็อกนิชัน, การสนับสนุนการเรียนรู้, ประสิทธิภาพ, ความพึงพอใจบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์ : การแก้โจทย์ปัญหาโดยใช้กิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นการบูรณาการการส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมส์ สามารถพัฒนาความสามารถการส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณได้ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์1) เพื่อส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมเรื่องกระบวนการเปลี่ยนแปลงลมฟ้าอากาศ ของผู้เรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
ระเบียบวิธีการวิจัย : กลุ่มเป้าหมาย เป็นผู้เรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนมหาวิชานุกูล จังหวัดมหาสารคาม จำนวน 11 คน ภาคเรียนที่ 2 ในปีการศึกษา 2566 โดยเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในงานวิจัย ได้แก่ 1) คือ แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกม 2) แบบวัดความสามารถการคิดอย่างมีวิจารณญาณ วิธีดำเนินการวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ แบ่งเป็น 3 วงรอบปฏิบัติการ ขั้นตอนที่ 1 ขั้นการวางแผน ขั้นตอนที่ 2 ขั้นปฏิบัติการ ขั้นตอนที่ 3 ขั้นการสังเกต ขั้นตอนที่ 4 ขั้นการสะท้อนผล สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และ t–test (Dependent Samples)
ผลการวิจัย : พบว่า นักเรียนมีการคิดอย่างมีวิจารณญาณ โดยมีการคิดอย่างมีวิจารณญาณคะแนนเฉลี่ยในแต่ละด้าน คือ ด้านที่ 1 ด้านการนิยามปัญหา (\bar{x}= 2.29) มีการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับดี ด้านที่ 2 ด้านการตัดสินข้อมูล (\bar{x} =1.86) มีการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับพอใช้ ด้านที่ 3 ด้านการระบุสมมุติฐาน (\bar{x} =2.14) มีการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับดี และด้านที่ 4 ด้านการสรุปอ้างอิง (\bar{x} = 2.14) มีการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับดี
สรุปผล: การใช้กิจกรรมเป็นฐานในการจัดการเรียนการสอนสามารถส่งเสริมการเรียนรู้ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
ฐปนนท์ สุวรรณกนิษฐ์. (2560). การออกแบบเกมการ์ดเพื่อสร้างความเข้าใจในการเรียนหลักสูตรออกแบบสื่อสาร. ใน การประชุมวิชาการระดับชาตินเรศวรวิจัย ครั้งที่ 13: วิจัยและนวัตกรรมกับการพัฒนาประเทศ (หน้า 1700–1715). มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ประภาศิริ ปราโมทย์. (2561). การพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้คณิตศาสตร์โดยใช้รูปแบบการเรียนรู้แบบร่วมมือควบคู่กับเกมเพื่อส่งเสริมผลการเรียนรู้และคุณลักษณะที่พึงประสงค์ทางคณิตศาสตร์สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 (วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่).
พนิดา ชาตยาภา. (2561). การคิดวิจารณญาณของครูปฐมวัยในศตวรรษที่ 21. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์ (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 8(1), 159–170.
ศิรินภา นามโน. (2560). การพัฒนาความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาฟิสิกส์และเจตคติต่อวิชาฟิสิกส์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐานร่วมกับแนวคิดเมตาคอกนิชัน (วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2545). กรอบแนวคิดการพัฒนาการศึกษาในทศวรรษที่สอง (พ.ศ. 2545–2554). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี.
สิริเกศ หมัดเจริญ, & น้อยทิพย์ ลิ้มยิ่งเจริญ. (2554). การพัฒนาความสามารถในการแก้ปัญหาและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาฟิสิกส์ เรื่องเสียงของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยใช้กลวิธีเมตาคอกนิชัน. วารสารศึกษาศาสตร์ ฉบับวิจัยบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 5(4), 94–101.
สุชาติ วัฒนชัย. (2561). การพัฒนาผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อุษา ชมภูพฤกษ์. (2561). การพัฒนาความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาฟิสิกส์ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาฟิสิกส์ เรื่องไฟฟ้ากระแสของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยใช้กลวิธีเมตาคอกนิชัน (วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).
Mackay, T. (2013). The impact of play-based learning on early childhood development. Early Learning Journal, 12(3), 45–58.
Maria Araceli Ruiz-Primo. (2009). Towards a framework for assessing 21st-century science skills. Commissioned paper for The National Academies.
Play Academy. (2017). แนวทางการจัดการเรียนรู้ผ่านการเล่นในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์เพลย์อะคาเดมี.
Watson, G., & Glaser, E. M. (1961). Watson-Glaser critical thinking appraisal manual. Psychological Corporation.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Interdisciplinary Academic and Research Journal

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ในบทความใดๆ ใน Interdisciplinary Academic and Research Journal ยังคงเป็นของผู้เขียนภายใต้ ภายใต้ Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License การอนุญาตให้ใช้ข้อความ เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ของสิ่งพิมพ์ ผู้ใช้ใดๆ เพื่ออ่าน ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือลิงก์ไปยังบทความฉบับเต็ม รวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำดัชนี ส่งต่อเป็นข้อมูลไปยังซอฟต์แวร์ หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางกฎหมายอื่นใด แต่ห้ามนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์หรือด้วยเจตนาที่จะเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจใดๆ






