การพัฒนาการจัดกิจกรรมการเรียนรู้นาฏศิลป์ ชุดฟ้อนรำพื้นอีสานสร้างสรรค์โดยประยุกต์ใช้แนวคิดของเดวีย์ สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

คงกฤษ  ตราษี; สมาน  เอกพิมพ์; และพิทยวัฒน์  พันธะศรี

doi:10.60027/iarj.2026.e280922

ผู้แต่ง

คงกฤษ ตราษี มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0009-0003-9231-3978
สมาน เอกพิมพ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0009-0004-2884-8713
และพิทยวัฒน์ พันธะศรี มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0009-0001-8867-1487

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e280922

คำสำคัญ:

กิจกรรมการเรียนรู้, นาฏศิลป์พื้นบ้าน, กลุ่มสัมพันธ์ประกอบแบบฝึก

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การพัฒนาการจัดกิจกรรมการเรียนรู้นาฏศิลป์ ชุดฟ้อนรำพื้นอีสานสร้างสรรค์ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดของเดวีย์ สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เป็นการวิจัยเชิงทดลอง (Experimental Research) โดยใช้เทคนิคเชิงปริมาณ วัตถุประสงค์ (1) เพื่อพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้นาฏศิลป์ ชุดฟ้อนรำพื้นอีสานสร้างสรรค์ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดของเดวีย์ สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1ให้มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 80/80 (2) เพื่อหาค่าดัชนีประสิทธิผลการจัดกิจกรรมกรรมการเรียนรู้นาฏศิลป์ ชุดฟ้อนรำพื้นอีสานสร้างสรรค์ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดของเดวีย์ สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 (3) เพื่อศึกษาพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อกิจกรรมกรรมการเรียนรู้นาฏศิลป์ ชุดฟ้อนรำพื้นอีสานสร้างสรรค์ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดของเดวีย์ สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 36 คน ภาคเรียนที่ 2 ปี การศึกษา 2564 โดยใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจง

ระเบียบวิธีการวิจัย: ตัวอย่างการวิจัยได้แก่ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 36 คน ภาคเรียนที่ 2 ปี การศึกษา 2564 โดยใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจง เลือกเอานักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1/15 เพียงห้องเดียว เนื่องจากเป็นนักเรียนที่มีทักษะไหวพริบดีและมีนักแสดงชายหญิงกลุ่มนาฏศิลป์ ของโรงเรียนเรียนอยู่ในห้องนี้เป็นจำนวนมากกว่าห้องอื่นๆได้มาโดยวิธีการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling)

ผลการวิจัย: (1) แผนพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ทักษะปฏิบัตินาฏศิลป์ กิจกรรมการเรียนรู้นาฏศิลป์ ชุดฟ้อนรำพื้นอีสานสร้างสรรค์ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดของเดวีย์ สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 มีประสิทธิภาพมีค่าเท่ากับ 81.30 / 85.04 เป็นไปตามเกณฑ์ที่ตั้งไว้ 80/80 (2) ผลสัมฤทธิ์ก่อนเรียนและหลังเรียนของการเรียนรู้ทักษะปฏิบัติต่อกิจกรรมการเรียนรู้นาฏศิลป์ ชุดฟ้อนรำพื้นอีสานสร้างสรรค์ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดของเดวีย์ สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 สำหรับนักเรียนกลุ่มเป้าหมาย สูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (3) ความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อการเรียนรู้ทักษะปฏิบัตินาฏศิลป์ต่อกิจกรรมการเรียนรู้นาฏศิลป์ ชุดฟ้อนรำพื้นอีสานสร้างสรรค์ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดของเดวีย์ สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โดยรวมอยู่ในระดับมาก

สรุปผล: การพัฒนาการจัดกิจกรรมการเรียนรู้นาฏศิลป์ ชุดฟ้อนรำพื้นอีสานสร้างสรรค์ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดของเดวีย์ สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 มีความเหมาะสมทางเนื้อหาสูงสุดและมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่สูง เป็นที่พึงพอใจสูงสุดในภาพรวมของผู้เรียน

เอกสารอ้างอิง

กนกอร สุขุมาลย์พงษ์, และคณะ. (2567). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการสร้างสรรค์รายวิชานาฏยประดิษฐ์จากท่าฟ้อนของหมอลำเพลิน คณะซุปเปอร์ ธ.ทวีศิลป์ จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิชาการศิลปกรรมศาสตร์, 6(1), 1–20.

กรมวิชาการ. (2553). แนวทางการจัดการเรียนรู้ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภา.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2541). หลักสูตรประถมศึกษา พุทธศักราช 2541. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภา.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). แนวทางการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา.

เกศรา เพิ่มพูล, และคณะ. (2564). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ทักษะปฏิบัตินาฏศิลป์ฟ้อนเสน่ห์สาวเมืองพล ตามแนวคิดของเดวีส์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. วารสารราชภัฏมหาสารคาม, 15(2), 115–128.

ชุลีกร บุญเสริมสุขเจริญ. (2557). การพัฒนาทักษะการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมโดยใช้กิจกรรมการแสดงนาฏศิลป์พื้นบ้าน. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 36(1), 36–45.

นภธร อัครธรสกุล. (2554). การจัดกิจกรรมการเรียนรู้สาระนาฏศิลป์ เรื่อง เซิ้งร้อยมาลัย โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีพหุปัญญา (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร.

นฤเบศน์ ระดาเขต, และอามาตบัณฑิต ส. (2565). การพัฒนาทักษะปฏิบัติการแสดงนาฏศิลป์พื้นบ้านโดยใช้รูปแบบการเรียนการสอนตามแนวคิดทักษะปฏิบัติของเดวีส์ร่วมกับมัลติมีเดียของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. วารสารวิจัยราชภัฏพระนคร, 13(2), 79–92.

ปิ่นเกศ วัชรปาณ. (2559). การสร้างสรรค์ผลงานนาฏศิลป์. อุดรธานี: สถาบันราชภัฏอุดรธานี.

ปุณญนุช ไชยมูล. (2550). ผลการจัดกิจกรรมทักษะปฏิบัติตามแนวของเดวีย์ เรื่องนาฏยศิลป์พื้นเมืองต่อความพึงพอใจของนักเรียน (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

พิมพิลาภรณ์ วัลคา. (2553). การจัดกิจกรรมการเรียนรู้สาระนาฏศิลป์ เรื่อง เซิ้งสานกระด้ง. รายงานการวิจัย. โรงเรียนบ้านเชียงเพ็ง.

ไพโรจน์ ตีรณธนากุล. (2542). จิตวิทยาการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 6, หน้า 134–135). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ไทยวัฒนาพานิช.

รจนี สุนทรานนท์. (2566). การจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบสร้างสรรค์ในการสอนนาฏศิลป์พื้นบ้านเพื่อส่งเสริมสมรรถนะผู้เรียนระดับมัธยมศึกษา. วารสารครุศาสตร์, 31(1), 45–58.

โรงเรียนสุวรรณภูมิพิทยไพศาล. (2559). รายงานผลการใช้แผนการจัดการเรียนรู้วิชานาฏศิลป์. ร้อยเอ็ด: โรงเรียนสุวรรณภูมิพิทยไพศาล.

วรายุทธ มะปะทัง. (2563). การพัฒนาทักษะการแสดงนาฏศิลป์ไทยด้วยกระบวนการจัดการเรียนรู้แบบสร้างสรรค์เป็นฐานของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม].

วสันต์ สุชะไตร. (2547). การเรียนการสอนนาฏศิลป์ไทยเบื้องต้น (หน้า 91). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.

ศศิธร เขื่อนแก้ว. (2544). ผลของการใช้สื่อประสมกับการสอนปกติในรายวิชานาฏศิลป์ไทยที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและความพึงพอใจของนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 2 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร.

สุพิตร สมหนองหว้า. (2544). การพัฒนาการเรียนการสอนทักษะปฏิบัตินาฏศิลป์ไทย เรื่องนาฏยศัพท์ โดยใช้บทเรียนโปรแกรมร่วมกับสื่อประสม (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

อนุพงษ์ ยุรชัย. (2562). การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ทักษะปฏิบัตินาฏศิลป์ไทยตามแนวคิด Active Learning ที่ส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและความพึงพอใจของนักเรียน. วารสารศึกษาศาสตร์, 41(2), 75–90.

อารี สุทธิพันธุ์. (2555). การจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญในวิชานาฏศิลป์ไทย. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 14(1), 112–125.

Simpson, E. (1972). The classification of educational objectives in the psychomotor domain. Washington, DC: Gryphon House.