ความเป็นผู้นำในภาครัฐ : คุณสมบัติและแนวทางการพัฒนา
คำสำคัญ:
ความเป็นผู้นำ, ภาครัฐ, คุณสมบัติ, แนวทางการพัฒนาบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้ศึกษาเกี่ยวกับความเป็นผู้นำในภาครัฐ : คุณสมบัติและแนวทางการพัฒนา ภาวะผู้นำ คือ กระบวนการที่บุคคลใช้อิทธิพลเพื่อชี้นำกลุ่มให้บรรลุเป้าหมาย โดยเน้นทั้งคุณลักษณะส่วนบุคคลและปฏิสัมพันธ์ทางสังคม ผู้นำต่างจากผู้จัดการตรงที่มุ่งสร้างแรงบันดาลใจและการเปลี่ยนแปลงมากกว่าการควบคุมในภาครัฐ ผู้นำต้องมีคุณธรรม โปร่งใส และสร้างความไว้วางใจแก่ประชาชน โดยเฉพาะในภาวะวิกฤต นอกจากนั้น ผู้นำ คือ บุคคล ส่วนภาวะผู้นำ คือ กระบวนการใช้อิทธิพลและการปฏิสัมพันธ์เพื่อบรรลุเป้าหมายขององค์กร นักวิชาการหลายคนให้นิยามภาวะผู้นำว่าเป็นความสามารถในการโน้มน้าว ประสาน และสร้างเอกภาพในกลุ่ม ภาวะผู้นำจึงไม่จำกัดเฉพาะตำแหน่งทางการ แต่รวมถึงผู้นำไม่เป็นทางการที่มีอิทธิพลต่อผู้อื่นด้วย สำหรับผู้นำภาครัฐต้องมีทั้งวิสัยทัศน์ คุณธรรม ความโปร่งใส และทักษะการสื่อสารที่ดี ต้องบริหารการเปลี่ยนแปลงได้ เปิดรับการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน และคิดเชิงนวัตกรรม ผู้นำที่ผสมผสานคุณสมบัติเหล่านี้จะสามารถขับเคลื่อนการพัฒนาได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน สำหรับแนวทางการพัฒนาผู้นำในภาครัฐ ควรพัฒนาผู้นำผ่านการศึกษา การสร้างวัฒนธรรมองค์กร และระบบพี่เลี้ยง (Mentoring) ส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและการมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารงาน มีระบบประเมินผลต่อเนื่องเพื่อปรับปรุงและยกระดับประสิทธิภาพผู้นำอย่างยั่งยืน อุปสรรคและความท้าทาย อุปสรรคสำคัญของผู้นำภาครัฐไทย ได้แก่ การทุจริต ความไม่ต่อเนื่องทางนโยบาย และการต่อต้านการเปลี่ยนแปลง ยังมีข้อจำกัดด้านงบประมาณและระบบประเมินผลที่ไม่โปร่งใสเพียงพอ สิ่งเหล่านี้ลดประสิทธิภาพของการบริหารและบั่นทอนความเชื่อมั่นของประชาชน ดังนั้นควรสร้างระบบสรรหาผู้นำที่โปร่งใส สนับสนุนการเรียนรู้ตลอดชีวิต และปรับโครงสร้างราชการให้ทันสมัย ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างรัฐ เอกชน และภาคประชาชน เพื่อขับเคลื่อนนโยบายอย่างมีส่วนร่วม เป้าหมาย คือ ระบบการบริหารภาครัฐที่โปร่งใส มีประสิทธิภาพ และตอบสนองต่อสังคมได้จริง
เอกสารอ้างอิง
ธนาคารกรุงเทพ. (2564). 7 เหตุผลที่ทำให้ผู้นำล้มเหลวแบบฉับพลัน. สืบค้น 2 กันยายน 2568, จาก https://www.bangkokbanksme.com/en/reasons-for-failure
ประสาน หอมพูล และทิพวรรณ หอมพูล. (2540). จิตวิทยาทั่วไป. กรุงเทพฯ: วงอักษร.
ศิริโสภาคย์ บูรพาเดชะ. (2535). จิตวิทยาทั่วไป. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมยศ นาวีการ. (2538). การบริหาร Management (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: ดอกหญ้า.
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. (2562). รายงานการพัฒนาภาวะผู้นำของข้าราชการพลเรือน. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน.
อรุณัฐ ปุณยกนก. (2567). รายงานดัชนีการรับรู้การทุจริต พ.ศ. 2567 กับการแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันของไทย. วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 7(2), 63–76.
Bass, B. M. (1990). From transactional to transformational leadership: Learning to share the vision. Organizational Dynamics, 18(3), 19–32.
Ciancarini, P. et al. (2023). Digital Transformation in the Public Administrations: a Guided Tour For Computer Scientists. IEEE Access, 11, 1–25.
Gibson, J. L. et al. (1997). Organizations: Behavior structure processes (9th ed.). Boston, Mass: Irwin/ McGraw-Hill.
Greenleaf, R. K. (1977). Servant Leadership: A Journey into the Nature of Legitimate Power and Greatness. New York: Paulist Press.
Hersey, P. & Blanchard, K. H. (1988). Management of Organizational Behavior: Utilizing Human Resources. Englewood Cliffs: Prentice Hall.
Júnior, J. A. de L., et al. (2024). The Use of The Open Innovation Paradigm in The Public Sector: A Systematic Review of Published Studies. Retrieved August 16, 2025, from https://shorturl.asia/JUj0M
McKinsey & Company. (2025). Character is Key: Leadership Excellence in The Public Sector. Retrieved August 16, 2025, from https://shorturl.asia/29cts
Northouse, P. G. (2019). Leadership: Theory and Practice. Thousand Oaks: Sage Publications.
Quarles, N. L. (2001). Visionary Leadership: The Importance in the Public Sector from the Perspective of City Managers. Kalamazoo: Western Michigan University.
Ratthanakwan, S. (2023). Transforming the Role of the State: Limitations and Challenges under the New Public Governance Concept. Journal of Legal Entity Management and Local Innovation, 9(8), 1685–1703.
Sahl, D. F. et al. (2025). Bureaucratic Complexity in Thailand: Transformation, Socio-Culture, Law, and Politics. Jurnal Transformative, 11(1), 44–71.
Sazzad, F. et al. (2021). The Role of Leadership in Public Sector Innovation: A Systematic Review and Meta Analysis of the Management of COVID 19 in Asian Countries. Frontiers in Public Health, 9, 1–16.
Thai Examiner. (2025). Red Tape and Bureaucracy are Killing the Thai Economy. Retrieved September 1, 2025, from https://www.thaiexaminer.com/thai-news-foreigners/2025/10/07/red-tape-and-bureaucracy
Yukl, G. A. (2013). Leadership in Organizations. Boston: Pearson Higher Ed.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ภาพหรือตารางหรือเนื้อหาอื่นๆ ของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้งแสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์ หากไม่เป็นไปตามข้อกำหนดเบื้องต้น ทางวารสารจะถอดบทความของท่านออกโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ ทั้งสิ้น
