การพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังและการจัดการความเสี่ยงอุบัติเหตุทางถนน อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร

บทคัดย่อ

     การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบการเฝ้าระวังและการจัดการความเสี่ยงอุบัติเหตุทางถนน Sensor Model อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร โดยการศึกษาแบบวิจัยและพัฒนา แบ่งเป็น 3 ระยะ คือ การศึกษาพัฒนารูปแบบ การใช้รูปแบบและประเมินผล โดยศึกษาในทีมพัฒนา จำนวน 150 คน ได้แก่ คณะกรรมการศูนย์ปฏิบัติการความปลอดภัยทางถนน ประชาชนที่เคยได้รับอุบัติเหตุในช่วงปี 2567 จำนวน 261 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญ   จำนวน 30 คน  รวบรวมข้อมูลด้วยแบบบันทึกการเกิดอุบัติเหตุ แบบสอบถาม แนวคำถามการระดมความคิดเห็นและสัมภาษณ์เชิงลึก รวมทั้งแบบคัดลอกข้อมูลจากระบบฐานข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติการทดสอบที และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) อำเภอเมืองสกลนคร พบการเกิดอุบัติเหตุส่งผลให้มีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตสูง โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลปีใหม่และสงกรานต์ โดยมีปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเกิดอุบัติเหตุ 3 ด้าน คือ ปัจจัยด้านคน ปัจจัยด้านรถ ปัจจัยด้านถนนและสิ่งแวดล้อม พบพฤติกรรมเสี่ยงของผู้เกิดอุบัติเหตุส่วนใหญ่ไม่สวมหมวกนิรภัย ไม่คาดเข็มขัดนิรภัย ไม่มีใบอนุญาตในการขับขี่รถ 2) อำเภอเมืองสกลนครมีการจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการความปลอดภัย     ทางถนนทั้งในระดับอำเภอและท้องถิ่น มีบทบาทสำคัญในการป้องกันอุบัติเหตุทางถนนตามรูปแบบการเฝ้าระวังและการจัดการความเสี่ยงอุบัติเหตุทางถนน Sensor Model ส่งผลให้อัตราการบาดเจ็บลดลงอย่างชัดเจน และประชาชนในพื้นที่มีความพึงพอใจในระดับมากขึ้นหลังการทดลองใช้รูปแบบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ .01 ดังนั้น รูปแบบ Sensor Model เสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนในการป้องกันอุบัติเหตุทางถนน ด้วยการสร้างกลไกในการขับเคลื่อนในการป้องกันอุบัติเหตุทางถนนของชุมชน พัฒนาระบบข้อมูลและการสื่อสารแจ้งความเสี่ยงอุบัติเหตุในพื้นที่ พัฒนาศักยภาพและเตรียมความพร้อมในการป้องกันอุบัติเหตุทางถนน แจ้งเหตุและการรายงานข่าวอุบัติเหตุทางถนนในพื้นที่นำไปสู่การจัดการที่เป็นแนวทางการดำเนินงานเพื่อป้องกันการบาดเจ็บจากอุบัติเหตุทางถนนที่มีประสิทธิภาพ ควรนำไปขยายผลให้กับอำเภออื่นๆ ได้