ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนอุตสาหกรรมไมซ์และธุรกิจบริการไทยสู่มาตรฐานความยั่งยืนสากล ISO 20121:2024: การบูรณาการขีดความสามารถ เชิงพลวัตสีเขียวและโครงสร้างเศรษฐกิจเชิงพลวัต

ผู้แต่ง

  • ปัญจมาพร ตำนานวัน คณะอุตสาหกรรมบริการ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน

คำสำคัญ:

อุตสาหกรรมไมซ์ , มาตรฐาน ISO 20121:2024 , ขีดความสามารถเชิงพลวัตสีเขียว , แบบจำลองสมการโครงสร้าง, การวิเคราะห์เงื่อนไขที่จำเป็น

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์โครงสร้างการเปลี่ยนผ่านของมาตรฐานระบบการบริหารการจัดงานอย่างยั่งยืนสากล ISO 20121:2024 พัฒนาแบบจำลองเชิงโครงสร้างเพื่อประเมินพฤติกรรมระดับจุลภาคขององค์กรธุรกิจบริการไทย และวิเคราะห์เงื่อนไขที่จำเป็นที่เป็นปัจจัยคอขวดในการขับเคลื่อนองค์กรสู่มาตรฐานความยั่งยืนสากล ผู้วิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยขั้นสูงแบบผสมผสานสองระยะ โดยระยะแรกเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 15 ราย และวิเคราะห์เนื้อหาเชิงธีม เพื่อนำผลลัพธ์ไปอธิบายการวิจัยเชิงปริมาณในระยะที่สอง ซึ่งทำการเก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามจากกลุ่มตัวอย่างธุรกิจบริการและโรงแรมระดับ 5 ดาวในประเทศไทยจำนวน 280 แห่ง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยแบบจำลองสมการโครงสร้างกำลังสองน้อยที่สุดบางส่วน (PLS-SEM) ร่วมกับการวิเคราะห์เงื่อนไขที่จำเป็น (NCA) 

ผลการวิจัยเชิงคุณภาพในระยะแรกพบว่า ยุทธศาสตร์ระดับมหภาคของสำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน) หรือ สสปน. สามารถขับเคลื่อนร่วมกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 ได้อย่างเป็นระบบ แต่เผชิญข้อจำกัดสำคัญด้านทรัพยากรมนุษย์และภาวะผู้นำสีเขียว ในขณะที่ผลการทดสอบทางสถิติเชิงประจักษ์ในระยะที่สองบ่งชี้ว่า ขีดความสามารถเชิงพลวัตสีเขียวมีอิทธิพลเชิงบวกต่อการพัฒนานวัตกรรมเชิงนิเวศอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (β = 0.649, t = 5.94, p < 0.001) และส่งผ่านอิทธิพลไปยังผลการดำเนินงานทางเศรษฐกิจได้อย่างมีนัยสำคัญ แต่กลับไม่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อผลการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมในระยะสั้นเนื่องจากปรากฏการณ์ความล่าช้าเชิงโครงระบบ ยิ่งไปกว่านั้น ผลการวิเคราะห์เงื่อนไขที่จำเป็น (NCA) ชี้ให้เห็นว่า ขีดความสามารถเชิงพลวัตสีเขียว (GDC) และนวัตกรรมเชิงนิเวศ (ECI) จัดเป็นปัจจัยคอขวดที่องค์กรขาดไม่ได้ โดยต้องผ่านเกณฑ์ขั้นต่ำตามสัดส่วนเพดานคะแนนที่กำหนดเพื่อทลายข้อจำกัดเชิงปฏิบัติการและยกระดับอุตสาหกรรมไมซ์ไทยสู่เวทีโลกอย่างยั่งยืน 

เอกสารอ้างอิง

Acar, A. Z., Acar, P., Aslan, M., Yaylalı, İ., & Yılmaz, O. K. (2025). The role of eco-innovation and environmental management accounting in fostering performance effect by green dynamic capabilities in the hotel industry. Sustainability, 17(21), 9487. https://doi.org/10.3390/su17219487

Antwi-Boateng, C., Mensah, H. K., & Asumah, S. (2023). Eco-intellectual capital and sustainability performance of SMEs: The moderating effect of eco-dynamic capability. Cogent Business and Management, 10(3), 2258614. https://doi.org/10.1080/23311975.2023.2258614

Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108

Birt, L., Scott, S., Cavers, D., Campbell, C., & Walter, F. (2016). Member checking: A tool to enhance trustworthiness or merely a nod to validation? Qualitative Health Research, 26(13), 1802–1811. https://doi.org/10.1177/1049732316654870

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706QP063OA

Chen, Y.-S. (2008). The driver of green innovation and green image - Green core competence. Journal of Business Ethics, 81(3), 531-543. https://doi.org/10.1007/s10551-007-9522-1

Chirieleison, C., & Rizzi, F. (2020). ISO 20121 standard (event sustainability). In Encyclopedia of sustainable management. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-02006-4_137-1

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.

Correia, A., Shahzad, M. F., Martins, J. M., & Baheer, R. (2024). Impact of green human resource management towards sustainable performance in the healthcare sector: Role of green innovation and risk management. Cogent Business & Management, 11(1), 2374625. https://doi.org/10.1080/23311975.2024.2374625

Creswell, J. W., & Tashakkori, A. (2007). Developing publishable mixed methods manuscripts. Journal of Mixed Methods Research, 1(2), 107-111. https://doi.org/10.1177/1558689806298644

Dias, Á., Costa, R., Pereira, L., & Santos, J. (2021). Implementation of eco-innovation in hotels. Tourism, 69(1), 7-20. https://doi.org/10.37741/T.69.1.5

Dijkstra, T. K., & Henseler, J. (2015). Consistent partial least squares path modeling. MIS Quarterly, 39(2), 297-316. https://doi.org/10.25300/MISQ/2015/39.2.02

Dul, J. (2016). Necessary Condition Analysis (NCA): Logic and methodology. Organizational Research Methods, 19(1), 10-52. https://doi.org/10.1177/1094428115584005

Dul, J., van der Laan, E., & Kuik, R. (2020). A statistical significance test for Necessary Condition Analysis. Organizational Research Methods, 23(2), 385-395. https://doi.org/10.1177/1094428118795272

Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50. https://doi.org/10.2307/3151312

García-Fernández, J., Martelo-Landroguez, S., Vélez-Colón, L., & Cepeda-Carrión, G. (2018). An explanatory and predictive PLS-SEM approach to organizational culture, performance and customer loyalty: The case of health clubs. Journal of Hospitality and Tourism Technology, 9(3), 438-454. https://doi.org/10.1108/JHTT-09-2017-0100

Gioia, D. A., Corley, K. G., & Hamilton, A. L. (2013). Seeking qualitative rigor in inductive research. Organizational Research Methods, 16(1), 15-31. https://doi.org/10.1177/1094428112452151

Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2022). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (3rd ed.). Sage.

Hair, J. F., Sarstedt, M., Ringle, C. M., Sharma, P., & Liengaard, B. (2024). Going beyond the untold facts in PLS–SEM and moving forward. European Journal of Marketing, 58(13), 81-106. https://doi.org/10.1108/EJM-08-2023-0645

Hart, S. L. (1995). A natural-resource-based view of the firm. Academy of Management Review, 20(4), 986–1014. https://doi.org/10.5465/AMR.1995.9512280033

Henseler, J., Hubona, G., & Ray, P. A. (2016). Using PLS path modeling in new technology research: Updated guidelines. Industrial Management and Data Systems, 116(1), 2-20. https://doi.org/10.1108/IMDS-09-2015-0382

Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115-135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8

International Organization for Standardization. (2015a). ISO 14001:2015 Environmental management systems. https://www.iso.org/standard/60857.html

International Organization for Standardization. (2015b). ISO 9001:2015 Quality management systems. https://www.iso.org/standard/62085.html

International Organization for Standardization. (2022). ISO/IEC Directives, Part 1, Consolidated ISO Supplement. https://www.iso.org/sites/directives/current/consolidated/index.html

International Organization for Standardization. (2024). ISO 20121:2024 Event sustainability management systems—Requirements with guidance for use. https://www.iso.org/standard/86389.html

Khalil, N., Abdullah, S. N. C., Haron, S. N., & Hamid, M. Y. (2022). A review of green practices and initiatives from stakeholders’ perspectives towards sustainable hotel operations and performance impact. Journal of Facilities Management, 22(4), 653-682. https://doi.org/10.1108/JFM-03-2022-0025

Leonidou, L. C., Leonidou, C. N., Fotiadis, T., & Aykol, B. (2015). Dynamic capabilities driving an eco-based advantage and performance in global hotel chains. Tourism Management, 50, 268-280. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2015.03.005

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1986). But is it rigorous? Trustworthiness and authenticity in naturalistic evaluation. New Directions for Program Evaluation, 1986(30), 73-84. https://doi.org/10.1002/EV.1427

Liu, Y., & Lei, W. (2020). Towards sustainable practice in the event industry: Insights from practitioners. Event Management, 25(3), 213-226. https://doi.org/10.3727/152599519X15506259856462

Mair, J., Trendafilova, S., & Werner, K. (2024). Environmental sustainability in event management: A critical commentary. Event Management, 28(3), 477-484. https://doi.org/10.3727/152599524X17046754077334

Maxwell, S. E., & Cole, D. A. (2007). Bias in cross-sectional analyses of longitudinal mediation. Psychological Methods, 12(1), 23-44. https://doi.org/10.1037/1082-989X.12.1.23

Munir, T., Jamal, R. M. A., Watts, S., & Macawile, R. M. C. (2025). Green competitiveness determinants: Dynamic innovative capabilities in hotel-tourism industry. Anatolia, 36, 634-645. https://doi.org/10.1080/13032917.2025.2458846

Næss, H. E. (2021). Is ISO20121 certification a detour or gamechanger for eco-striving sport events? A conceptual typology. Frontiers in Sports and Active Living, 3, 659240. https://doi.org/10.3389/fspor.2021.659240

Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.

Office of the National Economic and Social Development Council. (2022). The Thirteenth National Economic and Social Development Plan (2023–2027). https://www.nesdc.go.th

Orlitzky, M., Schmidt, F. L., & Rynes, S. L. (2003). Corporate social and financial performance: A meta-analysis. Organization Studies, 24(3), 403-441. https://doi.org/10.1177/0170840603024003910

Osei, F. (2025). Green innovations, stakeholder pressures and environmental performance in the hotel industry. Tourism and Hospitality Management, 32(2), 153-166. https://doi.org/10.20867/THM.32.2.1

Porter, M. E., & van der Linde, C. (1995). Toward a new conception of the environment-competitiveness relationship. Journal of Economic Perspectives, 9(4), 97-118. https://doi.org/10.1257/JEP.9.4.97

Rennings, K. (2000). Redefining innovation—Eco-innovation research and the contribution from ecological economics. Ecological Economics, 32(2), 319-332. https://doi.org/10.1016/S0921-8009(99)00112-3

Richter, N. F., Schubring, S., Hauff, S., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2020). When predictors of outcomes are necessary: Guidelines for the combined use of PLS-SEM and NCA. Industrial Management & Data Systems, 120(12), 2243-2267. https://doi.org/10.1108/IMDS-11-2019-0638

Russo, D., & Stol, K.-J. (2021). PLS-SEM for software engineering research. ACM Computing Surveys, 54(3), 1-38. https://doi.org/10.1145/3447580

Salama, W., Suliman, M. A., Hassanin, M., Khairy, H., Al Asrag, A. S. A., & Fahmy, N. S. (2024). Catalyzing green competitiveness in hotel and tourism businesses: Leveraging digital dynamic capability and green creativity. Environment and Social Psychology, 9(9), 2978. https://doi.org/10.59429/ESP.V9I9.2978

Schaltegger, S., & Burritt, R. (2018). Business cases and corporate engagement with sustainability: Differentiating ethical motivations. Journal of Business Ethics, 147(2), 241-259. https://doi.org/10.1007/s10551-015-2938-0

SGS. (2024). ISO 20121 certification services. https://www.sgs.com

Shmueli, G., Sarstedt, M., Hair, J. F., Cheah, J.-H., Ting, H., Vaithilingam, S., & Ringle, C. M. (2019). Predictive model assessment in PLS-SEM: Guidelines for using PLSpredict. European Journal of Marketing, 53(11), 2322-2347. https://doi.org/10.1108/EJM-02-2019-0189

Singh, N., Park, Y.-H., Tolmie, C. R., & Bartikowski, B. (2014). Green firm-specific advantages for enhancing environmental and economic performance. Global Business and Organizational Excellence, 34(1), 6-17. https://doi.org/10.1002/joe.21580

Spector, P. E. (2019). Do not cross me: Optimizing the use of cross-sectional designs. Journal of Business and Psychology, 34(2), 125-137. https://doi.org/10.1007/s10869-018-09613-8

Teece, D. J. (2007). Explicating dynamic capabilities: The nature and microfoundations of (sustainable) enterprise performance. Strategic Management Journal, 28(13), 1319-1350. https://doi.org/10.1002/smj.640

Teece, D. J., Pisano, G., & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509-533. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(199708)18:7<509::AID-SMJ882>3.0.CO;2-Z

Teng, Y.-M., & Wu, K.-S. (2025). Integrating green transformational leadership, green HRM, and green innovation to enhance sustainable performance in hotels: Insights from PLS-SEM, NCA, and cIPMA. Oeconomia Copernicana, 16(4), 1565-1614. https://doi.org/10.24136/oc.3797

Thailand Convention and Exhibition Bureau. (2024). Annual Report 2024. https://www.businesseventsthailand.com

Thailand Convention and Exhibition Bureau. (2025). TCEB GO Strategy. https://www.businesseventsthailand.com

United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development. https://sdgs.un.org

United Nations Environment Programme. (2023). Global Environment Outlook. https://www.unep.org

Wahba, S., Al Asrag, A. S. A., Hassan, A., & Abdel Majeed, A. A. (2024). Green dynamic capabilities and green creativity in hospitality and tourism industry: The moderating role of green transformational leadership. Journal of Association of Arab Universities for Tourism and Hospitality, 26(1), 71-88. https://doi.org/10.21608/JAAUTH.2024.270189.1550

World Economic Forum. (2024). Travel & Tourism Development Index. https://www.weforum.org

World Tourism Organization. (2024). Tourism and Sustainable Development. https://www.unwto.org

Zanella, M., Ashraf, N., & Mahmood, Z. (2025). Carbon accounting for sustainability management: Case study of MICE events. Journal of Accounting and Organizational Change, 22(1), 89-103. https://doi.org/10.1108/JAOC-08-2024-0259

Zhou, W., Espahbod, S., Shi, V., & Nketiah, E. (2025). Understanding consumers’ adoption behavior of driverless delivery vehicles: Insights from the combined use of NCA and PLS-SEM. Sustainability, 17(13), 5730. https://doi.org/10.3390/su17135730

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-08-03

รูปแบบการอ้างอิง

ตำนานวัน ป. . (2026). ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนอุตสาหกรรมไมซ์และธุรกิจบริการไทยสู่มาตรฐานความยั่งยืนสากล ISO 20121:2024: การบูรณาการขีดความสามารถ เชิงพลวัตสีเขียวและโครงสร้างเศรษฐกิจเชิงพลวัต. วารสารวิชาการสังคมศาสตร์เครือข่ายวิจัยประชาชื่น, 8(2), 12–26. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/prn/article/view/303898

ฉบับ

ปีที่ 8 ฉบับที่ 2 (2026): พฤษภาคม - สิงหาคม 2569

ประเภทบทความ

บทความวิจัย

สัญญาอนุญาต

ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิชาการสังคมศาสตร์เครือข่ายวิจัยประชาชื่น

Creative Commons License

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการสังคมศาสตร์เครือข่ายวิจัยประชาชื่น