บทบาทพระสงฆ์ในการกล่อมเกลาทางการเมืองของประชาชนตามหลักพุทธธรรมในองค์การบริหารส่วนตำบลพิชัย อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง

ผู้แต่ง

  • พระชกาณจตุพิพัฒน์ สุทธิญาโณ วิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • ศิลาวัฒน์ ชัยวงศ์ วิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • พัชรีญา ฟองจันตา วิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

บทบาทพระสงฆ์, การกล่อมเกลาทางการเมือง, หลักสาราณียธรรม 6

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาการกล่อมเกลาทางการเมืองในองค์การบริหารส่วนตำบลพิชัย 2. ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างหลักสาราณียธรรมกับการกล่อมเกลาทางการเมืองในองค์การบริหารส่วนตำบลพิชัย และ 3. บทบาทพระสงฆ์ในการกล่อมเกลาทางการเมืองของประชาชนตามหลักพุทธธรรมในองค์การบริหารส่วนตำบลพิชัย อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง การวิจัยแบบผสานวิธี ประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณ ใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง ประชาชนในพื้นที่วิจัย อายุ 18ปีขึ้นไป จำนวน 333 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าสถิติร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 10 รูปหรือคน และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา

ผลการวิจัย พบว่า 1. การกล่อมเกลาทางการเมืองในองค์การบริหารส่วนตำบลพิชัย อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า ด้านการติดตามข่าวสารทางการเมือง มีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือด้านการมีส่วนร่วมทางการเมือง ด้านหลักการมีทัศนคติแบบประชาธิปไตย และด้านความรับรู้ทางการเมือง ตามลำดับ
2. ความสัมพันธ์ระหว่างหลักสาราณียธรรม กับการกล่อมเกลาทางการเมืองในองค์การบริหารส่วนตำบลพิชัย อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง พบว่า มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับปานกลาง (R = 0.910) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 ด้านที่มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับมาก ได้แก่ ด้านเมตตามโนกรรม ด้านสีลสามัญญตา ด้านทิฏฐิสามัญญตา และด้านที่มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับปานกลางได้แก่ ด้านเมตตากายกรรม ด้านเมตตาวจีกรรม ด้านสาธารณโภคี จึงยอมรับสมมติฐานการวิจัย และ 3. บทบาทพระสงฆ์ในการกล่อมเกลาทางการเมืองของประชาชนตามหลักพุทธธรรมในองค์การบริหารส่วนตำบลพิชัย อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง พบว่า พระสงฆ์มีบทบาทสำคัญในการกล่อมเกลาทางการเมืองของประชาชนตามหลักสาราณียธรรม 6 ประการ ได้แก่ เมตตากายกรรม เมตตาวจีกรรม เมตตามโนกรรม สาธารณโภคี สีลสามัญญตา และทิฐิสามัญญตา

เอกสารอ้างอิง

พระครูขันติธรรมธารี (วิเชียร วงษ์ยาแดง). (2566). การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมการปกครองคณะสงฆ์ อำเภอเมืองนครนายก (สารนิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูสุวรรณธรรมาภิมณฑ์ (สมชาย เจริญผา). (2564). การประยุกต์ใช้หลักสาราณียธรรมเพื่อส่งเสริมความสมานฉันท์ในการบริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี (วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูอาทรยติกิจ (ชื่น ขำวงษ์). (2559). การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคโลกาภิวัตน์. วารสาร มจร.มนุษย์ศาสตร์ปริทรรศน์, 2(2), 111-120.

พระทรงวุฒิ ชาตเมธี (รัตนะ). (2563). การกล่อมเกลาทางการเมืองที่มีผลต่อการเลือกตั้งในเขต อำเภอบ้านธิ จังหวัดลำพูน (สารนิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระประเทือง จารุวณฺโณ (พุทธเสน) และคณะ. (2563). บทบาทและหน้าที่พระสังฆาธิการในการส่งเสริมประชาธิปไตยของคณะสงฆ์ในเขตจังหวัดเลย. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 3(1), 1-12.

พระมหาสุริยะ มทฺทโว (มาธรรม). (2564). การประยุกต์หลักสาราณียธรรมเพื่อส่งเสริมความผูกพันต่อองค์กร ของบุคลากรเทศบาลในจังหวัดนครราชสีมา (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระศราวิน สุรปญฺโญ (ทันชม). (2566). การประยุกต์หลักสาราณียธรรมเพื่อส่งเสริมความผูกพันต่อองค์กร ของบุคลากรเทศบาลในจังหวัดนครราชสีมา (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระศิลาศักดิ์ สุเมโธ และคณะ. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างการกล่อมเกลาทางการเมืองกับวัฒนธรรมทางการเมือง. วารสารปัญญาปณิธาน, 4(1), 33-48.

พระศิวสินธุ์ ฐานสมฺปนฺโน (กันทะเรียน). (2566). ภาวะผู้นำทางการเมืองของผู้บริหารท้องถิ่นในการพัฒนาชุมชน เทศบาลตำบลปากกาง อำเภอลอง จังหวัดแพร่ (วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ไพบูลย์ สุขเจตนี. (2563). การพัฒนาความไว้วางใจทางการเมืองของประชาชนที่มีต่อนักการเมืองระดับท้องถิ่นในจังหวัดนนทบุรี (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ศิลาวัฒน์ ชัยวงศ์ และอนุวัต กระสังข์. (2561). การกล่อมเกลาทางการเมืองและวัฒนธรรมทางการเมือง. วารสารสมาคมศิษย์เก่า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 6(1), 13-27.

ศุภากร เพ็ชรสุข. (2566). พุทธวิธีจัดการความขัดแย้งในการใช้ทรัพยากรป่าชุมชนบ้านนาหวาย อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน (วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-25

รูปแบบการอ้างอิง

สุทธิญาโณ พ., ชัยวงศ์ ศ. ., & ฟองจันตา พ. . (2026). บทบาทพระสงฆ์ในการกล่อมเกลาทางการเมืองของประชาชนตามหลักพุทธธรรมในองค์การบริหารส่วนตำบลพิชัย อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 15(5), 186–198. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jssr/article/view/303865