“Often use a steamer cover instead of a rain gauge”: The Improvement of Rainfall and Crop Reports and the Utility of Meteorological Work to the Siamese State, 2430s-2450s

Main Article Content

Preedaporn Iamchae
Onanong Thippimol

Abstract

This article examines the reporting of “Rai Ngan Namfon Tonkhao,” an account focused on rainfall data, runoff, and rice cultivation, by exploring the benefits that the Siamese state derived from improving the Rai Ngan Namfon Tonkhao reporting during the 2430s-2450s. Additionally, it investigates how these reports reflected the knowledge and understanding of government administrators and operational officers regarding meteorological work and responses to weather conditions. By analyzing the Rai Ngan Namfon Tonkhao and other cultivation reports gathered by the Ministry of Agriculture, this research reveals that in 2436 (1893), the redesign of Rai Ngan Namfon Tonkhao and the distribution of new rain gauges to provinces established a new standard for data recording. This approach enabled the government to obtain more systematically gathered empirical data on rainfall and runoff, as well as detailed information on crop yields and agricultural product prices. These data were used to estimate rice yields, which were directly related to the annual income of both the government and rice traders. Furthermore, the improvement of Rai Ngan Namfon Tonkhao data collection was still one of the efforts to consolidate power within the core of the Siamese state. The central government could monitor and exploit resources from the governed provinces. However, the Rai Ngan Namfon Tonkhao also demonstrated that at that time, the Siamese state still prioritized meteorological data as beneficial for agriculture, irrigation, the rice trade, and tax collection more than laying the groundwork for meteorological data collection for scientific knowledge and utilization in other long-term endeavors.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

How to Cite
Iamchae, P., & Thippimol, O. (2024). “Often use a steamer cover instead of a rain gauge”: The Improvement of Rainfall and Crop Reports and the Utility of Meteorological Work to the Siamese State, 2430s-2450s. Journal of Liberal Arts Thammasat University, 24(1), 33–59. retrieved from https://so03.tci-thaijo.org/index.php/liberalarts/article/view/271890
Section
Research Articles
Author Biographies

Preedaporn Iamchae, Faculty of Liberal Arts, Thammasat University, Thailand

นักศึกษาปริญญาเอก สาขาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

Onanong Thippimol, Faculty of Liberal Arts, Thammasat University, Thailand

อาจารย์ประจำ สาขาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

References

ประกาศตักเตือนเรื่องซื้อข้าวขายข้าวในปีมะเสง ณ วันจันทร์ เดือนห้า ขึ้น 12 ค่ำ ปีมะเสง ยังเปนอัฐศก. (ม.ป.ป.). ใน ประชุมประกาศรัชกาลที่ 4 ภาค 3. สืบค้นเมื่อวันที่ 2 เมษายน 2566. จาก https://vajirayana.org/ประชุมประกาศรัชกาลที่-๔-ภาค-๓/๙๐-ประกาศตักเตือนเรื่องซื้อข้าวขายข้าวในปีมะเสง

กรมสรรพากรใน ขอเบิกเครื่องรองน้ำฝนให้สำหรับเมืองมีนบุรี. (ม.ป.ป.). [เอกสารกระทรวงเกษตร]. (กส. 13 / 45). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

กรมอุทกศาสตร์. (2563). 100 ปี กรมอุทกศาสตร์. โรงพิมพ์กองบริการการเดินเรือ.

กระทรวงพระคลังขอเบิกเครื่องรองน้ำฝนสำหรับมณฑลภูเก็ต. (ม.ป.ป.). [เอกสารกระทรวงเกษตร]. (กส. 13 / 46). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

กระทรวงมหาดไทยขอเบิกเครื่องรองน้ำฝนสำหรับมณฑลพายัพ. (ม.ป.ป.). [เอกสารกระทรวงเกษตร]. (กส. 13 / 44). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

กระทรวงมหาดไทยขอเบิกเครื่องรองน้ำฝนสำหรับเมืองอุไทยธานี. (ม.ป.ป.). [เอกสารกระทรวงเกษตร]. (กส. 13 / 41). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

ขอถวายรายงานน้ำฝนต้นเข้าในหัวเมืองมณฑลกรุงเทพจำนวนเดือนมีนาคม 122. (ม.ป.ป.). [เอกสารรัชกาลที่ 5]. (ร. 5 น. 7.4 ก. / 2). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

ขอสำเนารายงานปรอทความเย็นร้อนของอากาศต่อกรมศุขาภิบาล. (ม.ป.ป.). [เอกสารกระทรวงเกษตร]. (กส. 1 / 233). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

คนโปแลนด์มาศึกษาอากาศร้อนเย็นในสยาม. (ม.ป.ป.). [เอกสารกระทรวงเกษตร]. (กส. 13 / 1638). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

คัดบอกรายงานน้ำฝนเมืองอ่างทองและเมืองสุพรรณ. (2407). [จดหมายเหตุรัชกาลที่ 4]. (จ.ศ. 1226 เลขที่ 176). หอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพฯ.

จดหมายเหตุสยามไสมย เล่ม 3. (2548). (พิมพ์ครั้งที่ 2). สมาคมกิจวัฒนธรรม.

จดหมายเหตุสยามไสมย เล่ม 4. (2548). (พิมพ์ครั้งที่ 2). สมาคมกิจวัฒนธรรม.

จรัส บุญบงการ. (2479). ความจำเป็นที่ประเทศสยามควรมีงานอุตุนิยมวิทยา. นาวิกศาสตร์, 19(10), 2879-2895.

ชาติชาย มุกสง. (2565). หมอกธุมเกตุและ PM 2.5: ภูมิอากาศวิทยาและสภาวะแวดล้อมในสังคมไทย. ใน ทวีศักดิ์ เผือกสม (บรรณาธิการ), ท่องไปบนดวงดาว ก้าวลงบนดวงจันทร์: ประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์ในสังคมไทย (น. 123-144), มูลนิธิเพื่อการวิจัยสังคมเอเชีย.

ชาติชาย มุกสง. (2566). หมอกธุมเกตุและละอองธุลีพิษ: ประวัติศาสตร์ภูมิอากาศและปรากฏการณ์บนท้องฟ้าในสังคมไทย. มูลนิธิเพื่อการวิจัยสังคมเอเชีย.

ซื้อและจำหน่ายข้าว. (ม.ป.ป.). [เอกสารรัชกาลที่ 5]. (ร. 5 กษ. 10.1 / 1). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

เทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, สมเด็จพระ. (2549). บันทึกเรื่องการปกครอง ของไทยสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

น้ำฝน. (ขึ้น 1 ค่ำ เดือน 7 ปีมะเมีย 2401). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 1. แผ่นที่ 6.

น้ำฝนต้นข้าว. (ม.ป.ป.). [เอกสารรัชกาลที่ 5]. (ร. 5 กษ. 10.1 ก. / 1). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

บอกน้ำฝนต้นข้าว. (23 สิงหาคม 2430). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 4. หน้า 161.

เบ็ดเสร็จกระทรวงเกษตร. (ม.ป.ป.). [เอกสารรัชกาลที่ 5]. (ร. 5 กษ. 1 / 1). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

ใบบอกกรุงเก่าเรื่องรายงานน้ำฝนและต้นข้าว. (2411). [จดหมายเหตุรัชกาลที่ 4]. (จ.ศ. 1230เลขที่ 190). หอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพฯ.

ใบบอกเมืองอ่างทอง. (2373). [จดหมายเหตุรัชกาลที่ 3]. (จ.ศ. 1192 เลขที่ 9). หอสมุดแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

ประกอบกสิกรรม. (2454). กระทรวงเกษตราธิการ, กรมเพาะปลูก.

ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ 1 จุลศักราช 1166 พิมพ์ตามฉะบับหลวง ตรา 3 ดวง เล่ม 3. (ม.ป.ป.). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ประเสริฐ สุนทโรทก. (2533). บัญชีน้ำฝนของสมเด็จกรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์. ใน กรมอุตุนิยมวิทยาที่ระลึกเนื่องในวันครบรอบ 40 ปี (หน้า 38-47). กรมอุตุนิยมวิทยา.

ผาสุก พงษ์ไพจิตร และ คริส เบเคอร์. (2546). เศรษฐกิจการเมืองไทยสมัยกรุงเทพฯ (พิมพ์ครั้งที่ 3). ซิลค์เวอร์ม.

พระราชบัญญัติลักษณะเก็บเงินค่านา. (18 พฤศจิกายน 2443). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 17. หน้า 452.

มณฑลพิศณุโลก ขอเบิกฟอร์มรายงานน้ำฝนต้นเข้า. (ม.ป.ป.). [เอกสารกระทรวงเกษตร]. (กส. 13 / 47). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

มาลินี มีลาภสม. (2552). 67 ปี กรมอุตุนิยมวิทยา. อุตุนิยมวิทยา, 9(2), 1-4.

ยอดรายงานน้ำฝน รวม 13 ปี (2449-2461). (ม.ป.ป.). [เอกสารรัชกาลที่ 6]. (ร. 6 กษ. 1 / 1). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

เย โฮมาน วาน เดอร์ ไฮเด. (2556). รายงานโครงการทดน้ำไขน้ำสำหรับเขตรที่ราบแห่งลาดแม่น้ำเจ้าพระยาตอนใต้. อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.

ร่างตรา 5 ถึงเจ้าเมืองกรมการ โปรดเกล้าฯ ให้ส่งขวดแก้วรองน้ำฝนมีลูกดิ่งกำหนดนิ้ว ฝนตกให้รองกลางแจ้ง น้ำขึ้นตามขีด ให้คิดรวมยอดได้เท่าไร กับต้นข้าว ส่งลงไปกรุงเทพฯ. (2396). [จดหมายเหตุรัชกาลที่ 4]. (จ.ศ. 1215 เลขที่ 46). หอสมุดแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

ร่างตราเจ้าพระยาจักรีฯ 7 ถึงผู้ว่าราชการเมืองพระพุทธบาท เรื่องให้เบิกข้าวหลวงช่วยเหลือราษฎรเมืองพระพุทธบาท ซึ่งทำนาไม่ได้ผลเพราะฝนแล้ง. (2402). [จดหมายเหตุรัชกาลที่ 4]. (จ.ศ. 1221 เลขที่ 121). หอสมุดแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

รายงานน้ำฝนต้นข้าว. (ม.ป.ป.). [เอกสารรัชกาลที่ 6]. (ร. 6 ม. 1 / 11). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

รายงานเรื่องสัตว์กัดต้นข้าวในทุ่งหลวงคลองรังสิต. (ม.ป.ป.). [เอกสารรัชกาลที่ 5]. (ร. 5 กษ. 1 / 12). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

วงษานุประพัทธ์, เจ้าพระยา (ผู้รวบรวม). (2550). ประวัติกระทรวงเกษตราธิการ. อมรินทร์ พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.

ส่งรายการประชุมเจ้าพนักงานทำรายการน้ำฝนต้นข้าว ราคาข้าว เปลือกข้าวสาร มาทูลเกล้าถวาย. (ม.ป.ป.). [เอกสารรัชกาลที่ 5]. (ร. 5 น. 7.4 / 16). หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

สารตราเจ้าพระยา จักรีฯ ถึงพระไชยวิชิตกรุงเก่า เรื่อง ฝนแล้งราษฎรทำนาไม่ได้ ให้ลดการเก็บค่านา. (2391). [จดหมายเหตุรัชกาลที่ 3]. (จ.ศ. 1210 เลขที่ 208). หอสมุดแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

สุวิทย์ ธีรศาศวัต. (2548). ประวัติศาสตร์เทคโนโลยีการเกษตร: วิวัฒนาการและผลกระทบของเทคโนโลยีการเกษตรจากสมัยสุโขทัยถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. มติชน.

อัจฉรา ชุมดี. (2522). งานด้านการเกษตรและการคมนาคมของเจ้าพระยาวงษานุประพัทธ์ พ.ศ. 2452-2468 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อาสา คำภา และ ทิพย์พาพร อินคุ้ม. (2565). กษัตริย์กับสังคมเมืองน้ำ: จากพิธีกรรมถึงพระราชอำนาจนำ (พิมพ์ครั้งที่ 1). สถาบันไทยคดีศึกษา.

Dilokvidhyarat, T. (2014). State numeracy: A history of the recording of informationin Siam 1890-1925. [Doctoral dissertation, Australian National University]. https://openresearch- repository.anu.edu.au/handle/1885/151006

Rainfall records of the kingdom of Siam. (1907). Journal of the Siam Society, pp. 47-48.

Lian, Bo. (2006). Japanese colonial sciences in China (1) -Documents, area, age, and problem setting-, Gijutsu bunka ronsou, 9, 28-37.