ภาวะผู้นำเชิงดิจิทัลกับบทบาทในการขับเคลื่อนวัฒนธรรมองค์กรสู่การเปลี่ยนผ่านในศตวรรษที่ 21
คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำเชิงดิจิทัล, วัฒนธรรมองค์กร, ศตวรรษที่ 21, การเปลี่ยนผ่านองค์กรบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาและวิเคราะห์แนวคิดภาวะผู้นำเชิงดิจิทัลและ 2. บทบาทของผู้นำในการขับเคลื่อนวัฒนธรรมองค์กรสู่การเปลี่ยนผ่านในศตวรรษที่ 21 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามามีอิทธิพลต่อรูปแบบการทำงานและการบริหารจัดการองค์กรอย่างที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ การศึกษาอาศัยการทบทวนบทความ เอกสาร แนวคิดและบทวิจัยที่เกี่ยวข้อง เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงดิจิทัลกับการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมองค์กรในลักษณะของการเปลี่ยนผ่านเชิงระบบ ผลการศึกษาพบว่า ภาวะผู้นำเชิงดิจิทัลไม่ได้เป็นเพียงทักษะทางเทคนิค แต่เป็นกระบวนการเชิงกลยุทธ์ที่ต้องอาศัยการสร้าง “วิสัยทัศน์ดิจิทัล” และการปรับเปลี่ยน “กรอบวิธีคิดดิจิทัล” เพื่อเพิ่มประสิทธิผลขององค์กร ผู้นำต้องทำหน้าที่เป็น “ตัวแทนการเปลี่ยนแปลง” ที่เข้าใจทั้งระบบเทคโนโลยีและจิตวิทยาองค์กร โดยมุ่งเน้นการสร้าง “ระบบนิเวศการเรียนรู้ดิจิทัล” เพื่อส่งเสริมความคล่องตัวและนวัตกรรม นอกจากนี้ บทบาทของผู้นำในบริบทองค์กรไทยมีความแตกต่างกันตามขนาดขององค์กร โดยผู้นำองค์กรขนาดใหญ่ต้องเน้นการเปลี่ยนผ่านเชิงระบบและวัฒนธรรมในวงกว้าง ในขณะที่ผู้นำองค์กรขนาดกลางและขนาดย่อม ต้องเน้นความคล่องตัวและการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ที่ฉับไว ข้อเสนอเชิงแนวคิดจากบทความนี้สามารถนำไปใช้เป็นกรอบในการพัฒนาภาวะผู้นำให้เหมาะสมกับบริบทการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลขององค์กรไทยอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
นาวิน แกละสมุทร และกนกรัตน์ จิรสัจจานุกูล. (2568). ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาที่เผชิญกับความท้าทาย การเปลี่ยนแปลงสู่ยุคดิจิทัล. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 12(2), 495–508.
มะนู ทองน้อย และคณะ. (2567). กลยุทธ์การพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีประสิทธิผล. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 13(3), 205–216.
วิจารณ์ พานิช. (2562). การจัดการความรู้เพื่อการพัฒนาองค์กรอย่างยั่งยืน. กรุงเทพฯ: สถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม.
ศุภโชค เอี่ยมงาม และคณะ. (2568). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษามัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 13(3), 1101–1113.
สมชาย ภคภาสน์วิวัฒน์. (2563). การบริหารการเปลี่ยนแปลงในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สํานักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุวรรณา มานพ และคณะ. (2568). ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 14(3), 221–232.
Cameron, K. S. & Quinn, R. E. (2011). Diagnosing and Changing Organizational Culture: Based on the Competing Values Framework (3rd ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Daft, R. L. (2015). Organization theory and design (12thed.). Boston: Cengage Learning.
Deal, T. E. & Kennedy, A. A. (1982). Corporate Cultures. Boston: Addison-Wesley.
Gouesnonc, R. (1991). Corporate culture: Diagnosis and change. San Francisco, California: Jossey-Bass.
Kane, G. C. et al. (2019). The Technology Fallacy: How People are the Real Key to Digital Transformation. Cambridge, MA: MIT Press.
Robbins, S. P. & Judge, T. A. (2017). Organizational behavior (17th ed.). Harlow, England: Pearson Education.
Schein, E. H. (2010). Organizational culture and leadership (4th ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Westerman, G. et al. (2014). Leading digital: Turning technology into business transformation. Boston, MA: Harvard Business Review Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ภาพหรือตารางหรือเนื้อหาอื่นๆ ของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้งแสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์ หากไม่เป็นไปตามข้อกำหนดเบื้องต้น ทางวารสารจะถอดบทความของท่านออกโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ ทั้งสิ้น
