การสร้างนวัตกรรมชุมชนจากภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจโดยการมีส่วนร่วมของกลุ่มชาติพันธุ์ญัฮกุร บ้านวังกำแพง อำเภอบ้าน เขว้า จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การรับวัฒนธรรมจากวัฒนธรรมอีสานของกลุ่มชาติพันธุ์ญัฮกุร บ้านวังกำแพง อำเภอบ้านเขว้า จังหวัดชัยภูมิ ส่งผลให้วัฒนธรรมของชาติพันธุ์ญัฮกุรค่อยๆ ถูกกลืนไปกับวัฒนธรรมอีสาน อย่างไรก็ตาม อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมบางประการยังคงความโดดเด่น เช่น การแต่งกาย อาหาร การละเล่น ความเชื่อ ข้าวของเครื่องใช้ เป็นต้น ศักยภาพอันเปรียบเสมือนทุนทางสังคมเช่นนี้ จึงมีโอกาสในการพัฒนาจากฐานแนวคิดเศรษฐกิจแบบสร้างสรรค์ เพื่อตอบโจทย์สำคัญของประเด็นการพัฒนาของจังหวัดในทางเศรษฐกิจ งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) ค้นหาผลิตภัณฑ์ที่สามารถพัฒนาโดยอาศัยภูมิปัญญาหรือทุนทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ญัฮกุร 2) เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาหรือทุนทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ญัฮกุรในลักษณะผลิตภัณฑ์ใหม่ โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน 3) เพื่อสร้างช่องทางการจำหน่ายผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาหรือทุนทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ญัฮกุร ผ่านการค้าออนไลน์ ใช้รูปแบบการวิจัยและพัฒนา

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยแบ่งการวิจัยออกเป็น 3 ระยะดังนี้ ระยะที่ 1 เพื่อค้นหาผลิตภัณฑ์ที่สามารถพัฒนาโดยอาศัยภูมิปัญญาหรือทุนทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ญัฮกุร ระยะที่ 2 เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาหรือทุนทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ญัฮกุรในลักษณะผลิตภัณฑ์ใหม่ โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน และระยะที่ 3 เพื่อสร้างช่องทางการจำหน่ายผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาหรือทุนทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ญัฮกุร ผ่านการค้าออนไลน์ ประชากรเป้าหมายคือ ประชาชนกลุ่มชาติพันธุ์ญัฮกุร บ้านวังกำแพง ที่สมัครใจเข้ารับการอบรม จำนวน 30 คน แบ่งเป็นการค้นหาผลิตภัณฑ์ของชุมชน การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการหาช่องทางจำหน่ายผลิตภัณฑ์

ผลการวิจัย: 1) ผลิตภัณฑ์ชุมชนและการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาหรือทุนทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ญัฮกุรและการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาหรือทุนทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ญัฮกุรในลักษณะผลิตภัณฑ์ใหม่ โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ได้แก่ เสื้อผ้า กระเป๋า ผ้าพันคอ ปุ๋ยบกาฉิ “ส้มปลาโต” (ปลาส้มที่ทำจากปลาตัวใหญ่) ปูดอง ปูดองน้ำปลากวน น้ำผึ้งหลวงป่าผสมเลมอน น้ำผึ้งหลวงจากป่าธรรมชาติ น้ำผึ้งมิ้มจากป่าธรรมชาติ ข้าวเกรียบปากหม้อไส้หมูและไส้อื่นๆ ข้าวเกรียบเห็ด ผักและผลไม้  2)รูปแบบช่องทางการจำหน่ายสินค้าผ่านการค้าออนไลน์ แบ่งเป็น 3 ระดับ คือ 1) ผู้เข้าอบรมที่มีทักษะในการใช้เครื่องมือสื่อสาร (โทรศัพท์) แบบปุ่มกด ผู้วิจัยพัฒนาผู้เข้าอบรมโดยใช้เทคนิคการพัฒนาตราสินค้า โดยระบุหมายเลขโทรศัพท์ให้ชัดเจน การสื่อสารเพื่อให้ข้อมูลผลิตภัณฑ์/สินค้ากับผู้บริโภค 2) เข้าอบรมที่มีความสามารถในการแอปพลิเคชันไลน์ เฟซบุ๊ก ผู้วิจัยพัฒนาผู้เข้าอบรมโดยใช้คิวอาร์โค้ด ในสลากสินค้า เพื่อใช้เป็นช่องทางการสื่อสารเพิ่มเติมจากหมายเลขโทรศัพท์ในแอปพลิเคชันไลน์ 3) ผู้เข้าอบรมที่มีความเข้าใจในแพลตฟอร์มการค้าออนไลน์ที่นิยมในประเทศไทย ได้แก่ Lazada และ Shopee งานวิจัยชิ้นนี้จะเพิ่มเทคนิคตั้งแต่การตั้งชื่อร้านค้า การถ่ายรูปสินค้า การเขียนคำอธิบายสินค้า การจัดส่งสินค้า การบรรจุภัณฑ์ การกำหนดคลังสินค้า การทำธุรกรรมทางากรเงิน และการสื่อสารกับลูกค้า

สรุปผล: กลุ่มชาติพันธุ์ญัฮกุรมีศักยภาพสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ซึ่งสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่มาจากภูมิปัญญาท้องถิ่นได้หลากหลายรูปแบบ อีกทั้งยังสามาถเปิดช่องทางการตลาดในรูปแบบออนไลน์ได้ภายหลังจากการได้รับการฝึกอบรม แต่อย่างไรก็ตามยังคงพบว่า ด้วยอุปกรณ์เครื่องมือสื่อสารที่กลุ่มเป้าหมายคุ้นชินคือการใช้โทรศัพท์แบบปุ่มกดซึ่งแสดงถึงความพร้อมทางด้านอุปกรณ์เครื่องมือสื่อสารที่ยังไม่สอดคล้องกับการใช้งานเท่าที่ควร