รูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการออกกำลังกายเพื่อส่งเสริมสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ ในจังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การขับเคลื่อนงานผู้สูงอายุถูกดำเนินมาอย่างต่อเนื่องโดยในช่วงระยะเวลาประมาณ 10 ปีที่ผ่านมา รัฐบาลมีแนวทางการปฏิรูประบบเพื่อรองรับสังคมสูงวัยมาตรการรองรับสังคมผู้สูงอายุตามที่กระทรวงการคลังเสนอ สังคมสูงอายุ 6 Sustainable, 4 Change และมาตรการขับเคลื่อนสังคมสูงวัยคนไทยอายุยืนซึ่งได้ริเริ่มการจัดทำงบประมาณแบบบูรณาการภายใต้ “แผนงานบูรณาการเตรียมความพร้อมเพื่อรองรับสังคมสูงวัย” ดังนั้นการวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความจำเป็นในการส่งเสริมสุขภาพ ด้วยการออกกำลังกายของผู้สูงอายุ 2) พัฒนารูปแบบการออกกำลังกาย เพื่อส่งเสริมสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน

ระเบียบวิธีการวิจัย: ทำการศึกษากับผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ ชมรมผู้สูงอายุชุมชนร่วมใจพัฒนา จำนวน 31 คน ชมรมผู้สูงอายุชุมชนสันติสุขพัฒนาจำนวน 33 คน ชมรมผู้สูงอายุชุมชนโค้งยางพัฒนา จำนวน 51 คน รวมจำนวนทั้งหมด 115 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามแบบตอบสนองรายคู่ แบบสอบถามแบบมาตรประมาณค่า 5 ระดับ และแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง คุณภาพของเครื่องมือวิจัย มีค่าความตรงเชิงเนื้อหา (content validity) อยู่ระหว่าง 0.95 -1.00 และ ค่าความเที่ยง (reliability) สถิติที่ใช้ ในการวิเคราะห์ข้อมูล โดยการหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และประเมินความต้องการจำเป็นทำการวิเคราะห์ โดยวิธี Modified Priority Needs Index (PNI Modified)

ผลการวิจัย (1) ผู้สูงอายุมีความจำเป็นในการส่งเสริมสุขภาพด้วยการออกกำลังกาย ที่จำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องได้รับการพัฒนา ปรับปรุงและแก้ไข เพื่อให้มีการส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุ ด้านช่วงเวลาในการออกกำลังกาย, ด้านวิชาการ, ด้านการทดสอบภาวะสุขภาพและสุขสมรรถนะทางกาย, ด้านบุคลากรผู้ให้บริการ, ด้านรูปแบบและกิจกรรม การออกกำลังกาย, และด้านสถานที่อุปกรณ์และสิ่งอำนวยความสะดวกและมีทัศนคติเกี่ยวกับการออกกำลังกาย อยู่ในระดับปานกลาง ซึ่งชี้ให้เห็นว่าผู้สูงอายุยังให้ความสำคัญกับการออกกำลังกายเพื่อส่งเสริมสุขภาพของตนเองอยู่ให้ระดับปานกลาง (2) รูปแบบการออกกำลังกายเพื่อส่งเสริมสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ เป็นการประยุกต์ใช้ท่ารำไท้เก๊ก 18 ท่า โดยแบ่งโปรแกรมการออกกำลังกาย เป็น 2 ระยะคือ ระยะที่ 1 การยืดกล้ามเนื้อและอบอุ่นร่างกาย ใช้เวลาประมาณ 5-10 นาที ระยะที 2 การออกกำลังกายด้วยท่ารำไท้เก๊ก ใช้เวลาประมาณ 20-30 นาที รวมใช้เวลาทั้งหมดประมาณ 25-30 นาที โดยจัดทำเป็นคู่มือพร้อมซีดีประกอบการใช้รูปแบบการออกกำลังกายที่พัฒนาขึ้น และ มีความเหมาะสม ในด้านรูปแบบ กิจกรรม การใช้สื่อ อุปกรณ์ ในการออกกำลังกาย ตลอดจนคู่มือและสื่อประกอบการใช้รูปแบบการออกกำลังกายอยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน

สรุปผล: การวิจัยเผยให้เห็นความจำเป็นที่สำคัญสำหรับผู้สูงอายุในการจัดลำดับความสำคัญด้านสุขภาพของตนเองผ่านการออกกำลังกาย ซึ่งชี้ไปที่ความมุ่งมั่นในระดับปานกลางแต่น่าสังเกตในแง่มุมต่างๆ ของการออกกำลังกาย การเปิดตัวโปรแกรมการเต้นรำไทเก็กที่มีโครงสร้างดี พร้อมด้วยคู่มือและสื่อที่ครอบคลุม แสดงถึงแนวทางที่เตรียมพร้อมและให้การสนับสนุนเป็นอย่างดี ถือเป็นช่องทางที่มีแนวโน้มในการส่งเสริมสุขภาพในหมู่ผู้สูงอายุผ่านรูปแบบการออกกำลังกายที่มีส่วนร่วมและเข้าถึงได้