ภาวะผู้นำในองค์กรภาครัฐ: การประยุกต์หลักพรหมวิหาร 4 เพื่อเสริมสร้างธรรมาภิบาลและประสิทธิภาพการบริหาร

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้เพื่อศึกษา ผลกระทบของบริบทการเปลี่ยนแปลงในยุค VUCA World และการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัลที่มีต่อภาวะผู้นำในองค์กรภาครัฐ เพื่อเสริมสร้างธรรมาภิบาลและเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารภาครัฐให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมในปัจจุบัน การบริหารจัดการภาครัฐต้องเผชิญกับบริบทของการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วและซับซ้อน  สถานการณ์ดังกล่าวก่อให้เกิดแรงกดดันต่อองค์กรภาครัฐในการพัฒนาศักยภาพการบริหารให้มีความยืดหยุ่น โปร่งใส และสามารถตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตาม แม้ภาครัฐไทยจะมีความพยายามในการปฏิรูปมาอย่างต่อเนื่อง แต่ยังคงเผชิญกับปัญหาสำคัญ เช่น ความล่าช้าในการดำเนินงาน การขาดความโปร่งใส การมีส่วนร่วมของประชาชนที่จำกัด และการตัดสินใจที่ไม่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ ปัญหาเหล่านี้สะท้อนถึงข้อจำกัดด้านภาวะผู้นำ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการขับเคลื่อนองค์กรไปสู่ธรรมาภิบาลและประสิทธิภาพในการบริหารงาน ภาวะผู้นำในภาครัฐจึงมิได้จำกัดเพียงการสั่งการ แต่ยังรวมถึงความสามารถในการสร้างแรงจูงใจ ส่งเสริมการมีส่วนร่วม และตัดสินใจอย่างมีคุณธรรม ซึ่งทำหน้าที่เป็นกลไกเชื่อมโยงระหว่างธรรมาภิบาลกับประสิทธิภาพการบริหาร ในขณะเดียวกัน หลักพรหมวิหาร 4 ได้แก่ เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา สามารถนำมาประยุกต์ใช้เป็นกรอบจริยธรรมในการพัฒนาภาวะผู้นำได้อย่างมีประสิทธิผล อย่างไรก็ตาม จากการทบทวนวรรณกรรมพบว่ายังขาดการบูรณาการแนวคิดทางพุทธธรรมเข้ากับภาวะผู้นำภาครัฐอย่างเป็นระบบ บทความนี้จึงมุ่งเสนอแนวทางการบูรณาการหลักพรหมวิหาร 4 กับภาวะผู้นำในองค์กรภาครัฐ เพื่อเสริมสร้างธรรมาภิบาลและเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารให้สอดคล้องกับบริบทการเปลี่ยนแปลงในยุคปัจจุบัน อันจะนำไปสู่การพัฒนาการบริหารภาครัฐที่มีทั้งประสิทธิภาพและคุณธรรมอย่างยั่งยืน