การพัฒนาทักษะทางดนตรีของเด็กปฐมวัยด้วยการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ โดยใช้กิจกรรมดนตรีตามแนวคิดของดาลโครซ

กิติศักดิ์  เสียงดี; อัญชลี  บุญจันทึก

doi:10.60027/iarj.2025.283145

ผู้แต่ง

กิติศักดิ์ เสียงดี คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง https://orcid.org/0009-0005-4271-5324
อัญชลี บุญจันทึก คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง https://orcid.org/0009-0008-6330-2758

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.283145

คำสำคัญ:

กิจกรรมดนตรี, แนวคิดของดาลโครซ, เด็กปฐมวัย

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: กระบวนการสอนดนตรีตามแนวคิดของดคาลโครซ ทำให้เด็กปฐมวัยเกิดการเรียนรู้ดนตรีที่ดีโดยเริ่มจากการฟัง และการเคลื่อนไหวประกอบดนตรี ซึ่งเป็นความสัมพันธ์ระหว่างหูที่ได้ยินกับร่างกายที่ได้รับความรู้สึกพร้อมกับมีการเคลื่อนไหวเพื่อตอบสนองต่อเสียงดนตรีจึงทำให้เด็กเข้าใจดนตรีมากยิ่งขึ้น และสามารถพัฒนาทักษะทางดนตรี เพื่อต่อยอดความรู้ในระดับที่สูงขึ้นของเด็กปฐมวัยต่อไป จุดประสงค์ของงานวิจัย 1) เพื่อพัฒนาการจัดประสบการณ์การเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมดนตรีตามแนวคิดของดาลโครซให้มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์มาตรฐาน 80/80 2) เพื่อเปรียบเทียบทักษะทางดนตรีของเด็กปฐมวัยหลังการจัดประสบการณ์การเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมดนตรีตามแนวคิดของดาลโครซเมื่อเทียบกับเกณฑ์ร้อยละ 70 3) เพื่อศึกษาความพึงพอใจของเด็กปฐมวัยที่มีต่อการจัดประสบการณ์การเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมดนตรีตามแนวคิดของดาลโครซ

ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างที่ศึกษาเป็นเด็กปฐมวัยระดับชั้นปีที่ 3 หลักสูตรภาคปกติ ของโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยรามคำแหง (ฝ่ายประถม) จำนวน 50 คน โดยผู้วิจัยใช้วิธีการสุ่มแบบกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ประกอบไปด้วย 1) กิจกรรมดนตรีตามแนวคิดดาลโครซ 2) แบบประเมินทักษะทางดนตรีและเกณฑ์การประเมินทักษะทางดนตรีสำหรับเด็กปฐมวัย 3) แบบสอบถามความพึงพอใจของเด็กปฐมวัยที่มีต่อกิจกรรมดนตรีตามแนวคิดดาลโครซ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าร้อยละ และทดสอบสมุติฐานของงานวิจัยโดยใช้สถิติ t-test one sample

ผลการวิจัย: ผลการศึกษาพบว่า 1) ประสิทธิภาพของกิจกรรมดนตรีตามแนวคิดดาลโครซ มีค่าประสิทธิภาพเท่ากับ 83.78/84.89 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ประสิทธิภาพที่กำหนดไว้ 80/80 2) ทักษะทางดนตรีของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมดนตรีตามแนวคิดดาลโครซ สูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 70 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยมีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 46.60 คิดเป็นร้อยละ 77.67 และ 3) เด็กปฐมวัยที่มีความพึงพอใจต่อกิจกรรมดนตรีตามแนวคิด ของดาลโครซ ( = 4.65, S.D = 0.53) จัดอยู่ในเกณฑ์ระดับความพึงพอใจมากที่สุด

สรุปผล: ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการใช้กิจกรรมดนตรีตามแนวคิดของดาลโครซ ช่วยพัฒนาทักษะทางดนตรีของเด็กปฐมวัยได้ วัดได้จากผลการประเมินทักษะทางดนตรีของเด็กปฐมวัยหลังทำกิจกรรมสูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 70 ที่ตั้งไว้ และเด็กปฐมวัยมีความพึงพอใจต่อกิจกรรมดนตรีตามแนวคิดของดาลโครซ

เอกสารอ้างอิง

กมลวรรณ ตัวธนากานนท์, (2563). การวัดและการประเมินทักษะการปฏิบัติ. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัยพุทธศักราช 2560. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

เกษมสันต์ ตราชู, สยาม จวงประโคน และเฉลิมพล โลหะมาตย์ (2564). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ทักษะทางดนตรีตามแนวคิดดาลโครซ สำหรับนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 4(40), 7-18.

ชบา พันธ์ศักดิ์ และคณะ. (2551). การพัฒนารูปแบบการนิเทศครูผู้สอนปฐมวัยเพื่อจัดประสบการณ์ตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุพรรณบุรี เขต 1. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกระทรวงศึกษาธิการ.

ชินวัตร อ่อนสุ่น. (2566). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ตามแนวคิดของดาลโครซเพื่อเสริมสร้างความสามารถในการบรรเลงดนตรีไทยอย่างสร้างสรรค์ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่1. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตร์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร

ณรุทธ์ สุทธจิตต์. (2566). ดนตรีศึกษา : หลักการและสาระสำคัญ. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ณัฏฐภรณ์ หลาวทอง. 2559. การสร้างเครื่องมือการวิจัยทางการศึกษา. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ประภัสสร พวงสำลี. (2565). ดนตรีกับการส่งเสริมพัฒนาการในเด็กปฐมวัย. Retrieved from: mgronline.https://mgronline.com/qol/detail/9650000119276

พิมลจรรย์ ชมภูยอด ธันยาภรณ์ โพธิกาวิน และปรีญานันท์ พร้อมสุขกุล. (2564). การศึกษาการสร้างชุดกิจกรรมการเรียนรู้ดนตรีเพื่อการแสดงออกทางอารมณ์ของเด็กปฐมวัย ในศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียนชุมชนวัดปุรณาวาส สำนักงานเขตทวีวัฒนา กรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการสถาบันวิทยาการจัดการแห่งแปซิฟิกสาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 7(3), 1-13.

เมธาวี นิยมสุข. (2562). การจัดการเรียนรู้วิชาดนตรีตามแนวคิดดาลโครซเพื่อพัฒนาทักษะการปฏิบัติทางดนตรีสำหรับเด็กปฐมวัย. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตร์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.

รัตนะ บัวสนธ์. (2564). การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์

วัชรี ไตรเจริญกุลภักดิ์. (2566). การจัดประสบการณ์และการเสริมสร้างพัฒนาการสำหรับเด็กปฐมวัย. พิมพ์วลี.

วิมลรัตน์ ศาสตร์สุภาพ (2565). แนวทางในการประยุกต์ใช้แนวคิดของดาลโครซเพื่อพัฒนาทักษะทางดนตรีขั้นพื้นฐานของนักศึกษาสาขาการศึกษาปฐมวัย. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร. 42 (6), 14-22.

สุวนันท์ ฟุ้งสาคร. (2563). การพัฒนาความสามารถการบรรเลงเครื่องดนตรีไทยตามแนวคิดของดาลโครซสำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาตอนปลาย. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตร์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.

อัญภัทร ญาณกิจ. 2564. รายงานการวิจัยการพัฒนาชุดกิจกรรมฝึกทักษะปฏิบัติดนตรีเรื่องรู้ รักษ์ เรียนดนตรี ตามแนวคิดดาลโครซกับ Google Classroom สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5/1. สำนักงานศึกษาธิการภาค 9. http://www.reo9.obec.in.th/gis/eoffice/10000005tbl_orgdownload/ 20211027102947 KG6wIwI..pdf

อาทิตย์ โพธิ์ศรีทอง. (2563). พื้นฐานการจัดการเรียนรู้ดนตรี. สำนักพิมพ์ภาควิชาหลักสูตรและการสอน.

Apydin, O.. (2023). Dalcroze method and rhythm in music education in Turkey. International Journal of Curriculum and Instruction, 15(2), 1180-1196.

Johnson, R. L., Penny, J. A., & Gordon, B. (2009). Assessing performance: Designing, scoring, and validating performance tasks. The Guilford Press.

Sub'haan, F., & Sinaga, S. (2023). Harmonizing Growth: Dalcroze Method Unleashing Artistic Potential in Early Childhood. The 1st International Conference on Integrated-Holistic Early Childhood Education (ICIHECE). 223-230

Young, S. (2024). Music in early childhood exploring the theories, philosophies and practices. Routledge.