ปัญหากฎหมายว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ ศึกษากรณีระยะเวลาในการดำเนินการของคณะกรรมการเพื่อทำหน้าที่กำหนดราคาอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้นและเงินค่าทดแทน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์:  พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2562 มาตรา 21 วรรคหนึ่งและวรรคสอง มีปัญหาทางกฎหมายที่สำคัญ คือ เมื่อเจ้าหน้าที่ได้แต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อทำหน้าที่กำหนดราคาอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้นและเงินค่าทดแทนให้แก่ผู้มีสิทธิรับเงินค่าทดแทนแล้ว แต่การดำเนินงานของคณะกรรมการดังกล่าวยังไม่แล้วเสร็จตามระยะเวลาหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแต่งตั้งตามที่กำหนดไว้ในมาตรา 21 วรรคหนึ่ง โดยต่อมาได้อนุมัติให้ขยายระยะเวลาออกไปอีกเก้าสิบวันแล้ว แต่ยังปรากฏว่าคณะกรรมการฯ ก็ยังทำหน้าที่ไม่แล้วเสร็จในระยะเวลาที่กำหนดตามมาตรา 21 วรรคสอง ในกรณีนี้ คณะกรรมการดังกล่าวจะสามารถทำหน้าที่ต่อไปได้หรือไม่ อย่างไร และควรดำเนินการอย่างไร เพื่อให้มีผลทางกฎหมาย ทั้งนี้ การศึกษาวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาแนวทางแก้ไขและปรับปรุงพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2562 ตามมาตรา 21
ซึ่งผลที่ได้จะนำไปสู่การแก้ไขระยะเวลาการดำเนินการของคณะกรรมการเพื่อทำหน้าที่กำหนดราคาอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้นและเงินค่าทดแทน

ระเบียบวิธีการศึกษา: การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยค้นคว้าจากหนังสือ ตำรา งานนิพนธ์ บทความวิจัย บทความวิชาการ และเอกสารอื่นที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ รวมทั้งคำวินิจฉัยของศาลปกครองสูงสุด ศาลฎีกา และคณะกรรมการกฤษฎีกา โดยเฉพาะประเด็นปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานของคณะกรรมการเพื่อทำหน้าที่กำหนดราคาอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้นและเงินค่าทดแทน ทั้งนี้ งานวิจัยนี้มีขั้นตอนในการวิจัยโดยศึกษาและเก็บรวบรวมข้อมูลดังกล่าว และนำมาข้อมูลที่ได้มาพิเคราะห์เปรียบเทียบกับกฎหมายต่างประเทศ ประกอบกับแนวคิดและทฤษฎีทางกฎหมาย เพื่อค้นหาแนวคำตอบเพื่อให้สอดคล้องกับหลักกฎหมายการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์

ผลการศึกษา: การวิจัยในครั้งนี้พบว่า ปัญหาที่เกี่ยวกับการกำหนดราคาอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้นตามมาตรา 21 นั้น มีประเด็นปัญหาตามมาตรา 21 วรรคหนึ่งและวรรคสอง ซึ่งกำหนดให้คณะกรรมการเพื่อทำหน้าที่กำหนดราคาอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้นและเงินค่าทดแทน (คณะกรรมการฯ) กำหนดราคาอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้นภายในแนวเขตที่ดินที่จะเวนคืนให้แล้วเสร็จ ภายในหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแต่งตั้ง ซึ่งเป็นไปตามมาตรา 21 วรรคหนึ่ง และมาตรา 21 วรรคสอง กำหนดในกรณีที่มีเหตุจำเป็นและคณะกรรมการฯ ไม่อาจกำหนดราคาอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้นให้แล้วเสร็จได้ภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว รัฐมนตรีอาจอนุมัติให้ขยายระยะเวลาได้ไม่เกินเก้าสิบวัน โดยทำเป็นประกาศและระบุเหตุผล
การขยายระยะเวลาไว้ด้วย ซึ่งสอดคล้องและเป็นไปตามวัตถุประสงค์ของงานวิจัยนี้ที่มุ่งหมายจะแก้ไขปัญหาในประเด็นตามนัยมาตรา 21 ดังกล่าว

สรุปผล หากมีการเพิ่มเติมบทบัญญัติกฎหมายดังกล่าวตามมาตรา 21 วรรคสี่และวรรคห้าตามข้อเสนอในงานวิจัยนี้ อาจแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นได้ โดยคณะกรรมการดังกล่าวจะสามารถทำหน้าที่กำหนดราคาอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้นและเงินค่าทดแทนภายในแนวเขตที่ดินที่จะเวนคืนให้แล้วเสร็จและบรรลุผลตามวัตถุประสงค์ของการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ ทำให้ผู้ถูกเวนคืนซึ่งเป็นเจ้าของหรือผู้ครอบครองซึ่งอสังหาริมทรัพย์ได้รับการเยียวยาโดยได้รับเงินค่าทดแทนจากการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ และจะเป็นการช่วยบรรเทาความเดือดร้อนให้แก่ผู้ถูกเวนคืนซึ่งเป็นฝ่ายที่เสียสละเพื่อประโยชน์ส่วนรวม