ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา

ผู้แต่ง

  • สุวรรณา มานพ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์
  • โกสุม สายใจ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์
  • รพี ม่วงนนท์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำ, ดิจิทัล, ผู้บริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อนำเสนอแนวคิดทฤษฎีและการสังเคราะห์ได้องค์ความรู้เกี่ยวกับภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา ซึ่งภาวะผู้นำดิจิทัลเป็นสิ่งสำคัญต่อผู้บริหารสถานศึกษาในปัจจุบัน เนื่องจากเทคโนโลยีดิจิทัลมีการพัฒนาเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว มุ่งเน้นการเสริมสร้างศักยภาพของผู้บริหารสถานศึกษาให้สามารถปรับตัวและนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาอย่างมีประสิทธิภาพจึงมีความจำเป็นที่ต้องศึกษา จากการศึกษา พบว่า ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารโรงเรียนเป็นปัจจัยสำคัญต่อความสำเร็จในการดำเนินงานของโรงเรียน ดังนั้น ผู้บริหารสถานศึกษาจำเป็นต้องมีภาวะผู้นำที่เข้าใจลึกซึ้งถึงบริบทที่เปลี่ยนแปลงไป โดยเฉพาะความสามารถทางดิจิทัลในการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลให้เหมาะสมมีประสิทธิภาพทั้งในห้องเรียนและในโรงเรียน ภาวะผู้นำดิจิทัลประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ มีดังนี้ 1. ด้านการมีวิสัยทัศน์ขับเคลื่อนองค์กรสู่ดิจิทัล 2. ด้านการสร้างและส่งเสริมวัฒนธรรมองค์กรดิจิทัล 3. ด้านความรู้ความสามารถและการประยุกต์ใช้เครื่องมือดิจิทัล และ 4. ด้านการบริหารงานโดยใช้ข้อมูลสารสนเทศในยุคดิจิทัล ทำให้การพัฒนาภาวะผู้นำมีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งเนื่องจากความต้องการผู้นำที่ดีเพิ่มมากขึ้น ซึ่งมีการพัฒนาภาวะผู้นำ 3 วิธีหลัก ประกอบด้วย 1. การฝึกอบรม 2. กิจกรรมการพัฒนา และ 3. กิจกรรมพัฒนาตนเอง ซึ่งความสำเร็จของการพัฒนาภาวะผู้นำขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมขององค์การ เช่น การสนับสนุนจากหน่วยงานต้นสังกัด การให้รางวัล และวัฒนธรรมที่ส่งเสริมการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง บทความนี้ได้นำเสนอการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารโรงเรียน เพื่อให้สามารถบริหารจัดการได้อย่างมีประสิทธิภาพรองรับการเปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว สร้างความได้เปรียบในการแข่งขันของสถานศึกษาในยุคดิจิทัล จึงนำเสนอองค์ความรู้ที่สามารถเป็นแนวทางในการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาให้มีความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลง และรองรับความท้าทายในระบบการศึกษายุคดิจิทัลได้อย่างเป็นระบบ

เอกสารอ้างอิง

กนกอร สมปราชญ์. (2562). ภาวะผู้นำ : แนวคิด ทฤษฎีและการพัฒนา. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2567). นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. สืบค้น 6 ตุลาคม 2567, จาก https://shorturl.asia/nr8t2

เกตุชญา วงษ์เพิก. (2564). การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ในยุคดิจิทัลสู่องค์การแห่งการเรียนรู้. Journal of Educational Innovation and Research, 5(2), 468-478.

จิณณวัตร ปะโคทัง. (2561). ภาวะผู้นำยุคดิจิทัลสำหรับผู้บริหารสถานศึกษามืออาชีพ. อุบลราชธานี: สำนักพิมพ์ศิริธรรมออฟเซ็ท.

ชัยเสฏฐ์ พรหมศรี. (2561). ภาวะผู้นำสำหรับผู้บริหารองค์การ : แนวคิดทฤษฎีและกรณีศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ปัญญาชน.

ชุติรัตน์ กาญจนธนชัย และคณะ. (2563). ตัวบ่งชี้ภาวะผู้นำดิจิตอลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารบัณฑิตศาส์น มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 18(2), 103-111.

ดาวรุวรรณ ถวิลการ. (2564). ภาวะผู้นำดิจิทัล. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

ทินกร บัวชู และทิพภาพร บัวชู. (2563). ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา The Status of Digital Leadership of Education Management Administrators. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 13(2), 294-285.

ศิริพงษ์ กลั่นไพฑูรย์. (2564). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหาร สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน (ดุษฎีนิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.

เลอศักดิ์ ตามา. (2564). ภาวะผู้นำยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการดำเนินงานระบบประกันคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 22. วารสารรัชต์ภาคย์, 15(38), 224-240.

วิภาวดี จักรแก้ว และคณะ. (2564). พฤติกรรมการบริหารของผู้บริหารที่ส่งผลต่อการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศการศึกษาในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 12. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 8(8), 164-178.

สุธรรม ธรรมทัศนานนท์. (2561). หลักการ ทฤษฎี และแนวปฏิบัติทางการบริหารและพัฒนาการศึกษา. มหาสารคาม: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

เอมอร จันทบูลย์. (2560). ภาวะผู้นําและการบริหารทรัพยากรมนุษย์ส่งผลต่อความผูกพันต่อองค์กรกรณีศึกษา ไดเซล กรุ๊ป (ประเทศไทย). (วิทยานิพนธ์บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาวิชาบริหารธุรกิจ). กรุงเทพฯ: สถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น.

Tran, L. (2017). Digital Transformation: The 5 Must-Have Skills for Digital Leader. Retrieved December 6, 2024, from https://shorturl.asia/ue8Z2

Tiger. (2020). Digital Leadership. Retrieved December 6, 2024, from https://thaiwinner.com/digital-leadership/

Yukl, G. & Mahsud, R. (2010). Why flexible and adaptive leadership is essential. Consulting Psychology Journal, 62(2), 81-93.

Zenger Folkman. (2010). Pioneers in Leadership Development. Retrieved December 6, 2024, from https://zengerfolkman.com/

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-06-25

รูปแบบการอ้างอิง

มานพ ส., สายใจ โ., & ม่วงนนท์ ร. (2025). ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 14(3), 221–232. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jssr/article/view/286761