แนวทางการบริหารจัดการเพื่อป้องกันการออกกลางคันของนักเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 1

ปัญจิรา  อารีย์รัตนโชติ; จันทรัศม์   ภูติอริยวัฒน์

doi:10.60027/iarj.2025.282856

ผู้แต่ง

ปัญจิรา อารีย์รัตนโชติ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ https://orcid.org/0009-0001-8257-1434
จันทรัศม์ ภูติอริยวัฒน์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ https://orcid.org/0009-0001-6094-0294

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.282856

คำสำคัญ:

การออกกลางคัน, การป้องกันการออกกลางคัน แนวทางการบริหารจัดการ, การออกกลางคันของนักเรียน, สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ปัญหาการออกกลางคันของนักเรียนประถมศึกษาเป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อระบบการศึกษาในระยะยาว โดยเฉพาะในพื้นที่สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยองเขต 1 ที่พบการออกกลางคันของนักเรียนอยู่ในระดับสูง การวิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสาเหตุการออกกลางคันของนักเรียนในพื้นที่ดังกล่าว และ 2) เสนอแนวทางการบริหารจัดการเพื่อป้องกันการออกกลางคันของนักเรียนให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีเชิงปริมาณ โดยเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างที่ประกอบด้วยนักเรียน ครู ผู้บริหาร และบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาในพื้นที่สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยองเขต 1 รวมจำนวน 300 คน ซึ่งกำหนดขนาดตัวอย่างตามตารางเครจซี่และมอร์แกน และทำการสุ่มแบบแบ่งชั้นตามสถานภาพ และสุ่มตัวอย่างอย่างง่ายตามสัดส่วน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสอบถามประมาณค่า 5 ระดับ โดยมีค่า IOC ตั้งแต่ 0.50 ขึ้นไป และค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามเท่ากับ 0.86

ผลการวิจัย: ผลการวิจัยพบว่าสาเหตุของการออกกลางคันของนักเรียนแบ่งออกเป็นหลายปัจจัย ได้แก่ ปัจจัยด้านครอบครัว ด้านนักเรียนเอง ด้านชุมชนและสิ่งแวดล้อม ด้านครู ด้านหลักสูตร และด้านสถานศึกษา ตามลำดับ นอกจากนี้ ผลการวิจัยยังชี้ให้เห็นว่า การป้องกันการออกกลางคันจำเป็นต้องมีการพัฒนาและสนับสนุนในหลายด้าน อาทิ การดูแลช่วยเหลือนักเรียน การเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างโรงเรียน ครอบครัว และชุมชน รวมถึงการจัดการด้านทุนการศึกษาและการสนับสนุนทางเศรษฐกิจ

สรุปผล: แนวทางการบริหารจัดการเพื่อป้องกันการออกกลางคันของนักเรียนในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยองเขต 1 สามารถนำไปปรับใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการดูแลและป้องกันการออกกลางคันอย่างครอบคลุม โดยเน้นที่การสนับสนุนผู้เรียน การเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างครอบครัวและชุมชน การดูแลช่วยเหลือนักเรียนอย่างต่อเนื่อง การจัดทุนการศึกษาและความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจ รวมถึงการจัดการปัญหาเฉพาะกลุ่มเสี่ยง

เอกสารอ้างอิง

นิธิศ ธรรมแสงอดิภา และอเนกพล เกื้อมา. (2561). การออกกลางคันและการย้ายถิ่นเข้าสู่ความเป็นแรงงาน:กรณีศึกษาจากชุมชนแห่งผู้รับเหมาตกแต่งภายในจังหวัดสุรินทร์. วารสารวิจัยสังคม. 41 (1), 189-216.

บุญโชติ ชำนาญ และอุไรรัก ดรุณวรรณ. (2554). การศึกษาปัญหาและสาเหตุการออกกลางคันของนักเรียน นักศึกษาวิทยาลัยกดนิคนครศรีธรรมราช. บริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยทักษิณ.

ประทีป เนตรพุกกณะ. (2562). การพัฒนาการดําเนินงานการแก้ปัญหาการออกกลางคันของนักเรียนโรงเรียนเกาะพะงันศึกษา สํานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 11. วิทยานิพนธ์การบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี : จังหวัดสุราษฎร์ธานี.

ประทีป เนตรพุกกณะ. (2562). การพัฒนาการดำเนินงานการแก้ปัญหาการออกกลางคันของนักเรียน โรงเรียนเกาะพะงันศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 11. ปริญญานิพนธ์, มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี.

พระมหาดนัย อุปวฑฺฒโน (ศรีจันทร์). (2557). รูปแบบการบริหารจัดการองค์กรสันติสุข : ศึกษากรณี วัดปัญญานันทาราม อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 3(1), 24-27.

พัฒนโชค ชูไชย. (2563). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการลาออกจากโรงเรียนของนักเรียนในประเทศไทย. ปริญญาเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พุทธชาติ สร้อยสน และคณะ. (มกราคม-กุมภาพันธ์ 2560). การศึกษาสภาพปัญหา และแนวทางการลดปัญหาการออกกลางคันของนักเรียนในระดับ ประกาศนียบัตรวิชาชีพในสถานศึกษาวิทยาลัยเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมการต่อเรือหนองคาย. วารสารการประชุมทางวิชาการของ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ครั้งที่ 55. สาขาศึกษาศาสตร์ สาขาเศรษฐศาสตร์และ บริหารธุรกิจ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 31 มกราคม-3 กุมภาพันธ์ 2560 หน้า 169-174.

วรินทร รัชโพธิ์. (2560). ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเข้าศึกษาต่อระดับบัณฑิตศึกษาวิทยาลัยการเมืองการปกครองมหาวิทยาลัยมหาสารคาม. วารสารการเมืองการปกครอง, 7(1), 429-448.

ศิริกัญญา ตันสกุล, เศรษฐพุฒิสุทธิวาทนฤพุฒิ, เจนจิรา โสดาสิทธิ์, ชุติมา เสนะวัต และณัฐเมธีสัยเวธ. (2557). 8 ข้อเท็จจริงความเหลื่อมล้ำ ในไทย มูลนิธิสถาบันอนาคตไทยศึกษา. กรุงเทพฯ: สถาบันอนาคต ไทยศึกษา. https://thaipublica.org/wp-content/uploads/2014 /04/8-ข้อเท็จจริงความเหลื่อมล้ำในไทยfull_report.pdf.

สมภาร มีอุเทน และคณะ. (2560). การศึกษาสาเหตุและแนวทางการบริหารจัดการการออกกลางคันของนักเรียนนักศึกษา วิทยาลัยการอาชีพหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารการวัดผลการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 23(1), 238-246.

สํานักงานสถิติแห่งชาติ. (2560). การศึกษาแนวโน้มความต้องการแรงงานของตลาดแรงงานในประเทศไทยช่วงปี 2560 – 2564. Retrieved April 12, 2022 from: http://www.nso.go.th/sites/2014/DocLib13/ด้านสังคม/สาขาแรงงาน/แนวโน้มความต้องการแรงงาน/แนวโน้มความต้องการแรงงาน

สาวิตรี สอาดเทียน. (2562). สาเหตุการออกกลางคันของนักศึกษาสาขาวิชาสังคมวิทยา (การพัฒนาชุมชน) คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 4(1). 260-271

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 1. (2556). ข้อมูลพื้นฐานสถานศึกษา สังกัด สพป.ระยอง เขต 1. Retrieved from: https://www.rayong1.go.th/rayong1/index.php/bigdata

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 1. (2566). แผนปฏิบัติการ. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 1

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2547). ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน. วารสารวิชาการ, 7(2), 1-2.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). การวิจัยออกแบบแนวทางการดำเนินงานป้องกันเฝ้าระวัง ติดตามและช่วยเหลือเด็กตกหล่นและออกกลางคันตามโครงการพาน้องกลับมาเรียน. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๐ – ๒๕๗๙. พริกหวานกราฟฟิค.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2565). การจัดทำตัวชี้วัดทางการศึกษาระดับจังหวัดของประเทศไทย ปีงบประมาณ 2565. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.

สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดระยอง (2566). รายงานดัชนีทางการศึกษาจังหวัดระยอง ด้านการเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดระยอง.

สุดารัตน์ พิมลรัตนกานต์. (2558). “สาเหตุการลาออกกลางคันของนักศึกษาหลักสูตร ประกาศนียบัตรวิชาชีพและหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง กรณีศึกษา: วิทยาลัยเทคโนโลยีวิบูลย์บริหารธุรกิจ รามอินทรา เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร. วารสารวิทยาลัยโลจิสติกส์และซัพพลายเชน, 1(1), 67-79.

สุริยา ยะโส. (2561). การพัฒนาแนวทางการลดอัตราการออกกลางคันของนักเรียนวิทยาลัยอาชีวศึกษามหาสารคาม สถาบันอาชีวศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 3. วิทยานิพนธ์ระดับมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

Best, J.W., & Kahn, J.V. (1998). Research in Education. 8th Edition, Butler University, Emeritus, University of Illinois, Chicago.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.