แนวทางการบริหารเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุพรรณบุรี เขต 3

นัยนา จันทร์เสวก; สุทธิพงศ์  บุญผดุง

doi:10.14456/iarj.2023.55

ผู้แต่ง

นัยนา จันทร์เสวก นักศึกษาปริญญาโท สาขาบริหารการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา https://orcid.org/0009-0004-4160-6815
สุทธิพงศ์ บุญผดุง คณะครุศาสตร์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา https://orcid.org/0000-0003-0027-9358

DOI:

https://doi.org/10.14456/iarj.2023.55

คำสำคัญ:

การบริหารเชิงกลยุทธ์; , ผู้บริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

การนำแผนกลยุทธ์ไปสู่การปฏิบัติในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ถือเป็นหัวใจสำคัญของการบริหารการศึกษา เพราะเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานของสถานศึกษาให้ มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลสูงขึ้น ปัจจุบันการนำแผนกลยุทธ์ไปสู่การปฏิบัติยังเป็นปัญหาสำคัญควรหาแนวทางการนำแผนกลยุทธ์ไปสู่การปฏิบัติที่เหมาะสม การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์และความต้องการจำเป็นในการบริหารเชิงกลยุทธ์ และ 2) ศึกษาแนวทางที่เหมาะสมในการบริหารเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษา สุพรรณบุรี เขต 3 กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ตารางเครจซี และมอร์แกน สุ่มตัวอย่างโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิตามขนาดสถานศึกษา เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และแบบสอบถาม แบบมาตราส่วนประมาณค่า ที่มีค่าความเชื่อมั่น 0.95 วิเคราะห์ข้อมูล โดย หาค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าดัชนี ความต้องการจำเป็น (PNI_modified) ผลการวิจัย พบว่า (1) สภาพปัจจุบัน และสภาพที่พึงประสงค์ในการบริหารเชิงกลยุทธ์ พบว่า สภาพปัจจุบันโดยรวมอยู่ในระดับมากเรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อย ได้แก่ การวิเคราะห์สภาพแวดล้อม การกำหนดกลยุทธ์ การประเมินและควบคุมกลยุทธ์ อยู่ในระดับมาก ส่วนด้านการนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติอยู่ในระดับปานกลาง และสภาพที่พึงประสงค์โดยรวมอยู่ในระดับมาก เรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อย ได้แก่ การนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติ การกำหนดกลยุทธ์ การประเมินและควบคุมกลยุทธ์ และการวิเคราะห์สภาพแวดล้อม ตามลำดับ และความต้องการจำเป็นในการบริหารเชิงกลยุทธ์ พบว่า โดยรวมมีค่าดัชนีความต้องการจำเป็น เรียงลำดับความต้องการจำเป็นจากมากไปหาน้อย ได้แก่ ด้านการนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติ ด้านการกำหนดกลยุทธ์ ด้านการประเมินและควบคุมกลยุทธ์ และด้านการวิเคราะห์สภาพแวดล้อม (2) ศึกษาแนวทางที่เหมาะสมในการบริหารเชิงกลยุทธ์ พบว่า (ก) การวิเคราะห์สภาพแวดล้อม โดยการวิเคราะห์ SWOT เพื่อกำหนดและจัดทำเป็นแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาและแผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ วิเคราะห์สภาพแวดล้อม ภายนอกและภายใน แล้วนำมากำหนดเป็นกลยุทธ์ (ข) การกำหนดกลยุทธ์ โดยนำกลยุทธ์เดิมมาปรับประยุกต์ ใหม่ให้สอดคล้องกับกลยุทธ์ของหน่วยงานต้นสังกัดในทุกระดับ ระดมความคิดของผู้มีส่วนร่วมและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการบริหารสถานศึกษา ใช้ PDCA ในการขับเคลื่อนกลยุทธ์ให้ดำเนินการอย่างเป็นระบบ การรักษาสถานภาพและความได้เปรียบในการแข่งขัน (ค) การนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติ แปลงแผนกลยุทธ์ไปสู่การปฏิบัติด้วยการจัดทำเป็นแผนปฏิบัติการ จัดเตรียมข้อมูลที่เป็นปัจจุบัน ถูกต้อง ชัดเจน และต้องครอบคลุม ทุกภารกิจ ปฏิบัติตามกลยุทธ์และสร้างความเข้าใจในบทบาทหน้าที่ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการปฏิบัติตามกลยุทธ์ (ง) การประเมินและควบคุมกลยุทธ์ วิเคราะห์ผลการปฏิบัติงานเพื่อนำมาหาวิธีการแก้ไข พิจารณา และปรับปรุงแผนกลยุทธ์ให้สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบัน นำข้อเสนอแนะที่ได้จากการประเมินผลและการควบคุมกลยุทธ์มาใช้ในการปรับปรุงแก้ไขกลยุทธ์ที่บกพร่องให้ดีขึ้น เก็บรวบรวมข้อมูลและนำผลที่ได้ ไปใช้ประกอบการพิจารณากลยุทธ์ต่อไป

เอกสารอ้างอิง

งามทิพย์ มิตรสุภาพ. (2559). รูปแบบการบริหารเชิงกลยุทธ์ที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการดำเนินงานศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสังกัดเทศบาลตำบลในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน. วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิตสาขาการบริหารและพัฒนาการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

จักรกฤษณ์ พันธ์โพคา (2558). การบริหารเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิตสาขาวิชาการบริหารการศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์.

จีรนันท์ สุทธิโคตร (2559). แนวทางการบริหารงานเชิงกลยุทธ์สำหรับสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 19. ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิตสาขาวิชาการบริหารการศึกษา: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

ชลธิชา ร่มโพธิ์รี (2562). การบริหารเชิงกลยุทธ์กับการจัดสภาพแวดล้อมของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9. (วิทยานิพนธ์หลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). สาขาวิชาการบริหารการศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ชุติกาญจน์ อุ่นประเดิม (2561). การวางแผนกลยุทธ์ในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยสวนดุสิต, 14(1), 206-219.

ณฐวัฒน์ พระงาม. (2555). การจัดการเชิงกลยุทธ์. พิษณุโลก. มหาวิทยาลัยพิษณุโลก.

ณัฏฐนันท์ พิทยะภัทร์ (2557). การบริหารเชิงกลยุทธ์ที่ส่งผลต่อการดำเนินงานศูนย์พัฒนาเด็กเล็กขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นภาคกลางตอนล่าง 2. วิทยานิพนธ์ ค.ม. สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. นครปฐม: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.

ณัฐชา พิกุลทอง (2559: 54) คุณลักษณะผู้บริหารมืออาชีพกับการบริหารเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ณัฐพร ละม้ายแข และทัศนะ ศรีปัตตา. (2565). การศึกษากระบวนการบริหารเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาพิจิตร. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(6), 66-76.

พงษ์ดนัย ศรีวิเชียร (2558). การบริหารเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษาตามทัศนะของผู้บริหารสถานศึกษาและครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิตสาขาวิชาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี.

พสุ เดชะรินทร์ และคณะ. (2553). การวางแผนและการกาหนดยุทธศาสตร์. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุพรรณบุรี เขต 3. (2559). แผนพัฒนาการศึกษาของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุพรรณบุรี เขต 3 พ.ศ. 2560-2564,. สุพรรณบุรี : กลุ่มนโยบายและแผนสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสุพรรณบุรี เขต 1.

สุปรียา ชินพะวอ (2562). การพัฒนาแนวทางการบริหารเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 25. ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิตสาขาวิชาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

สุวิทย์ มุกดาภิรมย์, (2559). การขับเคลื่อนกลยุทธ์ที่ส่งเสริมคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาลำพูน เขต 2. งานวิจัยหลักสูตรพัฒนา นักบริหารระดับสูง. กระทรวงศึกษาธิการ (นบส.ศธ.) รุ่นที่ 6 สถาบันพัฒนาครู คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.

Conway, Maree. (2009). Environmental Scanning: What is It, How to Do It. Hotham Hill: Thinking Future.

David, Fred R. (2007). Strategic management. 11th edition. New Jersey: Prentice-Hall, Inc.

Glickman, C. D., Gordon, S. P., & Ross-Gordon, J. M. (2010). Supervision and Instructional: A Developmental Approach. 8th edition. Boston: Allyn & Bacon.