วิวรรธน์ภูมิปัญญาทวารวดีสู่การออกแบบภูมิสถาปัตย์วิถีพุทธร่วมสมัย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนายุคทวารวดีและถอดเป็นหน่วยออกแบบสำหรับภูมิสถาปัตย์วิถีพุทธร่วมสมัย 2) บูรณาการสัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนามาใช้กับ ภูมิ สถาปัตย์วิถีพุทธร่วมสมัย 3) นำเสนอวิวรรธน์ภูมิปัญญาทวารวดีสู่การออกแบบภูมิสถาปัตย์วิถีพุทธร่วมสมัย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญได้แก่ พระสงฆ์ นักโบราณคดี ภูมิสถาปนิก สถาปนิก ครูช่าง ช่างศิลป์ ผู้นำชุมชน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง สนทนากลุ่ม การเก็บข้อมูลแบ่งเป็นสามช่วง ได้แก่ ศึกษาเอกสาร สำรวจภาคสนามรอบแรก และสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูล ใช้การวิเคราะห์เนื้อหา จำแนกและจัดหมวดหมู่ข้อมูลจากเอกสาร การสัมภาษณ์ เพื่อค้นหารูปแบบ แนวคิด หรือความหมายที่ปรากฏในข้อมูล
ผลการวิจัยพบว่า 1) สัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนายุคทวารวดีและถอดเป็นหน่วยออกแบบสำหรับภูมิสถาปัตย์วิถีพุทธร่วมสมัย อย่างน้อย 1-6 เช่น ธรรมจักร คู่กวาง โพธิ์ สถูปหรือเจดีย์ ดอกบัวหรือหม้อน้ำ และลวดลายมณฑล พร้อมสกัดไวยากรณ์เชิงพื้นที่ซ้ำรูป ได้แก่ แกนกระบวน ลานเปลี่ยนผ่าน ทางเวียนประทักษิณ และจุดหยุด แล้วแปลงเป็นเมทริกซ์เชื่อมโยงสัญลักษณ์ องค์ประกอบกายภาพ และประสบการณ์สำหรับใช้เป็นหน่วยออกแบบ 2) กรอบบูรณาการสามชั้นจากความหมายสู่ผังและสู่ลำดับประสบการณ์พร้อมเกณฑ์บูรณาการสี่ประการ คือ ความชัดของความหมาย ความเหมาะสมเชิงพิธีกรรม ความพอดีกายภาพและภูมิอากาศ และการยอมรับของชุมชน รวมทั้งแคตตาล็อกแบบแผนอย่างน้อยห้าถึงสิบสองแบบที่ผ่านการทวนสอบกับผู้ทรงคุณวุฒิและผู้ใช้พื้นที่ 3) นำเสนอสำหรับการประยุกต์ใช้จริง ได้แก่ กรอบ DVARA หลักการออกแบบ ผังต้นแบบย่อยสองสถานการณ์ คือ ลานวัดเมืองหนาแน่นและวัดกึ่งชนบท ตารางวัสดุและพันธุ์ไม้ ชุดเครื่องมือกระบวนการตั้งแต่การอ่านสถานที่ การร่วมออกแบบ เพื่อนำไปเสนอในการออกแบบในสถานที่จริง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ ยินยอมว่าบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร
เอกสารอ้างอิง
Fine Arts Department. (2020). Dharmacakra, or the Wheel of the Law (Booklet Series). Bangkok: Fine Arts Department.
Fine Arts Department. (2021). Dharmacakra and Recumbent Deer Sculptures in Dvaravati Culture. Bangkok: Fine Arts Department.
Indrawooth, P. (n.d.). Dvaravati: Early Buddhist Kingdom in Central Thailand. Retrieved May 3, 2025, from https://www.thaiscience.info/journals/Article/SUIJ/10499302.pdf
Kuntathian, W. (2017). Landscape Architecture of Thai Temples and Buddhist Integrated Learning and Health Promotion. Journal of Graduate Studies Review, 13(2), 137–149.
Meethong, T. (2019). The Study of Archaeological Sites in Kubua Town in Ratchaburi Province. In Proceedings of the National Academic Conference (pp. 1153–1162). Nakhon Pathom: Nakhon Pathom Rajabhat University.
Murphy, S. A. (2016). The Case for Proto-Dvāravatī: A Review of the Art-Historical and Archaeological Evidence. Journal of Southeast Asian Studies, 47(3), 366–392.
Nongmar, W., Samantarat, S., Tepwongsirirat, P., & Siriphanich, S. (2013). Landscape Language in a Contemporary Thai Buddhist Temple Ground: The Case of Wat Phra Dhammakaya. Kasetsart Journal (Social Sciences), 34(1), 139–151.
Norberg-Schulz, C. (1980). Genius Loci: Towards a Phenomenology of Architecture. New York, NY: Rizzoli.
Phichayakan, W., & Thadaniti, S. (2017). The Existence of Sense of Community and the Roles of the Community on Historic Urban Landscape: A Case of Chiang Mai Old Town Urban Development and Regeneration. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 10(3), 1124–1140.
Phramaha Thanakorn Kittipañño (Sroisri), Sukhuprakarn, S., & Namsena, S. (2022). Landscape Architecture of Temples Promoting Buddhist Tourism in Phetchabun Province. The Journal of Research and Academics, 5(4), 25–34.
Quaritch Wales, H. G. (1980). Recent Dvāravatī Discoveries and Some Khmer Comparisons. Journal of the Siam Society, 68(1), 43–54.
Revire, N. (2010). Iconographical Issues in the Archaeology of Wat Phra Men, Nakhon Pathom. Journal of the Siam Society, 98, 75–100.
Thaisanthat, T., Muangyai, N., Chidthong, A., & Chidthong, K. (2018–2020). A Study of Potential Tourism for Abandoned Monasteries: A Case Study of the City-Walled Area of Chiang Mai. (Research Report). Bangkok: Thailand Science Research and Innovation.
Wonglangka, W., & Han, F. (2024). Green Heritage and Lanna Urban Identity: A Study of Temples in Chiang Mai Old City. Sustainability, 16(15), 65–74.
