การบูรณาการเทคนิคเหมืองข้อมูลร่วมกับระบบภูมิสารสนเทศศาสตร์เพื่อประเมินศักยภาพกลุ่มจังหวัดเมืองรองในบริบทการท่องเที่ยวของประเทศไทย
คำสำคัญ:
ท่องเที่ยว, เมืองรอง, เหมืองข้อมูล, ภูมิสารสนเทศบทคัดย่อ
จังหวัดเมืองรอง (Less Visited Area) เป็นเมืองที่ไม่ได้เป็นเมืองท่องเที่ยวหลักหรือยังมีนักท่องเที่ยวเข้าไปไม่มาก มีศักยภาพในการพัฒนาให้เป็นจุดแข็งด้านวัฒนธรรม เกษตรกรรม สินค้าชุมชน ท่องเที่ยวและอาหาร มีความสะดวกด้านการคมนาคมและการเดินทางเข้าถึง มีทั้งสิ้น 55 จังหวัด การศึกษาครั้งนี้
มีวัตถุประสงค์เพื่อแบ่งกลุ่มตามศักยภาพด้านสังคมและเศรษฐกิจด้วยวิธีเหมืองข้อมูล ใช้เทคนิคการจัดกลุ่มข้อมูล (Cluster) และสร้างแบบจำลองข้อมูลแผนที่ตามกลุ่มศักยภาพจังหวัดท่องเที่ยวเมืองรองโดยใช้ระบบ
ภูมิสารสนเทศ รวบรวมข้อมูลจากสื่อสังคมออนไลน์ โดยกำหนดช่วงระยะเวลาระหว่างปี พ.ศ. 2553-2562 คำนวณหาค่าเฉลี่ยปัจจัยด้านเศรษฐกิจและสังคม ได้แก่ จำนวนประชากรรายจังหวัด จำนวนนักท่องเที่ยวที่ไปเยือนรายจังหวัด และรายได้จากการท่องเที่ยวรายจังหวัด นำข้อมูลวิเคราะห์ด้วยเทคนิคเหมืองข้อมูลโดยใช้วิธี Clustering จัดกลุ่มศักยภาพการท่องเที่ยวของจังหวัดเมืองรอง แบ่งออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่ กลุ่มศักยภาพการท่องเที่ยวระดับสูง ปานกลาง และต่ำ โดยใช้อัลกอริทึม K-Mean Clustering จากนั้นสร้างแบบจำลองแผนที่กลุ่มจังหวัดท่องเที่ยวเมืองรองในแต่ละภูมิภาคตามระดับศักยภาพด้วยระบบภูมิสารสนเทศผลการศึกษาพบว่ากลุ่มศักยภาพความพร้อมระดับสูงพบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคกลางจำนวน 5, 4 จังหวัดตามลำดับ ภาคเหนือ ภาคตะวันออก ภาคตะวันตก และภาคใต้ ภาคละ 1 จังหวัดกลุ่มศักยภาพความพร้อมระดับปานกลางพบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันตก จำนวน 11, 7, 5 และ 1 จังหวัดตามลำดับ กลุ่มศักยภาพความพร้อมระดับต่ำพบภาคใต้ ภาคกลางกับภาคตะวันออก และ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 8, 3 และ 2 จังหวัดตามลำดับ ผลที่ได้จาการศึกษาครั้งนี้สามารถนำเสนอข้อมูลที่สามารถใช้ส่งเสริมการท่องเที่ยวตามแผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งขาติในเมืองรองได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
กนกนต กล่อมจอหอ, วราภรณ์ ต้วมสูงเนิน และพนิดา หล่อวงศ์ตระกูล. (2563). การวิเคราะห์พฤติกรรมการเลือกสถานที่ท่องเที่ยวในจังหวัดนครราชสีมา. ว.วิจัยวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์. 4(2), 27-41.
กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. สถิติการบริการด้านการทะเบียนราษฏร.https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMenu/newStat/stat/
กรรณิการ์ มาระโภชน์. (2561). การพัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศภูมิศาสตร์การท่องเที่ยวเพื่อตอบสนองความต้องการพฤติกรรมนักท่องเที่ยวชาวไทย : กรณีศึกษาจังหวัดฉะเชิงเทรา. ว.ราชนครินทร์. 15(2), 1-9.
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (ม.ป.ป.). แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2560 – 2564). สืบค้น 28 สิงหาคม 2567. https://www.mots.go.th/download/article/ article_20170320150102.pdf
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (ม.ป.ป.). สถิตินักท่องเที่ยว. สืบค้น 28 สิงหาคม 2567. https://www.mots.go.thnews/category/411
ฐานิตย์ วงศ์วิเศษ. (2548). แบบจำลองเพื่อศึกษาและคาดการณ์การเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินบริเวณชายฝั่งทะเล อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชบุรี. [วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์]. https://tdc.thailis.or.th/tdc/search_result.php
นฤมล บุญแต่ง. (ม.ป.ป.). การแบ่งภูมิภาคทางภูมิศาสตร์. http://legacy.orst.go.th/?knowledges=การแบ่งภูมิภาคทางภูมิe
นารีลักษณ์ ศิริวรรณ. (2567). การพัฒนาการท่องเที่ยวเมืองรอง. สืบค้น 28 สิงหาคม 2567. https://www.mots.go.th/download/article/article_20170320150102.pdf
พรรคพล เจรณาเทพ. (2565). การสร้างสรรค์สื่อดิจิทัลบนเครือข่ายสังคมออนไลน์ Digital media creation on social networks. สืบค้น 28 สิงหาคม 2567. https://library.wu.ac.th/km/การสร้างสรรค์สื่อดิจิท/
พระราชกฤษฎีกา ออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการยกเว้นรัษฎากร (ฉบับที่ 757) พ.ศ. 2565. (2565). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 139 ตอนที่ 69 ก หน้า 24-27.
ภัคชุดา พูนสุวรรณ. (2563). นวัตกรรมกับการพัฒนาการท่องเที่ยวในยุค NEW NORMAL. ว.พุทธนวัตกรรมและการจัดการ. 5(1), 25-36.
วิญชนา ใจสม. (2560). การศึกษาปัจจัยการรับรู้สื่อสังคมออนไลน์ที่ส่งผลต่อการตัดสินใจเดินทางท่องเที่ยวของนักท่องเที่ยวชาวไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิตไม่ได้ตีพิมพ์] มหาวิทยาลัยกรุงเทพ. http://dspace.bu.ac.th/bitstream/123456789/2923/1/wirunchana_jais.pdf
วิโรจน์ ยอดสวัสดิ์, สาโรช ปุริสังคหะ, วิมล กิตติรักษ์ปัญญา และอนงค์นาฏ ศรวิหก. (2560). การสร้างตัวแบบนักท่องเที่ยวภายในประเทศโดยใช้เทคนิคการจัดกลุ่มและกฎความสัมพันธ์ กรณีศึกษา: จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. ว.วิชาการพระจอมเกล้าพระนครเหนือ. 27(4), 829-841.
ศูนย์บริการข้อมูลภาครัฐเพื่อประชาชน. (2567). ท่องเที่ยวเมืองรอง 2567 ลดหย่อนภาษีได้สูงสุด 15,000 บาท. https://www.gcc.go.th/2024/06/12/ท่องเที่ยวเมืองรอง-2567-ลดหย่อน/
สุกำพล จงวิไลเกษม และ ธรรมสินธ์ อิงวิยะ. (2563). ผลกระทบทางเศรษฐกิจจากสถานการณ์ ความขัดแย้งในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้. ว.เศรษฐศาสตร์และกลยุทธ์การจัดการ. 7(2), 177-194.
อกัณห์ ลียาชัย และณักษ์ กุลิสร์. (2556). ปัจจัยและผลกระทบของสถานการณ์ความไม่สงบใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่มีผลต่อธุรกิจโรงแรมขนาดเล็ก ในอำเภอเมือง จังหวัดยะลา. ว.บริหารธุรกิจศรีนครินวิโรฒ. 4(2), 18-40.
อัจฉราพรรณ ตั้งจาตุรโสภณ, บุษยา วงษ์ชวลิตกุล และธนวรรณ แสงสุวรรณ. (2563). โมเดลสมการโครงสร้างความจงรักภักดีของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่มีต่อจุดหมายปลายทาง ในการท่องเที่ยวภาคตะวันออกเฉียงเหนือประเทศไทย. ว.ชุมชนวิจัย. 14(2), 174-188.
อุมาพร ดีพร้อม, ณรงค์ พลีรักษ์, ปฏิภาน วังสาร, ประภาพรรณ เย็นจิตร, เกษรา กิตติวงศ์ศักดา, รัญชิดา ใจกลม และอรรถวุฒิ นารถกุลพัฒน์. (2563). การสร้างเหมืองข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวทางทะเลจากสื่อสังคมออนไลน์. ในการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 17 (น. 2302-2041). มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน.
Park, S., Xu, Y., Jiang, L., Chen, Z.,& Huang, S. (2020). Spatial structures of tourism destinations: A trajectory data mining approach leveraging mobile big data. Annals of Tourism Research. 84(C). 1-17. https://doi.org/10.1016/j.annals.2020.102973
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อความ ภาพประกอบ และตารางประกอบที่ลงพิมพ์ในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้นิพนธ์ กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นตามเสมอไป และไม่มีส่วนรับผิดชอบใดๆ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์เพียงผู้เดียว