การส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมส์ เรื่องกระบวนการเปลี่ยนแปลงลมฟ้าอากาศของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

ผู้แต่ง

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e283861

คำสำคัญ:

กิจกรรมการเรียนรู้, การคิดเชิงเมตาค็อกนิชัน, การสนับสนุนการเรียนรู้, ประสิทธิภาพ, ความพึงพอใจ

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์ : การแก้โจทย์ปัญหาโดยใช้กิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นการบูรณาการการส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมส์ สามารถพัฒนาความสามารถการส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณได้ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์1) เพื่อส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมเรื่องกระบวนการเปลี่ยนแปลงลมฟ้าอากาศ ของผู้เรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

ระเบียบวิธีการวิจัย : กลุ่มเป้าหมาย เป็นผู้เรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนมหาวิชานุกูล จังหวัดมหาสารคาม จำนวน 11 คน ภาคเรียนที่ 2 ในปีการศึกษา 2566 โดยเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในงานวิจัย ได้แก่ 1) คือ แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกม 2) แบบวัดความสามารถการคิดอย่างมีวิจารณญาณ วิธีดำเนินการวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ แบ่งเป็น 3 วงรอบปฏิบัติการ ขั้นตอนที่ 1 ขั้นการวางแผน ขั้นตอนที่ 2 ขั้นปฏิบัติการ ขั้นตอนที่ 3 ขั้นการสังเกต ขั้นตอนที่ 4 ขั้นการสะท้อนผล สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และ t–test (Dependent Samples)

 ผลการวิจัย : พบว่า นักเรียนมีการคิดอย่างมีวิจารณญาณ โดยมีการคิดอย่างมีวิจารณญาณคะแนนเฉลี่ยในแต่ละด้าน คือ ด้านที่ 1 ด้านการนิยามปัญหา (\bar{x}= 2.29) มีการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับดี ด้านที่ 2 ด้านการตัดสินข้อมูล (\bar{x} =1.86) มีการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับพอใช้ ด้านที่ 3 ด้านการระบุสมมุติฐาน (\bar{x} =2.14) มีการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับดี และด้านที่ 4 ด้านการสรุปอ้างอิง (\bar{x} = 2.14) มีการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับดี

สรุปผล: การใช้กิจกรรมเป็นฐานในการจัดการเรียนการสอนสามารถส่งเสริมการเรียนรู้ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

ฐปนนท์ สุวรรณกนิษฐ์. (2560). การออกแบบเกมการ์ดเพื่อสร้างความเข้าใจในการเรียนหลักสูตรออกแบบสื่อสาร. ใน การประชุมวิชาการระดับชาตินเรศวรวิจัย ครั้งที่ 13: วิจัยและนวัตกรรมกับการพัฒนาประเทศ (หน้า 1700–1715). มหาวิทยาลัยนเรศวร.

ประภาศิริ ปราโมทย์. (2561). การพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้คณิตศาสตร์โดยใช้รูปแบบการเรียนรู้แบบร่วมมือควบคู่กับเกมเพื่อส่งเสริมผลการเรียนรู้และคุณลักษณะที่พึงประสงค์ทางคณิตศาสตร์สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 (วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่).

พนิดา ชาตยาภา. (2561). การคิดวิจารณญาณของครูปฐมวัยในศตวรรษที่ 21. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์ (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 8(1), 159–170.

ศิรินภา นามโน. (2560). การพัฒนาความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาฟิสิกส์และเจตคติต่อวิชาฟิสิกส์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐานร่วมกับแนวคิดเมตาคอกนิชัน (วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2545). กรอบแนวคิดการพัฒนาการศึกษาในทศวรรษที่สอง (พ.ศ. 2545–2554). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี.

สิริเกศ หมัดเจริญ, & น้อยทิพย์ ลิ้มยิ่งเจริญ. (2554). การพัฒนาความสามารถในการแก้ปัญหาและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาฟิสิกส์ เรื่องเสียงของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยใช้กลวิธีเมตาคอกนิชัน. วารสารศึกษาศาสตร์ ฉบับวิจัยบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 5(4), 94–101.

สุชาติ วัฒนชัย. (2561). การพัฒนาผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อุษา ชมภูพฤกษ์. (2561). การพัฒนาความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาฟิสิกส์ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาฟิสิกส์ เรื่องไฟฟ้ากระแสของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยใช้กลวิธีเมตาคอกนิชัน (วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).

Mackay, T. (2013). The impact of play-based learning on early childhood development. Early Learning Journal, 12(3), 45–58.

Maria Araceli Ruiz-Primo. (2009). Towards a framework for assessing 21st-century science skills. Commissioned paper for The National Academies.

Play Academy. (2017). แนวทางการจัดการเรียนรู้ผ่านการเล่นในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์เพลย์อะคาเดมี.

Watson, G., & Glaser, E. M. (1961). Watson-Glaser critical thinking appraisal manual. Psychological Corporation.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-11-05

รูปแบบการอ้างอิง

ราญมีชัย พ., & วรคำ ไ. (2026). การส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมส์ เรื่องกระบวนการเปลี่ยนแปลงลมฟ้าอากาศของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1. Interdisciplinary Academic and Research Journal , 6(6), e283861 . https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e283861

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ