การบัญชีต้นทุนฐานกิจกรรมและระบบการควบคุมภายใน กรณีศึกษาธุรกิจร้านอาหารประเภทวิสาหกิจรายย่อย

ณัฐพัชร์ อภิวัฒน์ไพศาล

ผู้แต่ง

ณัฐพัชร์ อภิวัฒน์ไพศาล สาขาวิชาวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

คำสำคัญ:

ต้นทุนฐานกิจกรรม, ระบบการควบคุมภายใน, ร้านอาหาร, วิสาหกิจรายย่อย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพปัจจุบันในการคำนวณต้นทุนการผลิตของธุรกิจ 2. ออกแบบระบบบัญชีต้นทุนฐานกิจกรรม และ 3. พัฒนาระบบการควบคุมภายในของธุรกิจร้านอาหารประเภทวิสาหกิจรายย่อย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการวิจัยกรณีศึกษาของธุรกิจร้านอาหารประเภทวิสาหกิจรายย่อยจำนวน 1 แห่ง ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ เจ้าของกิจการจำนวน 1 คน และพนักงานจำนวน 4 คน คัดเลือกแบบเจาะจงโดยมีคุณลักษณะเป็นผู้มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงกับการจัดการต้นทุน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสังเกตพฤติกรรม และแบบบันทึกข้อมูลต้นทุนฐานกิจกรรม เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้การสังเกตพฤติกรรมแบบมีส่วนร่วม และการสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา จัดหมวดหมู่ข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ การสังเกต และการบันทึกข้อมูลต้นทุน จากนั้นนำข้อมูลมาวิเคราะห์ และเชื่อมโยงกับแนวคิดการบัญชีต้นทุนฐานกิจกรรมเพื่อคำนวณต้นทุนของกิจการ

ผลการวิจัยพบว่า 1. ธุรกิจไม่มีการคำนวณต้นทุนการผลิต เป็นกิจการประเภทเจ้าของคนเดียว เจ้าของบริหารงานเอง ไม่มีการทำบัญชีอย่างเป็นระบบ มีเพียงการจดบันทึกค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในแต่ละวัน การสั่งซื้อวัตถุดิบและรายการต่าง ๆ ใช้วิธีการกะประมาณโดยอาศัยประสบการณ์ 2. การออกแบบระบบบัญชีต้นทุนฐานกิจกรรมมี 4 ขั้นตอนได้แก่ การวิเคราะห์กิจกรรม การคำนวณต้นทุนกิจกรรม การคำนวณอัตราต้นทุนกิจกรรม และการคำนวณต้นทุนผลิตภัณฑ์ ผลการคำนวณพบว่า ต้นทุนกิจกรรมของเกาเหลาเฉลี่ย 39.73 บาทต่อชาม และก๋วยเตี๋ยวเฉลี่ย 34.72 บาทต่อชาม 3. การพัฒนาระบบการควบคุมภายใน ควรมีระบบการบันทึกข้อมูลที่สามารถตรวจสอบได้ เช่น การจัดทำคำสั่งซื้อเป็นลายลักษณ์อักษร การทำเอกสารใบเบิกวัตถุดิบ การทำบัญชีประจำวัน รวมถึงการสังเกตการปฏิบัติงานของพนักงาน การติดตั้งกล้องวงจรปิดเพื่อความปลอดภัย และลดความสี่ยงจากการสูญหาย

เอกสารอ้างอิง

กิตติยา ปริญญาสุรเดช จตุรวิทย์ ศศิธรานนท์ และฌาณนพ สืบพิลา. (2564). การประยุกต์ใช้ต้นทุนฐานกิจกรรมในการคำนวณต้นทุนการผลิต กรณีศึกษากลุ่มแม่บ้านสตรีแห่งหนึ่งในจังหวัดชลบุรี. วารสารวิทยาลัยนครราชสีมา (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 15(2), 327-336.

จารุกิตติ์ ไทยวงษ์ และสมบูรณ์ สาระพัด. (2566). ปัจจัยสนับสนุนการนำต้นทุนฐานกิจกรรมไปประยุกต์ใช้ให้ประสบผลสำเร็จ. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(1), 390-399.

ดวงเดือน เภตรา. (2565). การพัฒนาการบริหารต้นทุนด้วยการวิเคราะห์ต้นทุนฐานกิจกรรมกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปรรูปถั่วลิสง บ้านป่าน ตำบลดงสิงห์ อำเภอจังหาร จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 41(1), 67-80.

พรรณรวี กบิลพัฒน์. (2559). การประยุกต์ใช้ต้นทุนฐานกิจกรรมในอุตสาหกรรมอาหาร. การประชุมวิชาการและนำเสนอผลงานวิจัยระดับชาติและนานาชาติครั้งที่ 7 มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา 1476-1488.

พิเชษฐ์ ปานุราช. (2564). การบัญชีต้นทุนฐานกิจกรรม: กรณีศึกษา บริษัท ผลิตสื่อพิมพ์ จำกัด (การศึกษาค้นคว้าอิสระปริญญาบัญชีมหาบัณฑิต สาขาบัญชี). ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

วโรตม์ วงศ์บา. (2565). การบัญชีต้นทุนฐานกิจกรรม: กรณีศึกษา รีสอร์ทป่าเพื่อการพักผ่อน (การศึกษาค้นคว้าอิสระปริญญาบัญชีมหาบัณฑิต สาขาบัญชี). ปทุมธานี: ธรรมศาสตร์.

เสาวณีย์ กรุณา ฐิติณัฏฐ์ อัคคะเดชอนันต์ และสมใจ ศิระกมล. (2566). ต้นทุนฐานกิจกรรมของการบริการในห้องส่องกล้องโรงพยาบาลลำพูน. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 50(2), 183-194.

อนัญญา จงสงวน. (2565). การใช้วิธีคิดต้นทุนฐานกิจกรรมของโฮสเทลแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร (การศึกษาค้นคว้าอิสระปริญญาบัญชีมหาบัณฑิต สาขาบัญชี). ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

อุทอน สีพันดอน และรชต สวนสวัสดิ์. (2564). การวิเคราะห์ต้นทุนการผลิตนักศึกษาโดยประยุกต์ใช้ระบบต้นทุนฐานกิจกรรม : กรณีศึกษาคณะบริหารธุรกิจ วิทยาลัยเทคนิคปากป่าสัก นครหลวงเวียงจันทน์ ประเทศสาธารณรัฐ ประชาธิปไตยประชาชนลาว. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 3(3), 25-29.

Bhamu, J., & Sangwan, K. S. (2021). Lean manufacturing: Literature review and research issues. International Journal of Operations & Production Management, 41(1), 1–30.

Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO). (2013). Internal control—Integrated framework. COSO.

Hansen, D. R., Mowen, M. M., & Heitger, D. L. (2022). Cost management (5th ed.). Cengage Learning.

Kaldırım, Z., and Kaldırım, Y. (2020). IMPLEMENTATION OF ACTIVITY-BASED COSTING AND ACTIVITY-BASED VARIANCE ANALYSIS IN FOOD INDUSTRY. Journal of Research in Business, 5(2), 174-192.

Kaplan, R. S., & Anderson, S. R. (2007). Time-driven activity-based costing: A simpler and more powerful path to higher profits. Harvard Business School Press.

Kostakis, H., Boskou, G., and Palisidis, G. (2011). Modelling activity-based costing in restaurants. Journal of Modelling in Management, 6(3), 243-257.

Nguyen, T. T., Doan, N. P., & Tran, M. D. (2021). The impact of activity-based costing on firm performance: Evidence from small and medium enterprises. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(2), 123-131.

Raucci, D., Lepore, D., and Sabatiello, R. (2020). Activity-based pricing in small and medium-sized restaurants. Evidence from the Italian context. International Journal of Culture, Tourism and Hospitality Research, 14(4), 565-576.

Romney, M. B., & Steinbart, P. J. (2021). Accounting information systems (15th ed.). Pearson.

Tortorella, G. L., Fogliatto, F. S., & Anzanello, M. J. (2020). Lean manufacturing implementation: A systematic literature review. Total Quality Management & Business Excellence, 31(13–14), 1523–1545.

Vaughn, P., Raab, C., and Nelson, K.B. (2010). The application of activity-based costing to a support kitchen in a Las Vegas casino. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 22(7), 1033-1047.