ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ของนักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยรามคำแหง

รมย์รัศมิ์  พัชรพงศ์พรรณ; กชกร  สายสุวรรณ

doi:10.60027/iarj.2024.279499

ผู้แต่ง

รมย์รัศมิ์ พัชรพงศ์พรรณ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง https://orcid.org/0000-0001-8054-6203
กชกร สายสุวรรณ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง https://orcid.org/0000-0003-1339-1330

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2024.279499

คำสำคัญ:

ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมป้องกันโรค, ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน เป็นภัยด้านสิ่งแวดล้อมที่คุกคามสุขภาพ หากได้รับสัมผัสหรือหายใจเอาฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอนเข้าสู่ร่างกาย จะสามารถแพร่กระจายเข้าสู่ทางเดินหายใจ กระแสเลือด และแทรกซึมสู่กระบวนการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ ในร่างกาย ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ ทั้งแบบเฉียบพลันหรือเรื้อรัง อีกทั้งยังก่อให้เกิดโรคต่าง ๆ เช่น โรคระบบทางเดินหายใจ โรคระบบหัวใจและหลอดเลือด ฯลฯ ดังนั้น การวิจัยในครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ของนักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยรามคำแหง

ระเบียบวิธีการวิจัย: ทำการศึกษานักศึกษามหาวิทยารามคำแหง ที่มีสถานภาพการเป็นนักศึกษา
อยู่จนถึงภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 จำนวน 295 คน การวิจัยนี้เป็นแบบเชิงปริมาณ ใช้แบบสอบถาม
ในการเก็บข้อมูล ซึ่งประกอบด้วย ข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับคุณลักษณะประชากร ความรอบรู้ด้านสุขภาพ
ในการป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน จำนวน 6 ด้าน ได้แก่ 1) การเข้าถึงข้อมูลสุขภาพและบริการสุขภาพ 2) ความรู้ ความเข้าใจ 3) ทักษะการสื่อสาร 4) ทักษะการจัดการตนเอง 5) ทักษะการตัดสินใจ
6) การรู้เท่าทันสื่อ และพฤติกรรมการป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ทำการวิเคราะห์ข้อมูล
โดยใช้สถิติหาความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และทดสอบสมมติฐานด้วยการวิเคราะห์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน (Pearson's Product Moment Correlation Coefficient)

ผลการวิจัย: ผลการศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน
2.5 ไมครอน ของนักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยรามคำแหง อยู่ในระดับปานกลาง ความรอบรู้
ด้านทักษะการรู้เท่าทันสื่อ มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด นอกจากนี้ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพ
กับพฤติกรรมป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ของนักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยรามคำแหง มีความสัมพันธ์เชิงบวก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .01 ดังนั้น ควรจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ ในการป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน เพื่อให้นักศึกษาสามารถนำความรู้เหล่านี้ไปปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน รวมถึงเป็นการลดการป่วยด้วยโรคเรื้อรังและเสียชีวิตก่อนวัยอันควรได้

สรุปผล: การศึกษาพบว่านักศึกษาระดับปริญญาตรีของมหาวิทยาลัยรามคำแหงมีความรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 ในระดับปานกลาง โดยความรู้ด้านสื่อเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุด การส่งเสริมกิจกรรมความรอบรู้ด้านสุขภาพมีความสำคัญอย่างยิ่งในการช่วยเหลือนักเรียนในการปรับใช้นิสัยที่ดีต่อสุขภาพและลดความเสี่ยงของการเจ็บป่วยเรื้อรัง เนื่องจากมีความสัมพันธ์เชิงบวกอย่างมากระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกัน

เอกสารอ้างอิง

เบญจวรรณ สอนอาจ. (2562). แนวทางการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพของประชากรวัยทำงานในเขตกรุงเทพฯและปริมณฑล. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร.

กรมควบคุมโรค กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (2562). แผนปฏิบัติการขับเคลื่อนวาระแห่งชาติ "การแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละออง". Retrieved from: https://www.pcd.go.th/strategy/แผนปฏิบัติการขับเคลื่อนวาระแห่งชาติ-การแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละออง/

กรมอนามัย. (2561). แนวคิดหลักการขององค์กรรอบรู้ด้านสุขภาพ. Retrieved from: https://mwi.anamai.moph.go.th/webupload/migrated/files/mwi/n1139_a5a9caa9ec03f3d810c1f83cb7da874e_article_20180924133139.pdf

กรรณิกา อุ่นอ้าย พนิดา ชัยวัง พรภิมล กรกกฎกำจร และดวงใจ ปันเจริญ. (2565). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคโควิด-19 ของผู้สูงอายุ กลุ่มเสี่ยงต่อการเกิดภาวะสมองเสื่อมในชุมชนชนบท จังหวัดเชียงราย. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 49(1), 200-212.

กระทรวงสาธารณสุข. (2564). คู่มือการดำเนินงานด้านการแพทย์และสาธารณสุข กรณีฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM 2.5) ปี 2564. Retrieved from: https://sbo.moph.go.th//sbo/file/pm/คู่มือการดำเนินงานฝุ่น%20PM2.5%202564.pdf

กองโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2564). คู่มือเฝ้าระว้ง ป้องกัน ควบคุมโรคและภัยที่คุกคามสุขภาพ จากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5). กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์กราฟฟิคแอนด์ดีไซน์.

กองโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2565). แนวทางมาตรการการเฝ้าระวังสุขภาพและสื่อสารความเสี่ยง เพื่อสร้างความรอบรู้ที่เกี่ยวข้องกับฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5). Retrieved from: https://ddc.moph.go.th/ uploads/publish/1287120220815094919.pdf

กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2564). สถานการณ์การเฝ้าระวังผลกระทบต่อ สุขภาพจากมลพิษอากาศฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ในพื้นที่กรุงเทพฯและปริมณฑล. Retrieved from: https://ddc.moph.go.th/ uploads/ ckeditor2//files / DOE_PM2.5_01.pdf

กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. (2559). การเสริมสร้างและประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ กลุ่มเด็กวัยเรียนและกลุ่มวัยทำงาน. บริษัทนิวธรรมดาการพิมพ์ (ประเทศไทย) จำกัด.

กัลยา วานิชย์บัญชา.(2549). การวิเคราะห์สถิติ : สถิติสำหรับการบริหารและวิจัย. กรุงเทพฯ:ภาควิชาสถิติ คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. (2561). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: เข้าถึง เข้าใจ และการนำไปใช้. กรุงเทพฯ: ษริษัทอมรินทร์ บุ๊ค เซ็นเตอร์ จำกัด.

ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. (2562). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ ขั้นพื้นฐาน ปฏิสัมพันธ์ วิจารณญาณ. กรุงเทพฯ: ษริษัทอมรินทร์ บุ๊ค เซ็นเตอร์ จำกัด.

จิระภา ขำพิสุทธิ์. (2561). ความฉลาดทางสุขภาพและพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพของนิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวร. วารสารการวัดผลการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 24(1), 67-78.

ดาวนภา บุญวาล. (2558). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการป้องกันอุบัติเหตุจากการขับขี่รถจักรยานยนต์ของนักศึกษาสถาบันการพลศึกษา วิทยาลัยเขตชลบุรี. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ทรงทรรศน์ จินาพงศ์, ภัทราวุธ ขาวสนิท. (2563). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมสุขภาพและกิจกรรมทางกาย ของนักศึกษาระดับปริญญาตรีมหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ. วารสารสุขศึกษาพลศึกษาและสันทนาการ. 46(2), 56-64.

ประเวช ชุ่มเกษรกูลกิจ นิรันตา ไชยพาน สุจิตรา บุญกล้า และจักรกฤษณ์ พลราชม. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคและภัยสุขภาพของประชาชนไทย. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 15(3), 25-36.

วิชัย ศรีผา. (2565). การพัฒนาความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมเพื่อจัดการปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) ในกลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อำเภอโซ่พิสัย จังหวัดบึงกาฬ. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น. 14(1), 29-39.

สมถวิล วิจิตรวรรณา. (2565). สถิติความสัมพันธ์: เลือกใช้อย่างไร Correlation in Statistics: How to Use. วารสารวารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์. 8(2), 1-15.

สมฤกษ์ กาบกลาง อภิญญา บ้านกลาง และนันธินีย์ วังนันท์ (2564). การรับรู้ผลกระทบต่อสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน ของประชาชนในเขตเทศบาลนครขอนแก่น อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย. 11(2), 115-123.

สรวิชญ์ สิทธิยศ ปฏิพัทธ์ วงค์เรือง และประจวบ แหลมหลัก. (2566). ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 ของเยาวชนพื้นที่สูงในช่วงเผาในที่โล่งในจังหวัดพะเยา ประเทศไทย.วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 9(1), 9-20.

สำนักบริการทางวิชาการและทดสอบประเมินผล (สวป.) มหาวิทยาลัยรามคำแหง. (2566). ข้อมูลเกี่ยวกับสถิติและจำนวน. Retrieved from: http://regis.ru.ac.th/

สุภางค์พิมพ์ รัตตสัมพันธ์ นิธินันท์ ศิรบารมีสิทธิ์ และชนินทร รัตตสัมพันธ์. (2565). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการป้องกันการสัมผัสฝุ่น PM 2.5 ของหญิงตั้งครรภ์ โรงพยาบาลปทุมธานี. วารสารพยาบาลสงขลานครินทร์. 42(3), 53-62.

Bartz, A.E. 1999. Basic Statistical Concepts. 4th edition. New Jersey: Preentice - Hall

Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., L. A. G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods. 41(4), 1149-1160.