การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมสมรรถนะการปฏิบัติงานของบุคลากรกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

พิศิษฐ อยู่พลี; บุญทัน ดอกไธสง; เกียรติศักดิ์ สุขเหลือง

ผู้แต่ง

พิศิษฐ อยู่พลี คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
บุญทัน ดอกไธสง คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
เกียรติศักดิ์ สุขเหลือง คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

หลักฆราวาสธรรม 4, การประยุกต์, การธำรงรักษาบุคลากร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1. ศึกษาสมรรถนะการปฏิบัติงานของบุคลากร 2. ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อสมรรถนะการปฏิบัติงานของบุคลากร และ 3. นำเสนอการประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมสมรรถนะการปฏิบัติงานของบุคลากร ดำเนินการวิจัยแบบผสานวิธี การวิจัยเชิงปริมาณเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง จากบุคลากรกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการโดยใช้แบบสอบถามที่มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับการวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา และการสนทนากลุ่มเฉพาะเพื่อยืนยันองค์ความรู้หลังการสังเคราะห์ข้อมูล

ผลการวิจัยพบว่า 1. สมรรถนะการปฏิบัติงานของบุคลากรโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ครอบคลุม 5 ด้าน เรียงตามค่าเฉลี่ยสูงสุด ได้แก่ ด้านการยึดมั่นในความถูกต้องและจริยธรรม ด้านการบริการเป็นเลิศ ด้านความเข้าใจในองค์กรและระบบงาน ด้านการมุ่งผลสัมฤทธิ์ ด้านการทำงานเป็นทีม ตามลำดับ 2. ปัจจัยที่ส่งผลต่อสมรรถนะการปฏิบัติงาน ได้แก่ การธำรงรักษาบุคลากรภาครัฐ 3 ด้าน คือ ด้านความผูกพันต่อองค์กร ด้านแนวปฏิบัติในการบริหารทรัพยากรมนุษย์ และด้านคุณภาพชีวิตการทำงาน และหลักฆราวาสธรรม 3 ด้าน ได้แก่ จาคะ ทมะ และสัจจะ 3. การประยุกต์หลักฆราวาสธรรม 4 ได้แก่ สัจจะ ทมะ ขันติ และจาคะ บูรณาการร่วมกับการธำรงรักษาบุคลากรภาครัฐ 4 ด้าน คือ ด้านความผูกพันต่อองค์กร ด้านการรับรู้การสนับสนุนจากองค์กร ด้านคุณภาพชีวิตการทำงาน และด้านแนวปฏิบัติในการบริหารทรัพยากรมนุษย์ สามารถส่งเสริมสมรรถนะการปฏิบัติงานของบุคลากรกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการประสบความสำเร็จได้อย่างมีประสิทธิภาพ องค์ความรู้นี้สามารถนำไปใช้เป็น กรอบนโยบายในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของหน่วยงานภาครัฐที่ดูแลกลุ่มเปราะบางได้อย่างเป็นรูปธรรม

เอกสารอ้างอิง

กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ. (2567). แผนพัฒนาบุคลากรกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ ประจำปีงบประมาณ 2567. สืบค้น 16 ธันวาคม 2567, จาก https://dsdw.go.th/Personnel/DataDetail/533/1

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2564). รายงานประจำปี กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ 2564. สืบค้น 16 ธันวาคม 2567, จาก https://www.dsdw.go.th

กัลยา วานิชย์บัญชา. (2559). สถิติสำหรับงานวิจัย (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: หจก. สามลดา.

ณัชชา อมราภรณ์. (2564). รูปแบบการสร้างความผูกพันต่อองค์กรของบุคลากรมหาวิทยาลัยสงฆ์ในประเทศไทย (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

บุญส่ง ศรีสวัสดิ์. (2565). ความเครียดในการทำงานของบุคลากรในหน่วยงานพัฒนาสังคม. วารสารพัฒนาสังคม, 8(2), 15–25.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2543). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พลัฏฐ์ อารีวงศ์ศิลป์. (2567). การพัฒนาสมรรถนะของบุคลากรองค์การบริหารส่วนจังหวัดปทุมธานีตามหลักพุทธธรรม (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พัชรี บุญประเสริฐ. (2560). แนวคิดสังคมสวัสดิการและบทบาทของกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ราชกิจจานุเบกษา. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545. (2545, 3 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 119(ตอนที่ 99ก), 1–29.

วิโรจน์ เจษฎาลักษณ์. (2565). การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในองค์กร. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สำนักคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. (2553). คู่มือการกำหนดสมรรถนะในราชการพลเรือน. นนทบุรี: ประชุมช่าง.

สุชีพ ปุญญานุภาพ. (2545). หลักธรรมเพื่อชีวิต. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ธรรมสาร.

อรพิน ตันติวิรุฬห์. (2566). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมการปฏิบัติงานของบุคลากรศาลเยาวชนและครอบครัวภาค 2 (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

อวยชัย รางชัยกุล. (2566). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการปฏิบัติงานของบุคลากรสำนักงานเกษตรจังหวัดชลบุรี (ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

Armstrong, Michael. (2020). Armstrong's Handbook of Human Resource Management Practice (15th ed.). London: Kogan Page.

Cochran, W. G. (1977). Sampling Techniques (3rd ed.). New York: John Wiley & Sons.

Meirinhos, V., Abrunhosa, S., & Martins, D. (2018). Employees' retention: Concept, practices, and impact factors. Journal of Human Resources Management Research, Vol. 2018, 1–10.

Robbins, Stephen P., & Judge, Timothy A. (2013). Organizational Behavior (15th ed.). New Jersey: Pearson Education.

Yamane, T. (1973). Statistics: An Introductory Analysis (3rd ed.). New York: Harper and Row.