หลักอริยสัจ 4 : การยุติความขัดแย้งระหว่างอิสราเอล-ปาเลสไตน์ (ฉนวนกาซ่า)

ผู้แต่ง

  • พระไกรสร สุมโน (กันมา) นักวิชาการอิสระ
  • พระมหาสถิตย์ สุทฺธิมโน (ราชวงศ์) นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

อริยสัจ 4, ยุติธรรม, ยุติความขัดแย้ง, อิสราเอล, ปาเลสไตน์

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บริบทความขัดแย้งระหว่างอิสราเอล-ปาเลสไตน์ (ฉนวนกาซ่า) และนำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้หลักอริยสัจ 4 เป็นการบูรณาการแก้ไขปัญหาที่เกิดจากโลภะ โทสะ และความยึดมั่นในผลประโยชน์ ทั้งสองฝ่ายควรลดทิฐิ เพิ่มความเข้าใจ และเปิดทางสู่การประนีประนอมอย่างแท้จริง ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญในการดับทุกข์และสร้างสันติภาพอย่างยั่งยืน ผลการศึกษาพบว่า 1. ทุกข์ (ความทุกข์) คือความขัดแย้งยืดเยื้อทำให้ชาวกาซ่าประสบวิกฤตมนุษยธรรมรุนแรง ชีวิตถูกคุกคาม การพลัดถิ่น และเผชิญกับความทุกข์ทางเศรษฐกิจ-สังคม โดยปัญหาหลัก คือ อดอยาก ขาดอาหาร ระบบสาธารณสุขล่ม การปิดล้อมและจำกัดความช่วยเหลือ ผู้เสียชีวิตจำนวนมาก เศรษฐกิจพัง และสิทธิเสรีภาพถูกจำกัด 2. สมุทัย (สาเหตุแห่งทุกข์) คือ ต้นเหตุแห่งทุกข์เกิดจาก โลภะ คือ ความอยากครอบครองดินแดน ทรัพยากร และอำนาจทางการเมือง และโทสะ คือ ความโกรธ ความเกลียดชัง และความแค้นสะสม รวมถึงปัจจัยทางประวัติศาสตร์ ศาสนา และภูมิรัฐศาสตร์ที่ซับซ้อน 3. นิโรธ (การดับทุกข์) คือการดับทุกข์สภาพนี้เกิดขึ้นได้ด้วยการยุติความรุนแรง เปิดทางสันติภาพ ลดความขัดแย้งทางการเมืองและสังคม การสร้างความเข้าใจใหม่ ๆ ระหว่างสองฝ่าย รวมถึงการยอมรับสิทธิและความต้องการของกันและกัน และการประนีประนอม และ 4. มรรค (หนทางดับทุกข์) คือการประยุกต์ใช้ มรรคมีองค์ 8 ช่วยเป็นกรอบสร้างสันติในการเจรจาอิสราเอล–ปาเลสไตน์ โดยเน้นการเข้าใจความจริง ได้แก่ 1. สัมมาทิฏฐิ คือสร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง 2. สัมมาสังกัปปะ คือ ตั้งใจหาทางออกในเชิงบวก 3. สัมมาวาจา คือใช้คำพูดที่สร้างสรรค์และไม่กระทบกระทั่ง 4. สัมมากัมมันตะ คือ กระทำด้วยความเป็นมิตรและยุติธรรม 5. สัมมาอาชีวะ คือ ดำเนินชีวิตอย่างยุติธรรมและไม่แสวงหาผลประโยชน์ส่วนตัว 6. สัมมาวายามะ คือ พยายามลดความขัดแย้งอย่างต่อเนื่อง 7. สัมมาสติ คือ มีสติในการจัดการกับอารมณ์ และ 8. สัมมาสมาธิ คือ ฝึกสมาธิเพื่อการตัดสินใจที่ชัดเจน ช่วยสร้างสังคมยุติธรรมและสันติสุข

เอกสารอ้างอิง

ชนิดาภา พรหมิ. (2566). การพัฒนาหลักสูตรบูรณาการตามหลักอริยสัจ 4. วารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์. 4(1), 38-45.

ดวงใจ ปินตามูล. (2560). การจัดการความขัดแย้งเพื่อสร้างความปรองดองในสังคมโลกเชิงพุทธบูรณาการ. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 1(1), 39-52.

ไทยพีบีเอส. (2566). ทำความรู้จัก "ฉนวนกาซ่า" ดินแดนกันชน "อิสราเอล - ปาเลสไตน์". สืบค้น 10 กันยายน 2568, จาก https://shorturl.asia/abtOQ

_____. (2566). ปูมหลังปมขัดแย้ง "อิสราเอล-ปาเลสไตน์". สืบค้น 28 กันยายน 2568, จาก https://www.thaipbs.or.th/news/content/332582

_____. (2568). “ทรัมป์-ผู้นำโลก” ร่วมลงนามใน “ข้อตกลงหยุดยิงกาซา”. สืบค้น 17 ตุลาคม 2568, จาก https://www.thaipbs.or.th/news/content/357549

ไทยรัฐออนไลน์. (2568). ภาพดาวเทียมเผย กาซาซิตีถูกทำลายราบเป็นหน้ากลองในเวลาเพียง 1 เดือน. สืบค้น 28 กันยายน 2568, จาก https://shorturl.asia/VP2yl

ธณพร โปมิน และอุทัย กมลศิลป์. (2565). อริยสัจ 4 : พุทธวิธีเสริมสร้างการเรียนรู้โดยการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง. วารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์, 7(1), 1-10.

พระเทพเวที (ป. อ. ปยุตฺโต). (2532). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2556). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ (พิมพ์ครั้งที่ 19). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์พระพุทธศาสนาของธรรมสภา.

พระมหาสุทธิดล จิตฺตปญฺโญ (ภูนอก). (2566). หลักอริยสัจ 4 กับการแก้ไขวิกฤตการณ์ความขัดแย้งระหว่างประเทศ. Journal of Modern Learning Development, 8(5), 399-410.

มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

แอมเนสตี้. (2566). อิสราเอล/ดินแดนของชาวปาเลสไตน์ที่ถูกยึดครอง: อิสราเอลต้องยกเลิกการปิดกั้นที่ผิดกฎหมายและไร้มนุษยธรรมต่อฉนวนกาซ่า ในขณะที่โรงผลิตไฟฟ้าไม่มีเชื้อเพลิงปั่นไฟแล้ว. สืบค้น 28 กันยายน 2568 จาก https://shorturl.asia/MIyPZ

_____. (2568). อิสราเอล-ปาเลสไตน์: แปดทศวรรษแห่งการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ และบทพิสูจน์ว่ามนุษยธรรมยังคงอยู่หรือไม่. สืบค้น 21 ตุลาคม 2568 จาก https://shorturl.asia/3NTw4

Al Jazeera. (2025). Israel Says it’s Distributing aid in Gaza, so Why are People Starving?. Retrieved September 28, 2025, from https://shorturl.asia/siBgt

Dung, Q. (2025). The United States is Pushing Forward a Comprehensive Peace Plan to Address the Conflict in Gaza. Retrieved October 21, 2025, from https://shorturl.asia/X109N

Lederer, E. M. (2025). UN Assembly Votes Overwhelmingly to Back Two-State Solution to Israel-Palestinian Conflict. Retrieved October 21, 2025, from https://shorturl.asia/A84um

OCHA. (2025). Humanitarian Situation Update #319 | Gaza Strip. Retrieved September 28, 2025, from https://shorturl.asia/7xGTJ

Rescue. (2025). Crisis in Gaza: What to Know and How to Help. Retrieved September 28, 2025, from https://shorturl.asia/XAyV8

Reuters. (2025). IMF Says Gaza Peace Deal Creates Opportunity for Lasting Economic Recovery. Retrieved October 21, 2025, from https://shorturl.asia/YdhF5

Udchachon, P. (2025). Reveals The Crisis in Gaza That is Seen as a 'Genocide'. Retrieved September 28, 2025, from https://thematter.co/social/ongoing-genocide-in-gaza/248186

UNCTAD. (2024). Preliminary Assessment of the Economic Impact of the Destruction in Gaza and Prospects for Economic Recovery. Retrieved September 28, 2025, from https://shorturl.asia/JdUXW

United Nations. (2025). OCHA: Humanitarian Situation Update #317 – Gaza Strip [EN/AR]. Retrieved September 28, 2025, from https://shorturl.asia/3OlqL

World Health Organization. (2025). Health System at Breaking Point as Hostilities Further Intensify in Gaza, WHO Warns. Retrieved September 28, 2025, from https://shorturl.asia/1uC2Y

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-02-25

รูปแบบการอ้างอิง

สุมโน (กันมา) พ., & สุทฺธิมโน (ราชวงศ์) พ. (2026). หลักอริยสัจ 4 : การยุติความขัดแย้งระหว่างอิสราเอล-ปาเลสไตน์ (ฉนวนกาซ่า). วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 15(1), 268–281. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jssr/article/view/294276