แนวทางการพัฒนาการดำเนินงานตามบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 5

ธนพล  มากแสงสิริ; ชยากานต์ เรืองสุวรรณ

doi:10.60027/iarj.2024.278705

ผู้แต่ง

ธนพล มากแสงสิริ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0009-0002-1565-6195
ชยากานต์ เรืองสุวรรณ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0000-0002-5265-401X

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2024.278705

คำสำคัญ:

คณะกรรมการสถานศึกษา, แนวทางการพัฒนา, การดำเนินงาน, บทบาทหน้าที่

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์การวิจัย: คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานมีความสำคัญต่อการพัฒนาสถานศึกษาเป็นอย่างมาก ตามกฎหมายกำหนดให้สถานศึกษาทุกแห่งต้องมีการแต่งตั้งคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน การบริหารจัดการศึกษาที่มีประสิทธิภาพต้องกระจายอำนาจไปยังคณะกรรมการสถานศึกษาในเขตพื้นที่การศึกษาโดยตรงทำหน้าที่กำกับ ส่งเสริม สนับสนุนกิจการ กำหนดแนวคิดของการจัดการศึกษา ยุทธศาสตร์ วิสัยทัศน์ วัตถุประสงค์ ตัวชี้วัด และแนวทางการพัฒนา ดังนั้นการศึกษาวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์และความต้องการจำเป็นของการดำเนินงานตามบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษา 2) ศึกษาแนวทางการพัฒนาการดำเนินงานตามบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษา

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยแบ่งเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์และความต้องการจำเป็นการดำเนินงานตามบทบาทหน้าที่คณะกรรมการสถานศึกษา กลุ่มตัวอย่าง 394 คน แบ่งเป็น ผู้อำนวยการโรงเรียน 128 คน ประธานคณะกรรมการสถานศึกษา 133 คน และผู้แทนครู 133 คน สุ่มตัวอย่างโดยใช้วิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้คือแบบสอบถาม มีค่าดัชนีความสอดคล้อง 0.80 - 1.00 ค่าความเชื่อมั่นของสภาพปัจจุบันมีค่าเท่ากับ 0.93 ค่าอำนาจจำแนก อยู่ระหว่าง 0.38 - 0.82 และค่าความเชื่อมั่นของสภาพที่พึงประสงค์เท่ากับ 0.94 ค่าอำนาจจำแนก อยู่ระหว่าง 0.36 - 0.84 สถิติที่ใช้ในการวิจัย คือ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าดัชนีการเรียงลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น ระยะที่ 2 แนวทางการพัฒนาการการดำเนินงานตามบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษา จากผู้ทรงคุณวุฒิ 9 คน เครื่องมือ คือ แบบสัมภาษณ์และวิเคราะห์เนื้อหาโดยวิธีการตีความแล้วนำเสนอแบบพรรณนา

ผลการวิจัย: พบว่า 1) สภาพปัจจุบันของการดำเนินงานตามบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษาโดยรวมและรายด้านอยู่ในระดับปานกลาง สภาพที่พึงประสงค์โดยรวมและรายด้านอยู่ในระดับมากที่สุด และค่าดัชนีการเรียงลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น อยู่ระหว่าง 0.46 - 0.51 2) แนวทางการพัฒนาการดำเนินงานตามบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษา พบแนวทางการพัฒนา 18 แนวทาง คือ 1) ด้านสร้างความสัมพันธ์ระหว่างชุมชน และประสานงานกับองค์กรทั้งภาครัฐและเอกชน 3 แนวทาง 2) ด้านนโยบาย แผนพัฒนา และแผนปฏิบัติการ 4 แนวทาง 3) ด้านสิทธิเด็ก ดูแลเด็กพิการ เด็กด้อยโอกาส และเด็กที่มีความสามารถพิเศษ 4 แนวทาง 4) ด้านการบริหารจัดการงานทั้ง 4 ฝ่าย 4 แนวทาง และ 5) ด้านการดำเนินงานตามระเบียบนี้และปฏิบัติงานอื่นตามที่ได้รับมอบหมาย 3 แนวทาง ผลการประเมินแนวทางการพัฒนาการการดำเนินงานตามบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษา มีความเหมาะสมและความเป็นไปได้โดยรวมและรายด้าน อยู่ในระดับมากที่สุด

สรุปผล: การดำเนินงานตามบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษา เป็นวิธีการปฏิบัติงานที่ต้องดำเนินงานการบริหารจัดการสถานศึกษาแล้วบรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้โดยองค์ประกอบที่สําคัญ ได้แก่ 1) ด้านนโยบาย/แผนพัฒนา/แผนปฏิบัติการ 2) ด้านการบริหารจัดการงานทั้ง 4 ฝ่าย 3) ด้านสิทธิเด็ก ดูแลเด็กพิการ เด็กด้อยโอกาส และเด็กที่มีความสามารถพิเศษ 4) ด้านสร้างความสัมพันธ์ระหว่างชุมชน และประสานงานกับองค์กรทั้งภาครัฐและเอกชน และ 5) ด้านการดำเนินงานตามระเบียบนี้และปฏิบัติงานอื่นตามที่ได้รับมอบหมาย

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2564). กรอบแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 พ.ศ. 2564. Retrieved on 10 October 2022 from https://www.bic.moe.go.th/images/stories/pdf/แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ_ฉบับที่13_4-11-2565.pdf

กระทรวงศึกษาธิการ. (2547). คู่มือการปฏิบัติงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพฯ:: คุรุสภาลาดพร้าว

กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2562. Retrieved on 10 October 2022 from https://www.moe.go.th

ญาณิน ปะติตัง. (2564). บทบาทของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่ส่งผลต่อสมรรถนะสำคัญของผู้เรียนในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากระบี่. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์. 6(2), 46-60.

ดรัลรัตน์ ฮามพิทักษ์. (2562). แนวทางการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการบริหารและการจัดการศึกษาของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 19. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 16 (74), 118 -130

เทียมจิต คงอรุณ. (2561). การปฏิบัติตามบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานของโรงเรียนในเขตอำเภอท่าเรือ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 1. วารสารวิชาการบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสวนดุสิต, 14 (2), 117 - 126

นิตยา แก้วแสนชัย. (2558). การบริหารแบบมีส่วนร่วมของชุมชนในโรงเรียน สังกัดสำานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 4. วารสารศึกษาศาสตร์ ฉบับวิจัยบัณฑิตศึกษา, 9(3), 77 – 85

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.

ปรียาภรณ์ พรหมบางญวน. (2564). การมีส่วนร่วมในการบริหารของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของโรงเรียนในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชุมพร เขต 2. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น 8 (2),192-207

ไพศาล วรคำ. (2562). การวิจัยทางการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 11, มหาสารคาม: ตักศิลาการพิมพ์

ฤทัยรัตน์ ปัญญาสิม. (2560). การบริหารงานแบบมีส่วนร่วมที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการ บริหารสถานศึกษา. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์, 9(1), 124 – 132.

ลดาวรรณ นิ่มทับทิม. (2561). บทบาทของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการสนับสนุนแหล่งเรียนรู้ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยาเขต 2. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์, 5(2), 86-95

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 5. (2566). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐานระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566 – 2570). Retrieved on 19 October 2022 from http://web.kkn5.go.th/?p=2290

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2542). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 – 2579. กรุงเทพมหานคร: พริกหวานกราฟฟิค จำกัด

สำนักทดสอบทางการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. (2565). รายงานผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วนจำกัดโรงพิมพ์อักษรไทย

สุวิมล ว่องวาณิช. (2558). การประเมินความต้องการจำเป็น. พิมพ์ครั้งที่ 3, กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

Chuwa, I.D. (2018). The role of school committees in ensuring the quality of primary education in Magu district, Tanzania. Institutional Repository at The University of Dodoma, an open-access institutional repository

Cimailing, N. (2021). The Important Role of the School Committees in Implementing School-Based Management. Jurnal Pendidikan Tambusai, 5, 5187-5194

Herwan, H. (2018). The Role of School Committee in Supporting The Fulfillment of Education Facilities and Infrastructure. Journal of Education, Teaching and Learning 3(2), 282-287

Rebecca White, B.A. (2021). The Relationship Between Administration and Inclusive Education: Perspectives From One Ontario School Board. Brock University