การสื่อสารเชิงวัฒนธรรมผ่านพิธีกรรมสูตรเสื้อสูตรผ้า: กรณีศึกษาชาวไทพวน จังหวัดนครนายก

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่อง การสื่อสารเชิงวัฒนธรรมผ่านพิธีกรรมสูตรเสื้อสูตรผ้า: กรณีศึกษาชาวไทพวน จังหวัดนครนายก มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพิธีกรรมสูตรเสื้อสูตรผ้าในฐานะกระบวนการสื่อสารเชิงวัฒนธรรม วิเคราะห์องค์ประกอบการสื่อสารเชิงพิธีกรรม และอธิบายบทบาทหน้าที่ของพิธีกรรมดังกล่าวต่อชุมชนไทพวน งานวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บข้อมูลจากการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตแบบมีส่วนร่วมในพื้นที่อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก

ผลการศึกษาพบว่า พิธีกรรมสูตรเสื้อสูตรผ้าเป็นพิธีกรรมสำคัญที่สะท้อนระบบความเชื่อของชาวไทพวน ซึ่งผสมผสานพุทธศาสนา ความเชื่อเรื่องบรรพชน และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในท้องถิ่น พิธีกรรมดังกล่าวแสดงองค์ประกอบของกระบวนการสื่อสารอย่างครบถ้วน ได้แก่ ผู้ส่งสาร สาร ช่องทางการสื่อสาร และผู้รับสาร โดยการสื่อสารมิได้อาศัยภาษาเพียงอย่างเดียว หากเกิดขึ้นผ่านการกระทำเชิงพิธีกรรม เครื่องประกอบพิธี วัตถุ เวลา และพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งทำหน้าที่เป็นสัญญะทางวัฒนธรรมที่สมาชิกชุมชนเข้าใจร่วมกัน นอกจากนี้ พิธีกรรมสูตรเสื้อสูตรผ้ายังทำหน้าที่เป็นสื่อกลางในการเชื่อมโยงมนุษย์ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ และบรรพชน เป็นพื้นที่ของการถ่ายทอดความเชื่อ คุณค่าทางวัฒนธรรม และอัตลักษณ์ไทพวนผ่านการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน โดยเฉพาะแนวคิดเรื่องความกตัญญู ระบบเครือญาติ และความสามัคคีของกลุ่ม ตลอดจนมีบทบาทในการสร้างความมั่นคงทางจิตใจของสมาชิกในชุมชนในช่วงเปลี่ยนผ่านของปีใหม่ตามประเพณีสงกรานต์