การขับเคลื่อนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาโดยยึดพื้นที่เป็นฐาน

สุนทรี  วรรณไพเราะ; สมพงศ์  พละไชย

doi:10.60027/iarj.2023.271503

ผู้แต่ง

สุนทรี วรรณไพเราะ อาจารย์ สาขาการบริหารการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ https://orcid.org/0000-0003-2939-3488
สมพงศ์ พละไชย ศึกษาธิการจังหวัด สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดสตูล https://orcid.org/0009-0001-3829-7669

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2023.271503

คำสำคัญ:

พื้นที่นวัตกรรมการศึกษา; , การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: พื้นที่นวัตกรรมการศึกษาถือได้ว่าเป็นการจัดการศึกษาโดยใช้พื้นที่เป็นฐานในการจัดการศึกษา ที่ตอบสนองความต้องการของพื้นที่นั้นๆ สามารถคิดค้น พัฒนานวัตกรรมการศึกษาและการเรียนรู้ มีอิสระ ในด้านหลักสูตร การจัดการเรียนการสอน การบริหารและการจัดการศึกษาที่มีความคล่องตัวและยืดหยุ่น เพื่อสนับสนุนการสร้างนวัตกรรมการศึกษาอันเป็นการนำร่องในการกระจายอำนาจและให้อิสระแก่หน่วยงานทางการศึกษาและสถานศึกษานำร่อง ตลอดจนสร้างและพัฒนากลไกความร่วมมือระหว่างภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคเอกชน และภาคประชาสังคมในพื้นที่

ระเบียบวิธีการศึกษา: การศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ทำการวิเคราะห์เนื้อหาแล้วนำเสนอเชิงพรรณนาความตามวัตถุประสงค์การศึกษา

ผลการศึกษา: การขับเคลื่อนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา โดยยึดพื้นที่เป็นฐานมีองค์ประกอบหลัก 6 ด้าน คือ 1) การมีวิสัยทัศน์การเปลี่ยนแปลง 2) การสร้างบรรยากาศองค์กรนวัตกรรม 3) ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง 4) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ 5) การบูรณาการอย่างมีเอกภาพ และ 6) การบริหารจัดการศึกษาโดยใช้จังหวัดเป็นฐาน โดยการขับเคลื่อนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาจำเป็นต้องอาศัยการมีส่วนร่วม การกำหนดนโยบาย เป้าหมาย ทิศทางในการดำเนินการ การติดตาม ตรวจสอบ ปรับปรุงและแก้ไขในการจัดการศึกษาร่วมกันของคนในพื้นที่อันจะนำไปสู่การยกระดับการจัดการศึกษาของประเทศอันเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาคนไทยให้มีคุณภาพต่อไป

สรุปผล: การขับเคลื่อนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาโดยยึดพื้นที่เป็นฐานมี 6 ด้านหลัก มีการมีส่วนร่วมและการกำหนดนโยบาย-เป้าหมาย-ทิศทางในการดำเนินการ เพื่อยกระดับการจัดการศึกษาและพัฒนาคุณภาพการศึกษาในประเทศ

เอกสารอ้างอิง

คณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษา. (2562). รายงานพันธกิจของคณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษา. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

พระครูกิตติญาณวิสิฐ, พระครูวิรุฬห์สุตคุณ และระวิง เรืองสังข์. (2564). ศึกษาแนวทางการพัฒนาพื้นที่นวัตกรรมทางการศึกษา. กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.

พระมหาสายันต์ ถิรปญฺโญ (ชาญชาติ). (2561). การจัดการศึกษา : ปัญหาและการพัฒนาระบบการศึกษาของชาติ.วารสารมจร. หริภุญชัยปริทรรศน์, 2(1), 46-58.

มนต์นภัส มโนการณ์. (2561). การปฏิรูปการศึกษาขั้นพื้นฐานกับการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่. วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์, 19(1), 1-15.

ราชกิจจานุเบกษา. (2562). พระราชบัญญัติพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา พ.ศ.2562 ในราชกิจานุเบกษา. เล่ม 136,ตอนที่ 56 ก.

วรชัย วิภูอุปรโคตร. (2564). การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ในการบริหารแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารปัญญาภิวัฒน์, 13 (3), 323-330.

วาทินี พูลทรัพย์ และนุชนรา รัตนศิระประภา. (2564). องค์ประกอบการบริหารโรงเรียนในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา. วารสารนวัตกรรมและการจัดการ, 6(2), 74-75.

สมพงษ์ จิตระดับ. (2563). รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยการพัฒนารูปแบบ กลไกและแนวโน้มผลกระทบของนโยบายพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาในจังหวัดสตูล. พรรณีพริ้นติ้งเซ็นเตอร์ จำกัด.

สมพงษ์ จิตระดับ, สุอังคะวาทิน และชุติมา ชุมพงศ์. (2561). โรงเรียนอิสระในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา. Retrieved 11 September 2023, from: https://www.matichon.co.th/columnists/news_1092807

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2562). เจตนารมณ์พระราชบัญญัติพื้นที่นวัตกรรมการการศึกษา พ.ศ.2562. กองกฎหมายการศึกษาและวัฒนธรรม สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). หลักการและแนวคิดการพัฒนาพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาจังหวัดชายแดนภาคใต้. ไอเดียนาลีน มีเดีย โซลูชั่น จำกัด.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). รายงานประจำปีพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา ปีการศึกษา 2564. สำนักงานบริหารพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา.

สำนักงานบริหารพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา. (2566). พระราชบัญญัติพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา พ.ศ.2562:โอกาสทองของจังหวัดในการจัดการศึกษาตอบโจทย์พื้นที่. สำนักงานบริหารพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา.

สำนักงานบริหารพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา. (2566). พื้นที่นวัตกรรมการศึกษา. Retrieved 13 August 2023, from: https://www.edusandbox.com/

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2559). รูปแบบการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่: บทเรียน ทางเลือกและเงื่อนไขความสำเร็จ. พริกหวานกราฟฟิค จำกัด.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. พริกหวานกราฟฟิคจำกัด.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). นวัตกรรมการบริหารจัดการของสถานศึกษาในประเทศไทยและประเทศที่คัดสรรเพื่อพัฒนาผู้เรียน สู่ศตวรรษที่ 21. 21 เซ็นจูรี่ จำกัด.

สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2562). พื้นที่นวัตกรรมการศึกษา (Education Sandbox). สำนักวิชาการ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.

สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดระยอง. (2565). รายงานผลการดำเนินงานพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา ประจำปีการศึกษา 2564. สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดระยอง.

สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดสตูล. (2565). สรุปผลการขับเคลื่อนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาจังหวัดสตูล พ.ศ.2562 – 2565. สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดสตูล.

สุพีรพัชร์ พิมพ์มาศ. (2561). ยุทธศาสตร์การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่. วารสารโพธิวิจัย, 2(2), 19-20.

อภิชัย พันธเสน. (2558). รายงาน: นักวิจัย สกว. ชี้ปัญหาการบริหารการศึกษาเป็นปัจจัยสำคัญที่ฉุดรั้งการปฏิรูปการศึกษา. Retrieved 11 September 2023, from : http://www.knowledgefarm.in.th/educational administration-problem/

เอนก สุวรรณบัณฑิต. (2564). การวิเคราะห์โครงสร้างการศึกษาแบบมีส่วนร่วมด้วยวิธีการคลาสสิก: กรณีศึกษา 3 ประเทศ. วารสาร มจร พุทธโสธรปริทรรศน์, 1(1), 1-14.

Dawson, P., & Andriopoulos, C. (2017). Managing Change, Creativity and Innovation. 3rd ed., London: SAGE.

Deschamps, J., & Nelson, B. (2014). Innovation Governance: How Top ManagementOrganizes and Mobilizes for Innovation. San Francisco: Jossey-Bass.

Suwanmanee, S., Wannapairo, S., Chumruksa, C., Kasinant, C., Prasitpong, S., Sae-Tae, K., ... & Pisitphunphorn, J. (2023). Transformational Leadership Development for School Administrators Emphasizing Area Potential with Learners’ Science, Math and Technology Competencies in Education Sandbox, Thailand. Cogent Social Sciences, 9(1), 2179740.