บทบาทของวรรณคดีไทยในหนังสือเรียนวรรณคดีวิจักษ์ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เพื่อเสริมสร้างสำนึกรับผิดชอบต่อตนเองและส่วนรวม

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้เป็นการวิเคราะห์บทบาทของวรรณคดีไทยในการเสริมสร้างสำนึกรับผิดชอบต่อตนเองและส่วนรวมที่ปรากฏในหนังสือเรียนวรรณคดีวิจักษ์ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยขอบข่ายของบทความจะเป็นเนื้อหาของวรรณคดีไทยในหนังสือเรียนวรรณคดีวิจักษ์ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 5 เรื่อง ได้แก่ 1) นมัสการมาตาปิตุคุณและนมัสการอาจริยคุณ 2) อิเหนา ตอน ศึกกะหมังกุหนิง 3) หัวใจชายหนุ่ม 4) มงคลสูตรคำฉันท์ และ 5) นิทานเวตาลเรื่องที่ 10 จากการวิเคราะห์พบว่า วรรณคดีไทยมีบทบาทสำคัญในการเป็นกระจกสะท้อนสังคมที่แฝงคติธรรมและปรัชญาการใช้ชีวิต ผ่านการแสดงผลลัพธ์ของการกระทำของตัวละคร การชี้แนะหลักธรรมคำสอน และการนำเสนอแบบอย่างของความรับผิดชอบ การนำเนื้อหาวรรณคดีเหล่านี้มาบูรณาการกับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบเชิงรุก (Active Learning) ซึ่งเป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมและลงมือปฏิบัติจริง รวมทั้งสอดแทรกทฤษฎีการพัฒนาทางจริยธรรมของโคลเบิร์ก (Kohlberg) ที่เน้นเรื่องพัฒนาการทางความคิดและการใช้เหตุผลเชิงจริยธรรมของผู้เรียน ซึ่งถือเป็นเครื่องมือสำคัญในการปลูกฝังและเสริมสร้างสำนึกรับผิดชอบต่อตนเองและขยายผลไปสู่ส่วนรวมได้อย่างลึกซึ้งและคงทนถาวร