สัมมาสติกับศิลปะการสื่อสารในการดูแลผู้ป่วยระยะท้าย
คำสำคัญ:
สัมมาสติ, ศิลปะการสื่อสาร, การดูแลผู้ป่วยระยะท้ายบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอการประยุกต์ใช้หลักสัมมาสติทั้งสี่ด้าน ได้แก่ กายานุปัสสนา เวทนานุปัสสนา จิตตานุปัสสนา และธัมมานุปัสสนาในการพัฒนาทักษะการสื่อสารเชิงวิชาชีพสำหรับพยาบาลที่ดูแลผู้ป่วยระยะท้ายและครอบครัว การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างความเข้าใจและความไว้วางใจระหว่างพยาบาล ผู้ป่วย และครอบครัว การศึกษาที่ผ่านมาพบว่าพยาบาลยังขาดทักษะและความมั่นใจในการสื่อสาร โดยเฉพาะในประเด็นการวางแผนการดูแลล่วงหน้า การแจ้งข่าวร้าย และการสื่อสารเกี่ยวกับความตาย สัมมาสติหรือความมีสติที่ถูกต้องตามหลักพุทธศาสนาช่วยให้พยาบาลอยู่กับปัจจุบัน ลดความเครียด และเพิ่มความสามารถในการสื่อสารได้ บทความนี้นำเสนอการบูรณาการ สติปัฏฐานสี่ เข้ากับการพัฒนาทักษะการสื่อสารสามด้าน คือ การสื่อสารด้วยความเห็นอกเห็นใจ การสื่อสารเกี่ยวกับประเด็นการดูแลในระยะท้ายเพื่อวางแผน และการสื่อสารกับครอบครัวที่มีปัญหาสัมพันธภาพ พร้อมนำเสนอเทคนิคการฝึกสัมมาสติและโปรแกรมฝึกอบรมที่สามารถประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติจริง ผลลัพธ์จากการใช้สัมมาสติในการสื่อสารส่งผลดีต่อผู้ป่วยและครอบครัวโดยช่วยลดความเครียดและเพิ่มความพึงพอใจในการดูแล ขณะเดียวกันก็ช่วยลดภาวะหมดไฟในการทำงานของพยาบาล เพิ่มความมั่นใจในการสื่อสาร และส่งเสริมการเติบโตทางวิชาชีพและส่วนบุคคล
เอกสารอ้างอิง
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2563). คู่มือการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองและระยะท้าย (สำหรับบุคลากรทางการแพทย์). นนทบุรี: โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
พรพิมล จันทร์คุณาภาส และคณะ. (2561). แนวทางการบริหารจัดการระบบยาในการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง (Palliative Care) ของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. นนทบุรี: กลุ่มงานพัฒนาระบบสนับสนุนบริการ กองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
พระชาติชาย อคฺคปญฺโญ (ร่มไพรงาม). (2566). แนวทางการประยุกต์ทักษะการสื่อสารในการพยากรณ์โหราศาสตร์ตามแนวพุทธจิตวิทยา. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 9(2), 109-122.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2550). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 15). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ราตรี ฉิมฉลอง. (2564). เทคนิคการสื่อสารในการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายสำหรับพยาบาล. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี, 4(1), 1–16.
วริทธิ์ตา จารุจินดา. (2561). การลดความวิตกกังวลเกี่ยวกับความตายด้วยหลักพุทธจิตวิทยา. วารสารพุทธจิตวิทยา, 3(1), 1–12.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย (พิมพ์ครั้งที่ 39). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
Banerjee, S. C. et al. (2017). The Implementation and Evaluation of a Communication Skills Training Program for Oncology Nurses. Translational Behavioral Medicine, 7(3), 615-623.
Coral Care Services. (2023). The Importance of Mindfulness for Nurses. Retrieved September 10, 2025, from https://coralcareservices.ie/the-importance-of-mindfulness-for-nurses/
Hanh, T. N. (2013). The Art of Communicating. New York: Harper One.
Johns, S. A. et al. (2019). Mindfulness Training Supports Quality of Life and Advance Care Planning in Adults with Metastatic Cancer and Their Caregivers: Results of A Pilot Study. Translational Behavioral Medicine, 9(4), 615-623.
Malloy, J. M. et al. (2010). The Efficacy of The RENEW Model: Individualized School-to-Career Services for Youth at Risk of School Dropout. Journal of At-Risk Issues, 15(2), 17–25.
Pier, T. J. (2017). Integrating Mindfulness into Palliative Care: Caring for Ourselves. National Hospice and Palliative Care Organization. Retrieved September 10, 2025, from https://shorturl.asia/0aPvY
Salem, G. M. M. et al. (2025). Reflective Mindfulness and Emotional Regulation Training to Enhance Nursing Students’ Self-Awareness, Understanding, and Regulation: A Mixed Method Randomized Controlled Trial. BMC Nursing, 24(1), 1-14.
Wang, Q. et al. (2023). Effects of mindfulness-based interventions on stress, burnout in nurses: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychology, 14, 1-19.
Western Governors University. (2021). The Impact of Mindfulness in Nursing. Retrieved from https://www.wgu.edu/blog/impact-mindfulness-in-nursing
World Health Organization. (2020). Palliative care. Retrieved September 19, 2025, from https://www.who.int/news- room/fact-sheets/detail/palliative-care
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ภาพหรือตารางหรือเนื้อหาอื่นๆ ของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้งแสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์ หากไม่เป็นไปตามข้อกำหนดเบื้องต้น ทางวารสารจะถอดบทความของท่านออกโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ ทั้งสิ้น
