การประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการปลูกทุเรียนบนพื้นที่สูงเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุมชน จังหวัดจันทบุรี

บทคัดย่อ

การปลูกทุเรียนหรือการผลิตทุเรียนในเขตพื้นที่อำเภอโป่งน้ำร้อนจึงเป็นเรื่องยากกว่าพื้นที่ราบปกติ นอกจากพื้นที่ในลักษณะดังกล่าวแล้ว ยังมีปัจจัยที่ส่งกระทบอีกหลายประการ ไม่ว่าจะเป็นปัญหาด้านการผลิต อากาศที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ภัยธรรมชาติ ภาวะฝนแล้งทิ้งช่วงเป็นระยะเวลานาน ส่งผลทำให้คุณภาพและผลผลิตตกต่ำ ประกอบกับต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น ดังนั้นการศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ (1)เพื่อศึกษาภูมิปัญญาพื้นบ้านในการปลูกทุเรียนบนพื้นที่สูงเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุมชน จังหวัดจันทบุรี (2) เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการปลูกทุเรียนบนพื้นที่สูง เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุมชน จังหวัดจันทบุรี และ (3) เพื่อสร้างคู่มือการถ่ายทอดภูมิปัญญาการปลูกทุเรียนบนพื้นที่สูงสู่ชุมชน จังหวัดจันทบุรี โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพเชิงวัฒนธรรม การเก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนาม โดยการสังเกต การสัมภาษณ์และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลในรูปแบบพรรณนาวิเคราะห์ ผลการศึกษา (1) บริบทของพื้นที่วิจัยมีลักษณะเป็นเนินเขาสลับกับลูกคลื่น สูงจากระดับน้ำทะเลระหว่าง 252 – 353 เมตร ดินมีความอุดมสมบูรณ์มาแต่เดิม มีการใช้ภูมิปัญญาในการปลูกและดูแลรักษาทุเรียนสืบทอดกันมาเป็นเวลานาน ตั้งแต่ การคัดเลือกพันธุ์ วิธีการปลูก การให้น้ำ ให้ปุ๋ย การป้องกันและกำจัดโรคต่าง ๆ รวมทั้งการดูแลผลผลิต โดยปัจจุบันเกษตรกรปลูกทุเรียนพันธุ์หมอนทองเป็นส่วนใหญ่ เพราะมีตลาดประเทศจีนรองรับผลผลิต (2) การประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการปลูกทุเรียนบนพื้นที่ปรกอบด้วย 8 ประการ ดังนี้ (ก) การปรับสภาพพื้นที่ให้สะดวกต่อการจัดการ (ข) การสร้างสระลอยฟ้า (ค) การเปลี่ยนมาใช้เครื่องสูบน้ำแบบมอเตอร์ไฟฟ้า (ง) การให้ปุ๋ยทางสปริงเกลอร์ เพื่อช่วยประหยัดเวลา และแรงงาน (จ) เทคโนโลยีการช่วยผสมเกสรดอกทุเรียน (ฉ) การใช้เชือกฝางแยกสีในการผูกโยงกิ่งกับทุเรียน เพื่อช่วยความจำ (ช) นวัตกรรมการปลูกทุเรียนต้นคู่ และ (ซ) การใช้ไม้ไผ่ค้ำยันกิ่งและต้นทุเรียน ป้องกันการหักจากวาตภัย และ (3) ผลจากการดำเนินการได้จัดทำเป็นคู่มือการผลิตทุเรียนบนพื้นที่สูงโดยการประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการปลูกทุเรียนบนพื้นที่สูง เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุมชน จังหวัดจันทบุรี