การสังเคราะห์วรรณกรรมแนวทางการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชน

ทิศากร ศิริพันธุ์เมือง; ภาวิณี  แสนชนม์; รดาณัฐ  ภูสมนึก; กันยามาศ  สงวนศักดิ์; เดือนเพ็ญ  หัสขันธ์

doi:10.60027/iarj.2024.275062

ผู้แต่ง

ทิศากร ศิริพันธุ์เมือง หลักสูตรสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร https://orcid.org/0009-0007-6913-2158
ภาวิณี แสนชนม์ หลักสูตรสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร https://orcid.org/0009-0003-1915-3891
รดาณัฐ ภูสมนึก หลักสูตรสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร https://orcid.org/0009-0008-6690-2628
กันยามาศ สงวนศักดิ์ หลักสูตรสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร https://orcid.org/0009-0008-1302-2897
เดือนเพ็ญ หัสขันธ์ แผนกพลาธิการ มณฑลทหารบกที่ 29 ค่ายกฤษณ์สีวะรา จังหวัดสกลนคร https://orcid.org/0009-0005-3670-0118

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2024.275062

คำสำคัญ:

การสังเคราะห์งานวิจัย; , ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน; , แนวทางการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน คือแหล่งเรียนรู้ของประชาชนในชุมชน ซึ่งเป็นศูนย์กลางของชุมชนในการรวบรวมข้อมูล ข่าวสาร องค์ความรู้ ภูมิปัญญา เพื่อส่งเสริม สนับสนุนการจัดการเรียนรู้ การถ่ายทอด แลกเปลี่ยนประสบการณ์ วัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่นและการจัดกิจกรรมต่าง ๆ ของประชาชนในชุมชน เกิดพฤติกรรมรักการค้นคว้าหาความรู้และเรียนรู้ด้วยตนเองตามความต้องการอย่างกว้างขวางและต่อเนื่อง ดังนั้นการสังเคราะห์วรรณกรรมแนวทางการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชนจึงเป็นประโยชน์ต่อชุมชนอย่างยิ่ง การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะงานวิจัยการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชน ประชากรที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ งานวิจัยเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชนจากฐานข้อมูล TCI ที่เผยแพร่ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 -2566 จำนวน 8 เรื่อง ขอบเขตด้านเนื้อหา สังเคราะห์คุณลักษณะ 3 ด้าน ได้แก่ วัตถุประสงค์งานวิจัย ระเบียบวิธีวิจัย แนวทางการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชน และสังเคราะห์เอกสารเกี่ยวกับการแนวทางพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชน จำนวน 3 เล่ม โดยใช้คำค้นคือ ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน แหล่งสารสนเทศชุมชน

ผลการศึกษาวิจัย: (1) การพัฒนารูปแบบศูนย์การเรียนรู้ชุมชนมากที่สุด รองลงมาคือ แนวทางการบริหารจัดการศูนย์การเรียนรู้ชุมชน (2) การใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสานวิธีวิจัยแบบผสมผสานมากที่สุด รองลงมาคือ ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ และวิธีวิจัยเชิงพัฒนา (3). แนวทางการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชนได้แก่ แนวทางการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชนประกอบด้วย (3.1) ด้านการบริหารจัดการ (3.2) ด้านภาคีเครือข่ายความร่วมมือ (3.3) ด้านองค์ความรู้ (3.4) ด้านกิจกรรมการเรียนรู้ (3.5) ด้านการประชาสัมพันธ์ และ (3.6) ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ

สรุปผล: ผลการศึกษาชี้ให้เห็นถึงการจัดลำดับความสำคัญของการทำความเข้าใจโมเดลขั้นสูงและแนวทางการจัดการสำหรับศูนย์การเรียนรู้ชุมชน ควบคู่ไปกับการเลือกวิธีการวิจัยแบบผสมผสาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งแนวทางเชิงคุณภาพและการพัฒนา นอกจากนี้ แนวปฏิบัติในการพัฒนาศูนย์เน้นองค์ประกอบที่สำคัญ เช่น การจัดการที่มีประสิทธิภาพ ความร่วมมือกัน การเผยแพร่ความรู้ กิจกรรมการเรียนรู้ที่มีส่วนร่วม การประชาสัมพันธ์เชิงกลยุทธ์ และการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีสารสนเทศ การค้นพบนี้นำเสนอข้อมูลเชิงลึกที่สำคัญสำหรับการปรับปรุงและการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ชุมชน โดยมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มผลกระทบและประสิทธิผลในการให้บริการชุมชน

เอกสารอ้างอิง

กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย. (2551). การศึกษาวิจัยและพัฒนารูปแบบศูนย์เรียนรู้ชุมชน: เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน. กรุงเทพฯ: กรมพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย

กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2553). คู่มือการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ชุมชน กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

ชไมพร ดิสถาพรและคณะ. (2564). เอกสารประกอบการสอน รายวิชา ศษ431 การพัฒนาแหล่งการเรียนรู้และเครือข่ายการเรียนรู้. ภาควิชาการศึกษาผู้ใหญ่และการศึกษาตลอดชีวิต: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

ชัชวาล ชุมรักษา คุณอานันท์ นิรมล. (2561). การพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชน คน น้ำ ป่า เขาปู่ เพื่อเสริมสร้างจิตสำนึกรักษ์น้ำ.วารสารครุพิบูล คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 4 (2), 124-140.

ชุติมา สังคะหะ โสรฌา เครือเมฆ พรสิน สุภวาลย์, อักษร สวัสดี อภิศักดิ์ คู่กระสังข์ และชัชญาภา วัฒนธรรม. (2566). การพัฒนาแหล่งเรียนรู้ชุมชนการย้อมสีเส้นกกจากพืชท้องถิ่น ตําบลท่าดินดํา อําเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี. Journal of Roi Kaensarn Academi. 8 (5), 16 – 32.

พันธ์ศักดิ์ แสนพรมมา,สุชาติ ลี้ตระกูล,แสงระวี ณ ลำพูน และกัมพล ไชย์นันท์. (2562). รูปแบบการบริหารจัดการของศูนย์การเรียนรู้ชุมชนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ ของประชาชนในจังหวัดพะเยา วารสารนาคบุตรปริทรรศน์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, 11 (2), 168-177.

ภาวิณี แสนชนม์. (2565). เอกสารการสอนชุดวิชา พันธกิจสัมพันธ์กับชุมชนในงานสารสนเทศ. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

ราเมศร์ พรหมชาติ. (2566). รูปแบบการบริหารจัดการทรัพยากรร่วม เพื่อพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชนบ้านกองพระทราย ตำบลปะคำ อำเภอปะคำ จังหวัดบุรีรัมย์ วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์. 16 (2), 35-54.

วสันต์ จันทร์โอภาส และนิตยา วงศ์ยศ. (2562). การพัฒนาแหล่งเรียนรู้ชุมชนขององค์การบริหารส่วนตำบลผาบ่อง อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน. วารสารสังคมศาสตร์วิชาการ. 12 (1), 30-38.

วัฒนา สุราษฎร์มณี บุญทัน ดอกไธสง และบุญเลิกศ ไพรินทร์. (2561): ผลการบริหารจัดการศูนย์การเรียนรู้ชุมชนในพื้นที่จังหวัดภาคเหนือตอนล่าง วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 8 (1), 172-18.

สมบูรณ์ ศิริสรรหิรัญ. (2559). แนวทางการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ชุมชนเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตสำหรับผู้สูงอายุ วารสารการบริหารปกครอง, 5 (2), 59-74.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2553). ข้อเสนอการปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่สอง. (พ.ศ. 2552-2561). กรุงเทพฯ : พริกหวานกราฟฟิค จำกัด

สุวุฒิ วรวิทย์พินิต วรรณวีร์ บุญคุ้ม และนรินทร์ สังข์รักษา. (2560 ). การพัฒนารูปแบบการจัดการศูนย์การเรียนรู้ วิถีเมืองเพชรตามแนวทางปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. วารสารอิเล็กทรอนิกส์ Veridian มหาวิทยาลัยศิลปากร (มนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์และศิลปะ), 10 (2),1657-1674.

ไอริน โรจน์รักษ์ และศราวิน ชิณวงศ์. (2562). แนวทางการจัดการศูนย์การเรียนรู้ชุมชน ตำบลบางปลา จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 30 (1), 124-133.

Creswell, J.W., & Plano-Clark, V.L. (2007). Designing and conducting mixed methods research. Thousand Oaks, Calif: SAGE Publications.

Grant, M.J., & Booth, A. (2009). A typology of reviews: An analysis of 14 review types and associated methodologies. Health Information & Libraries Journal, 26(2), 91-108.

Higgins, J.P.T., & Green, S. (Eds.). (2011). Cochrane handbook for systematic reviews of interventions. John Wiley & Sons.

Levy, Y., & Ellis, T.J. (2006). A systems approach to conduct an effective literature review in support of information systems research. Informing Science Journal, 9, 181-212.

Pluye, P., & Hong, Q.N. (2014). Combining the power of stories and the power of numbers: Mixed methods research and mixed studies reviews. Annual Review of Public Health, 35, 29-45.

Thomas, J., & Harden, A. (2008). Methods for the thematic synthesis of qualitative research in systematic reviews. BMC Medical Research Methodology, 8(1), 45.