ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 3

Maneerad  Cherdchuwongsakul; Worawut  Phengphan; Sumeth  Ngamkanok

doi:10.60027/iarj.2026.e293757

Authors

Maneerad Cherdchuwongsakul Faculty of Education, Burapha University, Chonburi, Thailand https://orcid.org/0009-0008-4517-8589
Worawut Phengphan Faculty of Education, Burapha University, Chonburi, Thailand https://orcid.org/0009-0007-1152-7384
Sumeth Ngamkanok Faculty of Education, Burapha University, Chonburi, Thailand https://orcid.org/0009-0000-7595-3859

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e293757

Keywords:

Servant Leadership, School Administrators, Organizational Climate, Achievement Motivation, Personality Factors

Abstract

Background and Aims: The 21st-century transformations in technology, economy, and society have made human resource development a critical issue for Thailand, particularly in education, where quality remains inconsistent with expected standards. Reports on Thai children and youth situations reflect ongoing weaknesses in fundamental skills and unequal management of educational resources. To address these challenges, strengthening servant leadership among school administrators has become a crucial approach for enhancing educational quality. This concept promotes trust and collaboration within organizations, benefiting both teachers and students in terms of satisfaction, relationships, skill development, and learning engagement. This study aimed to: 1) examine the level of servant leadership among school administrators under Chonburi primary educational service area office 3; 2) investigate factors affecting servant leadership of school administrators; 3) determine the relationship between personality factors, organizational climate factors, achievement motivation factors, and servant leadership; and 4) develop predictive equations for factors affecting servant leadership.

Methodology: The sample used in this study consists of 334 teachers from the Chonburi Primary Educational Service Area Office 3 for the academic year 2025. The sample was determined using the Taro Yamane formula and was selected through stratified random sampling. The research instrument is a newly developed questionnaire with a 5-point Likert scale, which was validated for content validity by experts and has a reliability coefficient of 0.968. The statistical methods used for data analysis include mean, standard deviation, Pearson correlation coefficient, and multiple regression analysis.

Results: The components of servant leadership among school administrators were at a high level, both overall and in individual dimensions. 2) Factors affecting servant leadership of school administrators were at a high level, both comprehensively and individually. 3) Personality factors, organizational climate factors, and achievement motivation factors showed strong positive correlations with servant leadership among school administrators. 4) The best predictive factors for servant leadership were: organizational climate, achievement motivation, and personality traits, which collectively predicted servant leadership with 75.2% accuracy at a statistically significant level (p < 0.01).

Conclusion: Personality factors, organizational climate, and achievement motivation significantly affect servant leadership among school administrators under the Office of Chonburi Primary Educational Service Area 3. The findings guide improving school administration to align with national policies and effectively accommodate contemporary changes.

References

กฤษชัย ใจกล้า และ ระติกรณ์ นิยมะจันทร์. (2566). การศึกษาภาวะผู้นำใฝ่บริการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัด สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดชลบุรี. วารสารวิชาการ การจัดการภาครัฐและเอกชน, 5(1), 30-46.

เกรียงไกร ยิ่งยง และ เสาวนี สิริสุขศิลป์. (2559). ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ของผู้บริหารที่ส่งผลต่อความเป็นเลิศของโรงเรียนคาทอลิก สังกัดสังฆมณฑลนครราชสีมา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 18(2).

คมกฤช ประการะสังข์. (2559). ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการบริหารแบบมีส่วนร่วมในการบริหารงานของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 1 [วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์].

เฉลิมรัตน์ จันทราคชา. (2557). การตีบทสอพินยาในละครพันทางเรื่องผู้ชนะสิบทิศ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต (ไม่ได้ตีพิมพ์), จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

เชษฐ์ดนัย ไชยเผือก. (2558). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ของผู้บริหารโรงเรียนในสังกัดอัครสังฆมณฑล [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต (ไม่ได้ตีพิมพ์), จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

ธาราชัย ห้วยดอกหอม. (2567). ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาตามความคิดเห็นของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรี เขต 2. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพชุมชน, 6(1).

นฤมล พิทักษ์ทวี. (2561). ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 1 [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่].

ปรีชา วิริยะจารุพันธ์. (2563). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงและภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ของผู้บริหารที่ส่งผลต่อการยอมรับนวัตกรรมของครู. วารสารการบริหารและพัฒนา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 40(2), 89–102.

ปิยะนาถ บุญมีพิพิธ และ สุพัตรามัธยมชาติ. (2566). ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ของผู้บริหารที่ส่งผลต่อบรรยากาศองค์กรโรงเรียนคาทอลิกสังกัดคณะภคินีผู้รับใช้ดวงหทัยนิรมลของพระแม่มารีย์. วารสารวิชาการสิริธรปริทรรศน์, 24(1), 16–27.

มารุต ศักดิ์แสงวิจิตร และ ทิวัตถ์ มณีโชติ. (2564). ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อความมุ่งมั่นในการทำงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 2. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 49(1), 18.

รุ่งทิวา กลัดมุข และ ชวน ภารังกูล. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ของผู้บริหารสถานศึกษากับการทำงานเป็นทีมของครูในสถานศึกษาสังกัดองค์กรปกครองท้องถิ่นที่ 4. วารสารสิรินธรปริทรรศน์, 22(1), 194–209.

รุ่งโรจน์ ฝ้ายเยื่อ, อนุ เจริญวงศ์ระยับ และ ภาสกร ดอกจันทร์. (2566). การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้เพื่อการพัฒนาท้องถิ่นของผู้นำนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏ. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(5), 182–193.

วิชญ์ชัย วงศ์ใหญ่. (2564). การบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมและการส่งเสริมการทำงานเป็นทีม. วารสารวิจัยทางการศึกษา, 17(2), 33–47.

ศุภสิทธิ์ พิสัยเลิศ, พูนชัย ยาวิราช และ ไพรภ รัตน์ชูวงศ์. (2564). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นําการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาในกลุ่มยอดดอยเทอดไทย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 3. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 4(1), 54–69. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JSSD/article/view/186

ศุภาร บุญอินทร์. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ของผู้บริหารสถานศึกษากับประสิทธิผลของโรงเรียนกลุ่มบางบ่อ 2 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรปราการ เขต 2 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา].

สมชาย เทพหัสดิน ณ อยุธยา. (2562). ภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษากับการพัฒนาบุคลากร. วารสารการศึกษา, 12(3), 42–59.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, ยูนิเซฟ ประเทศไทย, และ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. (2568). รายงานสถานการณ์เด็กและเยาวชนไทย ปี 2568. สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สุรชัย โชติกเสถียร. (2565). ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ในยุคดิจิทัล: กรณีศึกษาการบริหารสถานศึกษาในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษา, 5(2), 123–138.

อรพิน อิ่มรัตน์. (2561). ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 3 [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช].

Autry, J. A. (2001). The servant leader: How to build a creative team, develop great morale, and improve bottom-line performance. Three Rivers Press.

Barbuto, J. E., & Wheeler, D. W. (2006). Scale development and construct clarification of servant leadership. Group & Organization Management, 31(3), 300–326.

Bass, B. M. (1990). Bass & Stogdill’s handbook of leadership: Theory, research, and managerial applications. Free Press.

Bass, B. M., & Avolio, B. J. (Eds.). (1994). Improving organizational effectiveness through transformational leadership. Sage.

Coun, M. J. H., De Ruiter, M., & Peters, P. (2023). At your service: Supportiveness of servant leadership, communication frequency and communication channel fostering job satisfaction across generations. Frontiers in Psychology, 14, Article 1183203. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1183203

Cronbach, L. J. (1990). Essentials of psychological testing (5th ed.). Harper & Row.

Dennis, R. S., & Bocarnea, M. (2005). Development of the servant leadership assessment instrument. Leadership & Organization Development Journal, 26(8), 600–615.

Greenleaf, R. K. (1970). The servant as leader. The Greenleaf Center for Servant Leadership.

Greenleaf, R. K. (1977). Servant leadership: A journey into the nature of legitimate power and greatness. Paulist Press.

Greenleaf, R. K. (1991). The servant as leader (rev. ed.). Paulist Press.

Greenleaf, R. K., & Spears, L. C. (2002). Servant leadership: A journey into the nature of legitimate power and greatness (25th anniversary ed.). Paulist Press.

Irving, J. A., & Longbotham, G. J. (2007). Team effectiveness and six essential servant leadership themes: A regression model based on items in the Dennis and Bocarnea servant leadership survey. International Journal of Leadership Studies, 2(2), 98–113.

Jiang, X., & Wei, Y. (2024). Linking servant leadership to followers’ thriving at work: Self-determination theory perspective. Frontiers in Psychology, 15, Article 1384110. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1384110

Locke, E. A., & Latham, G. P. (2002). Building a practically useful theory of goal setting and task motivation. American Psychologist, 57(9), 705–717.

McClelland, D. C. (1961). The achieving society. D. Van Nostrand.

Northouse: G. (2018). Leadership: Theory and practice (8th ed.). Sage Publications.

Page, D., & Wong, P. T. P. (2000). A conceptual framework for measuring servant-leadership. In S. Adjibolosoo (Ed.), The human factor in shaping the course of history and development (pp. 15–16). University Press of America.

Robinson, S. P. (2010). Organizational behavior: Key concepts, skills & best practices. McGraw-Hill.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68

Sendjaya, S., Sarros, J. C., & Santora, J. C. (2008). Defining and measuring servant leadership behaviour in organizations. Journal of Management Studies, 45(2), 402–424.

Spears, L. C. (1996). Reflections on leadership: How Robert K. Greenleaf’s theory of servant leadership influenced today’s top management thinkers. John Wiley & Sons.

Spears, L. C. (2005). The understanding and practice of servant leadership. Journal of Business Ethics, 98(1), 25–35.

Spears, L. C. (2010). Character and servant leadership: Ten characteristics of effective, caring leaders. The Journal of Virtues & Leadership, 1(1), 25–30.

Spears, L. C., & Lawrence, M. (2004). Practicing servant-leadership: Succeeding through trust, bravery, and forgiveness (pp. 5–8). Wiley.

Winston, B. E. (2003). Extending Patterson’s servant leadership model: Explaining how leaders and followers interact in a circular model. Servant Leadership Research Roundtable Proceedings.

Yamane, T. (1967). Elementary sampling theory (1st ed.). Prentice Hall.

Yukl, G. (2013). Leadership in organizations (8th ed.). Pearson Education.