“เรื่องเล่าสร้างสรรค์ชุมชนมูเตลู” : คติชนกับการสร้างสรรค์เรื่องเล่าเพื่อนำเสนอมโนทัศน์ “การท่องเที่ยวมูเตลู”
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยเรื่องนี้มุ่งศึกษาสื่อวิดีโอชุดเรื่องเล่าสร้างสรรค์ชุมชนมูเตลูจำนวน 15 เรื่อง ที่เผยแพร่ผ่านช่องยูทูบของกรมการท่องเที่ยวในช่วงปี 2566-2567 โดยใช้แนวคิดที่เกี่ยวกับการท่องเที่ยวมูเตลูและแนวคิดด้านคติชนวิทยา ผลการวิจัยพบว่าเรื่องเล่าชุดนี้นำเสนอมโนทัศน์การท่องเที่ยวมูเตลูผ่านเนื้อหาเกี่ยวกับคติชนหลากหลายประเภท โดยเฉพาะความเชื่อ ตำนานและพิธีกรรม คติชนของท้องถิ่นจึงมีบทบาทเป็น “ทรัพยากรมูเตลู” ในมิติการท่องเที่ยวและมีบทบาทด้านการแสดงอัตลักษณ์ของชุมชนมูเตลูด้วย กลวิธีการนำเสนอเนื้อหาประกอบด้วยการใช้เรื่องเล่าประสบการณ์ การใช้วาทกรรม และการอธิบายประโยชน์ของการมูเตลูแก่นักท่องเที่ยว ด้านมโนทัศน์พบมโนทัศน์เกี่ยวกับการมูเตลูและมโนทัศน์การท่องเที่ยวมูเตลู เรื่องเล่าชุดนี้ยังมีบทบาทด้านการเผยแพร่การรับรู้เกี่ยวกับการท่องเที่ยวมูเตลูสู่สาธารณะ การสร้างความตระหนักรู้ด้านคุณค่าของทรัพยากรทางวัฒนธรรมในชุมชนที่มีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวมูเตลู และบทบาทด้านการเปิดพื้นที่ให้แก่ความหลากหลายทางวัฒนธรรมโดยเฉพาะมิติทางศาสนาและชาติพันธุ์ในสังคมไทย
Downloads
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กองพัฒนาข้อมูลและตัวชี้วัดสังคม. (2566). มูเตลู : โอกาสในการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงความเชื่อ. ภาวะสังคมไทยไตรมาสหนึ่งปี 2566, 21(2), 21-24.
ดนัย พลอยพลาย. (2565). วาทกรรมการท่องเที่ยวในงานเขียนของบล็อกเกอร์ท่องเที่ยวชาวไทย: การศึกษาตามแนววาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula DigiVerse. http://doi.org/10.58837/CHULA.THE.2022.708
ณัฐพร พานโพธิ์ทอง. (2556). วาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ตามแนวภาษาศาสตร์ : แนวคิดและการนำมาศึกษาวาทกรรมในภาษาไทย. โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ณีรนุช แมลงภู่. (2566). การบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์กับเศรษฐกิจแห่งความไม่แน่นอน: ชีวิตทางศาสนาของตัวตนในกระแสเสรีนิยมใหม่ในสังคมไทยปัจจุบัน. สังคมศาสตร์, 35(1), 163-187.
ปรมินท์ จารุวร. (2559). คติชนกับการท่องเที่ยว หมู่บ้านวัฒนธรรมหนองขาว จังหวัดกาญจนบุรี. โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ประกาศคณะกรรมการนโยบายการท่องเที่ยวแห่งชาติ เรื่อง แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ (พ.ศ. 2564 - 2565). (28 มกราคม 2565). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 139 ตอนพิเศษ 21ง. หน้า 15 และประกาศแนบท้าย
ประกาศคณะกรรมการนโยบายการท่องเที่ยวแห่งชาติ เรื่อง แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2570). (24 มีนาคม 2566). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 140 ตอนพิเศษ 70ง. หน้า 39 และประกาศแนบท้าย
ปวีณา งามประภาสม. (2567). การท่องเที่ยวเชิงศรัทธาโดยชุมชนในยุคดิจิทัล ฉากทัศน์ในการปรับตัวของนักท่องเที่ยวสายมูเตลู. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 8(4), 374-383.
พัทธนันท์ อธิตัง, เตชิตา สุทธิรักษ์, กุลวดี จันทร์วิเชียร, วิสุตร์ เพชรรัตน์, และ วราพร กาญจนคลอด. (2567). การท่องเที่ยวสายมูเตลู : วัดเจดีย์ (ไอ้ไข่) จังหวัดนครศรีธรรมราช. Journal of Management Science Nakhon Pathom Rajabhat University, 11(1), 244-253.
วลัญช์ สุภากร. (29 มกราคม 2568). มูให้ปังรับตรุษจีน 2568 กับ MUNIMART ช้อปปิ้งสินค้าสายมูร่วมสมัยเสริมดวง. กรุงเทพธุรกิจ. https://www.bangkokbiznews.com/lifestyle/art-living/1164185
ศิราพร ณ ถลาง. (2548). ทฤษฎีคติชนวิทยา วิธีวิทยาในการวิเคราะห์ตำนาน-นิทานพื้นบ้าน. โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศิราพร ณ ถลาง. (2554). คติชนสร้างสรรค์ พลวัตและการนำไปใช้ในสังคมไทยร่วมสมัย (รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์สัญญาเลขที่ RTA5480008). https://elibrary.tsri.or.th/download_fullstep1.asp
ศิราพร ณ ถลาง. (2562). “คติชนสร้างสรรค์” บทสังเคราะห์และทฤษฎี (พิมพ์ครั้งที่ 2). ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
ศิราพร ณ ถลาง (บรรณาธิการ). (2558). เรื่องเล่าพื้นบ้านไทยในโลกที่เปลี่ยนแปลง. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
อธิป จันทร์สุริย์. (2564). มูเตลู : ความเชื่อกับการท่องเที่ยว. ทีทัศน์วัฒนธรรม, 20(1), 220-240.
อภิไทย แก้วจรัส, ชลิดา ช่วยสุข, จิราภรณ์ พรหมเทพ, และ อัจฉริยา ทุมพาณิชย์. (2567). การศึกษาพฤติกรรมนักท่องเที่ยวชาวไทยที่มีต่อการท่องเที่ยวมูเตลูของจังหวัดนครพนม. วิทยาการจัดการวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์, 5(3), 1-16.
อรอนงค์ ทิพย์พิมล. (2567). หนังผีอินโดนีเซีย: พัฒนาการ ผีผู้หญิง และต้นกำเนิดมูเตลู. the101.world. https://www.the101.world/indonesian-horror-films/
Bascom, W. (1965). (1965). Four functions of folklore. In A. Dundes (Ed.), The study of folklore (pp. 279–298). Prentice-Hall.
Marketeer Team. (16 ธันวาคม 2564). ‘ปังปุริเย่’ วลีฮิตประจำปี 2564. Marketeeronline. https://marketeeronline.co/archives/244758
PR กรมการท่องเที่ยว. (26 เมษายน 2566ก). เรื่องเล่าสร้างสรรค์ ชุมชนมูเตลู “กุฏิหลวงปู่มั่น วัดป่าบ้านหนองผือ [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=RqDnqL42y4s&list=PLMfk5kDuUoGYrRfILf0FKPFD39tXJkTAv&index=2
PR กรมการท่องเที่ยว. (26 เมษายน 2566ข). เรื่องเล่าสร้างสรรค์ ชุมชนมูเตลู “คีรีวง พุทธบารมีหลวงพ่อเถื่อนและลูกสวาทมนต์ตราแห่งรักเมตตามหานิยม” [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=8OkgOw_IFdQ&list=PLMfk5kDuUoGYrRfILf0FKPFD39tXJkTAv&index=3
PR กรมการท่องเที่ยว. (26 เมษายน 2566ค). เรื่องเล่าสร้างสรรค์ ชุมชนมูเตลู “3 ถ้ำ 1 ศาล ณ บ้านมุงเหนือ…กับ 4 ความเชื่ออันศักดิ์สิทธิ์” [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=DG9xG1kifKI&list=PLMfk5kDuUoGYrRfILf0FKPFD39tXJkTAv&index=1
PR กรมการท่องเที่ยว. (26 เมษายน 2566ฆ). เรื่องเล่าสร้างสรรค์ ชุมชนมูเตลู “ทักษาโหรา บูชาพระธาตุ ณ เมืองโบราณเชียงแสน ดินแดนริมน้ำโขง” [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=Df7ni2I5yk4&list=PLMfk5kDuUoGYrRfILf0FKPFD39tXJkTAv&index=4
PR กรมการท่องเที่ยว. (26 เมษายน 2566ง). เรื่องเล่าสร้างสรรค์ ชุมชนมูเตลู “หลวงปู่คร่ำ...เกจิอาจารย์ตำนานพุทธคุณแห่งบูรพาทิศ” [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=z9yG3myGeKU&list=PLMfk5kDuUoGYrRfILf0FKPFD39tXJkTAv&index=5
PR กรมการท่องเที่ยว. (8 พฤษภาคม 2566จ). “เรื่องเล่าสร้างสรรค์ ชุมชนมูเตลู” ชุมชนโบราณกับศาลพระแม่ย่า สายสัมพันธ์แห่งสุโขทัย ...จ.สุโขทัย [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=Z_e5IzFpRyw&list=PLMfk5kDuUoGbwiARhQ3x-OJ_jnwKdOzpQ&index=4
PR กรมการท่องเที่ยว. (8 พฤษภาคม 2566ฉ). “เรื่องเล่าสร้างสรรค์ ชุมชนมูเตลู” เชือกปะกำ สัมพันธ์แห่งจิตวิญญาณ ช้างและกูย...จ.สุรินทร์ [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=lnARXjsQIoE&list=PLMfk5kDuUoGbwiARhQ3x-OJ_jnwKdOzpQ&index=3
PR กรมการท่องเที่ยว. (8 พฤษภาคม 2566ช). “เรื่องเล่าสร้างสรรค์ ชุมชนมูเตลู” วิถีโนราห์ สืบสานด้วยจิตวิญญาณ ศิลปะชั้นครู ...จ.พัทลุง [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=i_4Kf1HH950&list=PLMfk5kDuUoGbwiARhQ3x-OJ_jnwKdOzpQ&index=2
PR กรมการท่องเที่ยว. (8 พฤษภาคม 2566ซ). “เรื่องเล่าสร้างสรรค์ ชุมชนมูเตลู” ไหว้เจ้าป่า บูชาผีเรือน แห่งวิถีปกาเกอะญอ ...จ.ประจวบคีรีขันธ์ [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=diAMjirCAdU&list=PLMfk5kDuUoGbwiARhQ3x-OJ_jnwKdOzpQ&index=5
PR กรมการท่องเที่ยว. (15 พฤษภาคม 2566ฌ). “เรื่องเล่าสร้างสรรค์ ชุมชนมูเตลู” จากมะม้อตสู่หัวผี สืบวิถีปัดเป่าทุกข์ภยันตราย...จ.ราชบุรี [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=6D9F-ZauZKI&list=PLMfk5kDuUoGbwiARhQ3x-OJ_jnwKdOzpQ
PR กรมการท่องเที่ยว. (10 กรกฎาคม 2567ก). เรื่องเล่าสร้างสรรค์ชุมชนมูเตลู - ด้านการเงิน - วัดบางหญ้าแพรก จ.สมุทรสาคร [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=TeXVTMBnfHw&list=PLMfk5kDuUoGZFxrbXUEpdHstS4-ArGs7x&index=4
PR กรมการท่องเที่ยว. (10 กรกฎาคม 2567ข). เรื่องเล่าสร้างสรรค์ชุมชนมูเตลู – ด้านเสริมดวง - วัดเสาธงทอง จ.นนทบุรี [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=OooWz9ddZm0&list=PLMfk5kDuUoGZFxrbXUEpdHstS4-ArGs7x&index=3
PR กรมการท่องเที่ยว. (23 กรกฎาคม 2567ค). เรื่องเล่าสร้างสรรค์ชุมชนมูเตลู - ด้านสุขภาพ - ศาลเจ้าโจวซือกง กรุงเทพฯ [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=46nUAqmilco&list=PLMfk5kDuUoGZFxrbXUEpdHstS4-ArGs7x
PR กรมการท่องเที่ยว. (30 กรกฎาคม 2567ง). เรื่องเล่าสร้างสรรค์ชุมชนมูเตลู - ด้านการงาน - วัดอาน จ.สุพรรณบุรี [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=dyxsreaar3E
Royal Thai Government. (17 สิงหาคม 2566). “Mutelu” Tourism. https://www.thailand.go.th/issue-focus-detail/001_02_365
Soft Power สาย “มูเตลู” ดันเศรษฐกิจไทยกระฉูด 10,800 ล้าน. (17 สิงหาคม 2566). ไทยพีบีเอส. https://www.thaipbs.or.th/news/content/330701