รูปแบบการพัฒนาคุณลักษณะของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม

สุริยา  ทองบุญมา; กฤษกนก  ดวงชาทม; ชยากานต์  เรืองสุวรรณ

doi:10.60027/iarj.2024.277433

ผู้แต่ง

สุริยา ทองบุญมา หลักสูตรครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารจัดการการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0009-0005-2642-0331
กฤษกนก ดวงชาทม หลักสูตรครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารจัดการการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0009-0007-3540-0783
ชยากานต์ เรืองสุวรรณ หลักสูตรครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารจัดการการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0000-0002-5265-401X

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2024.277433

คำสำคัญ:

พระบรมราโชบายด้านการศึกษา; , การพัฒนารูปแบบ; , คุณลักษณะของนักเรียน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: นักเรียนที่ปฏิบัติตามพระบรมราโชบายอันทรงคุณค่าด้านการศึกษาในระดับมัธยมศึกษาตอนต้นมีความรับผิดชอบ ยืดหยุ่น และรอบรู้ เนื่องจากใช้วิธีการสอนที่ครอบคลุม การเติบโตที่ครอบคลุมทุกด้านนี้จำเป็นต่อการบรรลุผลสำเร็จส่วนบุคคล และเพื่อส่งเสริมสังคมที่เจริญรุ่งเรืองและรอบรู้ ดังนั้นการศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อศึกษาองค์ประกอบ ตัวบ่งชี้ และแนวทางการพัฒนาคุณลักษณะของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม (2) เพื่อสร้างรูปแบบการพัฒนาคุณลักษณะของนักเรียน (3) เพื่อศึกษาผลการใช้รูปแบบการพัฒนาคุณลักษณะของนักเรียน และ (4) เพื่อประเมินรูปแบบการพัฒนาคุณลักษณะของ

ระเบียบวิธีการวิจัย: ผู้วิจัยได้ดำเนินการวิจัยตามขั้นตอนกระบวนการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) โดยดำเนินการวิจัยจำแนกเป็น 4 ระยะ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสอบถามเป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ แบบประเมินเป็นมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ และแบบรูบริคสกอร์ ทำการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ผลการวิจัย: องค์ประกอบคุณลักษณะของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นตาม พระบรมราโชบายด้านการศึกษาของสถานศึกษา มีองค์ประกอบ 4 ด้าน ประกอบด้วย 1. ด้านการมีทัศนคติที่ถูกต้องต่อบ้านเมือง ได้แก่ 1.1 ความรู้ความเข้าใจต่อชาติบ้านเมือง 1.2 ยึดมั่นในศาสนา 1.3 มั่นคงในสถาบันพระมหากษัตริย์ 1.4 มีความเอื้ออาทรต่อครอบครัวและชุมชน 2. มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง-มีคุณธรรม ได้แก่ 2.1 รู้จักแยกแยะสิ่งที่ผิด-ชอบ/ชั่ว-ดี 2.2 ปฏิบัติแต่สิ่งที่ชอบ สิ่งที่ดีงาม 2.3 ปฏิเสธสิ่งที่ผิด สิ่งที่ชั่ว 2.4 ช่วยกันสร้างคนดีให้แก่บ้านเมือง 3. ด้านการมีงานทำ- อาชีพมี ได้แก่ 3.1 การเลี้ยงดูลูกหลานในครอบครัว หรือการฝึกฝนอบรมให้เด็กและเยาวชนรักงานสู้งาน ทำจนงานสำเร็จ 3.2 การฝึกฝนอบรมมีจุดมุ่งหมายให้ผู้เรียนทำงานเป็น และมีงานทำในที่สุด 3.3 ต้องสนับสนุนผู้สำเร็จหลักสูตรมีอาชีพ มีงานทำ 4. การเป็นพลเมืองดี ได้แก่ 4.1 การเป็นพลเมืองดี เป็นหน้าที่ของทุกคน 4.2 ครอบครัว-สถานศึกษา และสถานประกอบการต้องส่งเสริมให้ทุกคนมีโอกาสทำหน้าที่เป็นพลเมืองดี 4.3 การเป็นพลเมืองดี คือ เห็นอะไรที่จะทำเพื่อบ้านเมืองได้ก็ต้องทำ

สรุปผล: นโยบายอันเนื่องมาจากพระราชดำริด้านการศึกษาสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นของรัฐมหาสารคามให้ความสำคัญ 4 ประเด็นหลัก ได้แก่ การมีทัศนคติที่ถูกต้องต่อบ้านเมือง มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง-มีคุณธรรม ด้านการมีงานทำ-อาชีพมี และการเป็นพลเมืองดี คุณสมบัติเหล่านี้มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการพัฒนาคนฉลาด มีคุณธรรม ขยัน และมีน้ำใจต่อชุมชน

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). แนวทางการวัดและประเมินผลในชั้นเรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2544. กรุงเทพฯ: คุรุสภาลาดพร้าว.

ดาวพงษ์ รัตนสุวรรณ. (2563). พลเอก ดาว์พงษ์ รัตนสุวรรณ องคมนตรี ตรวจเยี่ยมและติดตามการดำเนินงานตามยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ประจำปี 2563. Retrieved from: https://www.isoc5.net/presses/view/186/

นพดล เด่นดวง. (2560). การประเมินโครงการตามแนวทางเบญจวิถีเพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะความเป็นสุภาพบุรุษสุภาพสตรีของนักเรียนโรงเรียนกาญจนาภิเษกวิทยาลัย นครปฐม (พระตำหนักสวนกุหลาบมัธยม). นครปฐม: โรงเรียนกาญจนาภิเษกวิทยาลัย นครปฐม.

นวภา วงษ์อินตา (2564) ผลการจัดการเรียนรู้ด้วยชุดสร้างความรู้ในรายวิชาการจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ สำหรับครูประถมศึกษา ตามแนวทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์. วารสารวิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 13 (3), 173-187.

บุญชม ศรีสะอาด. (2546). การวิจัยเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ชมรมเด็ก.

ประไพรัตน์ ลำใจ. (2557). รูปแบบการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรมนักเรียนระดับมัธยมศึกษา. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต: มหาวิทยาลัยพะเยา.

ปาริชาติ ธีระวิทย์. (2561). การเสริมสร้างคุณธรรมจริยธรรมสำหรับนักศึกษาระดับบอดุมศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารเทคโนโลยีภาคใต้ , 11 (11), 31-39.

ไพศาล วรคํา. (2559). การวิจัยทางการศึกษา. มหาสารคาม: ตักสิลาการพิมพ์.

เยาวดีรางชัยกุล วิบูลย ศรี . (2546). การประเมินโครงการแนวคิดและแนวปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย.

รัตนะ บัวสนธ์. (2554). การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา. (พิมพ์ครั้งที่ 2). นครสวรรค์: ริมปิงการ.

วาโร เพ็งสวัสดิ์. (2552). วิธีวิทยาการวิจัย. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.

วิชัย วงษ์ใหญ่. (2554). นวัตกรรมหลักสูตรและการเรียนรู้สู่ความเป็นพลเมือง. กรุงเทพฯ : บริษัท อาร์ แอนด์ ปริ้นท์ จํากัด.

สำนักการบริหารมัธยมศึกษาตอนปลาย. (2562). แผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาระยะ 3 ปี (ปีการศึกษา 2564 – 2566). สำนักการบริหารมัธยมศึกษาตอนปลาย.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). น้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษา สู่การปฏิบัติและปลุกจิตสำนึกความรักชาติ ศาสนาและเทิดทูนพระมหากษัตริย์. Retrieved from: https://www.moe.go.th/น้อมนำพระบรมราโชบายด้า/

สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. (2564).แนวทางการน้อมนำพระบรมราโชบาย ด้านการศึกษาสู่การปฏิบัติในสถานศึกษา. สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2559). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 – 2579. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.

สำนักงานสภาพัฒนาการเมือง สถาบันพระปกเกล้า. (2558). คุณธรรมและจริยธรรมไม่มีขายสังคมไทยจะมีได้ต้องช่วยกัน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเษกษา.

สำนักปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. (2563).แนวทางการดำเนินงานโครงการสร้างและส่งเสริมความเป็นพลเมืองดี ตามรอยพระยุคลบาทด้านการศึกษาสู่การปฏิบัติ ประจำปี 2563. สำนักปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.

สิริวรรณ ศรีพหล. (2559). ชุดฝึกอบรมทางไกล เรื่อง การจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสำนึกความรักชาติให้เกิด 250 แก่นักเรียนโดยใช้เนื้อหาและแหล่งวิทยาการทางประวัติศาสตร์สำหรับครูสังคมศึกษา. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

สุทธิวรรณ ตันติรจนาวงศ์ และศศิกาญจน์ ทวิสุวรรณ. (2552). การส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมที่มีประสิทธิภาพ:กรณีศึกษากลุ่มเด็ก/เยาวชนและช้าราชการภาครัฐ. กรุงเทพฯ: กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม.

สุระ อ่อนแพง, ปัญญา สังขวดี, วิทยา จันทร์ศิลา, สำราญ มีแจ้ง. (2556). รูปแบบการบริหารเพื่อพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมนักเรียนระดับประถมศึกษาในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยนเรศวร, 15, (5), 258-265.

Abowitz, K. K., & Harnish, J. (2006). Contemporary Discourses of Citizenship. Review of Educational Research, 76(4), 653-690. https://doi.org/10.3102/00346543076004653

Buell, E.K. (2009). The relationship of ethics education to the moral development of accounting students (D.B.A.). Ann Arbor: United States. Retrieved from https://search.proquest.com/pqdtglobal/docview/305149926 /abstract/4F472A17222C449CPQ/9

Dahl, A., Killen, M. (2018). A Developmental Perspective on the Origins of Morality in Infancy and Early Childhood. Front Psychol. 20 (9), 1736. doi: 10.3389/fpsyg.2018.01736.

Fitzgerald, D. (2011). The relationship between high school leadership organizations and moral growth (Ed.D.). United States: Ann Arbor.

Ministry of Education. (2020). Royal Policy on Education under King Rama X. Retrieved from Ministry of Education, Thailand.

Office of the Basic Education Commission. (2021). Guidelines for Implementing Royal Education Policy. Retrieved from OBEC.

UNESCO Bangkok. (2021). Education in Thailand: An OECD-UNESCO Perspective. Retrieved from UNESCO Bangkok.