แนวทางการพัฒนาเมืองสมุนไพรเพื่อการท่องเที่ยวเชิงคุณภาพในพื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ

บทคัดย่อ

สถานการณ์สมุนไพรในต่างประเทศและในประเทศไทยกำลังเติบโตมากจากกระแสการรักสุขภาพของประชาชน จึงทำให้การท่องเที่ยวเชิงการแพทย์ (Medical tourism) เป็นที่นิยมในหมู่นักท่องเที่ยวเป็นอย่างมาก ซึ่งรัฐบาลไทยก็ให้ความสำคัญกับการท่องเที่ยวเชิงการแพทย์ ด้วยการกำหนดนโยบายในการส่งเสริมและผลักดันให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางสุขภาพ (Medical Hub) ของนานาชาติ มีพื้นที่เป้าหมายเมืองสมุนไพรทั้งสิ้น 13 จังหวัด โดยในส่วนของพื้นที่ฝั่งตะวันตกของจังหวัดสมุทรปราการเป็นหนึ่งในจังหวัดที่เป็นพื้นที่เป้าหมาย เนื่องจากมีทรัพยากรที่ครบ แต่ในทางปฏิบัติยังมีปัญหาในการนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติทำในปัจจุบันยังไม่เกิดผลเป็นรูปธรรมจากการขับเคลื่อนนโยบาย งานวิจัยครั้งนี้จึงได้ทำการศึกษาแนวทางการพัฒนาเมืองสมุนไพรเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในพื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ 1) เพื่อศึกษาการนำนโยบายการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ “เมืองสมุนไพร”ไปปฏิบัติในพื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ 2) เพื่อศึกษาความพร้อมของแหล่งท่องเที่ยวและบริการด้านการท่องเที่ยวสำหรับแหล่งท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ “เมืองสมุนไพร”ในพื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ และ 3) เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาและการจัดการการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ “เมืองสมุนไพร”ในพื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ การวิจัยครั้งนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ผลการศึกษา พบว่า การนำนโยบายการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ “เมืองสมุนไพร”ไปปฏิบัติในพื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ ยังไม่มีการจัดตั้งคณะกรรมการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ควรมีการบูรณาการการทำงานร่วมกันหลายภาคส่วนทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคีเครือข่าย ปัญหาและอุปสรรคคือ ความไม่พอเพียงของสมุนไพร อุปกรณ์ ความรู้ ส่วนปัจจัยความสำเร็จในการนำนโยบายการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ “เมืองสมุนไพร”ไปสู่การปฏิบัติพื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ ด้านกำหนดนโยบายรัฐบาล กรมการแพทย์แผนไทยฯ จังหวัดได้กำหนดพัฒนาเมืองสมุนไพรในการขับเคลื่อนการดำเนินงานตอบสนองความต้องการของประชาชน ด้านการยอมรับและการปฏิบัติไม่มาก ไม่มีการจัดตั้งคณะกรรมการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ด้านกำหนดทางเลือกของนโยบายควรมีการบูรณาการการทำงาน ด้านการสร้างรับรู้นโยบาย การรับรู้นโยบายน้อย จังหวัดสร้างการรับรู้ในบางหน่วยราชการยังไม่ครอบคลุมประชาชน ด้านการเกิดผลที่เป็นจริงในระหว่างการนำนโยบายไปปฏิบัติ ส่วนกลางต้องกำหนดนโยบายชัดเจน บทบาทหน้าที่ ผู้บริหารเห็นความสำคัญเพื่อสร้างอาชีพและรายได้ประชาชน สำหรับความพร้อมของแหล่งท่องเที่ยวและบริการด้านการท่องเที่ยวสำหรับแหล่งท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ มีความสะดวกในการเข้าถึง สิ่งอำนวยความสะดวกเพียงพอ ด้านแหล่งท่องเที่ยวมีความหลากหลาย ด้านการบริการ ประชาชนมรส่วนร่วมในการพร้อมให้บริการ แนวทางการพัฒนาและการจัดการ “เมืองสมุนไพร”เพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในพื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ ควรมีส่วนกลาง ภูมิภาค ท้องถิ่น กำหนดและจัดคณะกรรมการเมืองสมุนไพรและแหล่งท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ส่งเสริมประชาชน สร้างภาคีเครือข่ายเพื่อขับเคลื่อนให้เป็นรูปธรรม