แนวทางการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีจริยธรรมสารสนเทศของนักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี

ธณิศา สุขขารมย์

ผู้แต่ง

ธณิศา สุขขารมย์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฏร์ธานี

คำสำคัญ:

ปัญญาประดิษฐ์, จริยธรรมสารสนเทศ , นักศึกษาปริญญาตรี

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบผสานวิธีรูปแบบ Explanatory Sequential Design นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาพฤติกรรมการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีจริยธรรมสารสนเทศของนักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยราชภัฏ สุราษฎร์ธานี (2) พัฒนาแนวทางการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีจริยธรรมสารสนเทศ และ (3) จัดทำและเผยแพร่คู่มือการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีจริยธรรมสารสนเทศแก่นักศึกษากลุ่มดังกล่าว กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ คือ นักศึกษาชั้นปีที่ 1–4 จำนวน 450 คน ส่วนเชิงคุณภาพใช้การสนทนากลุ่มและสัมภาษณ์ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ได้แก่ ตัวแทนนักศึกษา 15 คน อาจารย์ผู้ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ในการสอน 7 คน ผู้บริหารมหาวิทยาลัย 3 คน และบรรณารักษ์/นักสารสนเทศ สำนักหอสมุดกลาง 6 คน ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 ดำเนินการวิจัยโดยศึกษาพฤติกรรมการใช้ AI ของนักศึกษา แล้วระดมแนวคิดเพื่อออกแบบแนวทางการใช้ AI อย่างมีจริยธรรม จากนั้นนำข้อค้นพบมาพัฒนาสื่อการเรียนรู้ ประกอบด้วย คลิปวิดีโอ อินโฟกราฟิกเปรียบเทียบข้อดีและข้อจำกัดของโปรแกรม AI ที่นิยมใช้ และคู่มือแบบหน้าเดียว (One Page) พร้อม QR Code ซึ่งผ่านการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญและปรับปรุงตามข้อเสนอแนะของนักศึกษา ก่อนเผยแพร่ผ่านช่องทางออนไลน์ ผลการวิจัยและคู่มือที่พัฒนาขึ้นเป็นองค์ความรู้ใหม่ที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำไปใช้เป็นฐานในการกำหนดนโยบายและพัฒนาจริยธรรมสารสนเทศด้าน AI แก่นักศึกษาและบุคลากรในระดับอุดมศึกษา

เอกสารอ้างอิง

กฤษฏิ์พนธ์ พรรณรัตนชัย, วรชัย ศรีสมุดคำ, มงคล ศิริวงศ์ และเทอดพงษ์ แดงสี. (2567). ประเด็นปัญหาการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในภาคการศึกษา. ว.วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมหาวิทยาลัยเซาธ์อีสท์บางกอก. 4(2), 224-241. https://doi.org/10.14456/jsci-sbu.2024.26

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2568). Thailand AI Ethics Guideline. https://www.etda.or.th/getattachment/9d370f25-f37a-4b7c-b661-48d2d730651d/Digital-Thailand-AI-Ethics-Principle-and-Guideline.pdf.aspx?lang=th-TH

ขมณัฏฐ์ มิ่งศิริธรรม. (2566). ChatGPT กับการศึกษายุคดิจิทัล. ว.ศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย. 15(2), 1–10.

https://so05.tci-thaijo.org/index.php/suedureasearchjournal/article/view/269776

สำนักส่งเสริมวิชาการและงานทะเบียน มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี. (2569). รายละเอียดหมวดวิชาศึกษาทั่วไป 2564. https://regis.sru.ac.th/plan

สำเนียง ยอดคีรี. (2560). จริยศาสตร์, จริยธรรม และคุณธรรม ตามแนวความคิดของนักปรัชญา. ว.ปรัชญาปริทรรศน์. 22(2), 37–53.

สุพัตรา ปากดี และธีระภาพ เพชรมาลัยกุล. (2566). แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการจัดการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2. ว.สหวิทยาการวิจัยและวิชาการ. 4(6), 555-572. https://doi.org/10.60027/iarj.2024.278760

Creswell, J. W. & Plano Clark, V. L. (2011). Designing and Conducting Mixed Methods Research (2nd Ed.). SAGE Publications. https://search.worldcat.org/title/Designing- and- conducting-mixed-methods- research/oclc/558676948

Cotton, D. R. E., Cotton, P. A. , & Shipway, J. R. (2024). Chatting and cheating: Ensuring academic integrity in the era of ChatGPT. Innovations in Education and Teaching International. 61(2), 228– 239. https://doi.org/10.1080/14703297.2023.2190148

Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly. 13(3),319–340. https://misq.umn.edu/misq/article-abstract/13/3/319/191/Perceived-Usefulness-Perceived-Ease-of-Use-and?redirectedFrom=fulltext

Eager, B. & Brunton, R. (2023). Prompting higher education towards AI-augmented teaching and learning practice. Journal of University Teaching and Learning Practice. 20(5), 1-19. https://doi.org/10.53761/1.20.5.02

Ivanov, S., Soliman, M., Tuomi, A., Alkathiri, N. A., & Al-Alawi, A. N. (2024). Drivers of generative AI adoption in higher education through the lens of the theory of planned behaviour. Technology in Society. 77, 102521. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2024.102521

Huang, L. (2023). Ethics of artificial intelligence in education: Student privacy and data protection. Science Insights Education Frontiers. 16(2), 2577–2587. https://bonoi.org/index.php/sief/article/view/1084

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement. 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308

Khalil, M., Prinsloo, P., & Slade, S. (2022). In the nexus of integrity and surveillance: Proctoring (re)considered. Journal of Computer Assisted Learning. 38(6), 1589–1602. https://doi.org/10.1111/jcal.12713

Kong, S. C. & Zhu, J. (2025). Developing and validating an artificial intelligence ethical awareness scale for secondary and university students: Cultivating ethical awareness through problem-solving with artificial intelligence tools. Computers

and Education: Artificial Intelligence. 9,25-26 https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100447

Lin, X.-F., Wang, Z., Zhou, W., Luo, G., Hwang, G.-J., Zhou, Y., Wang, J., Hu, Q., Li, W., & Liang, Z.-M. (2023). Technological support to foster students' artificial intelligence ethics: An augmented reality-based contextualized dilemma discussion approach. Computers & Education. 201, 104813. https://www.sciencedirect.com/ science/article/abs/pii/S0360131523000908

Mason, R. O. (1986). Four ethical issues of the information age. MIS Quarterly. 10(1), 5–12. https://misq.umn.edu/misq/article-abstract/10/1/5/881/Four-Ethical-Issues-of-the-Information-Age?redirectedFrom=fulltext

Stone, T. H., Jawahar, I. M., & Kisamore, J. L. (2009). Using the theory of planned behavior and cheating justifications to predict academic misconduct. Career Development International. 14(3), 221–241. https://www.emerald.com/cdi/article-abstract/14/3/221/95283/Using-the-theory-of-planned-behavior-and-cheating?redirectedFrom=fulltext

Tan, M. J. T., & Maravilla, N. M. A. T. (2024). Shaping integrity: Why generative artificial intelligence does not have to undermine education. Frontiers in Artificial Intelligence. 7, 1471224. https://doi.org/10.3389/frai.2024.1471224

Walters, W. H., & Wilder, E. I. (2023). Fabrication and errors in the bibliographic citation generatedby ChatGPT. Scientific Reports. 13(1), 14045. https://www.nature.com/articles/s41598-023-41032-5

Watson, A. P. (2024). Hallucinated citation analysis: Delving into student-submitted AI-generate sources at the University of Mississippi. The Serials Librarian. 85(5–6), 197–207. https://doi.org/10.1080/0361526X.2024.2433640

Woo, D. J., Wang, D., Yung, T., & Guo, K. (2025). Effects of a prompt engineering intervention on undergraduate students' AI self-efficacy, AI knowledge and prompt engineering ability: A mixed methods study. British Educational Research Journal. Advance online publication. https://doi.org/10.1002/berj.70087

UNESCO. (2021). Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. Author. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381137

Yang, J., Xie, W., & Ni, J. (2025). A framework for AI ethics literacy: Development, validation, and its role in fostering students' self-rated learning competence. Scientific Reports. 15, https://www.nature.com/articles/s41598-025-21977-5