สัญลักษณ์ในนิทานคัมภีร์มังคลัตถทีปนี

Main Article Content

ปรีดาพร คุ้มสระพรม
สิริวรรณ นันทจันทูล
ประเทือง ทินรัตน์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงคเพื่อศึกษาสัญลักษณ์ในนิทานคัมภีร์มังคลัตถทีปนี การวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ  กลุ่มตัวอย่างในงานวิจัยนี้คือ นิทาน จำนวน 246 เรื่อง จากคัมภีร์มังคลัตถทีปนี (ฉบับภาษาไทย) เล่ม 1-5  ของ มหามกุฏราชวิทยาลัย ที่ตีพิมพ์ เมื่อ 2555 -2556 ซึ่งนิทานมีรูปแบบเริ่มต้นด้วยการปรารภบทนำหรือมูลเหตุที่มาของเรื่องและจบลงด้วย อรรถกถา จากพระไตรปิฎกให้เข้าใจง่าย ซึ่งผู้วิจัยศึกษาเอกสารทางวิชาการทั้ง ประเภทตำรา หนังสือ และงานวิจัยที่เกี่ยวกับสัญลักษณ์แล้วบันทึกข้อมูลที่ศึกษาค้นคว้า ต่อจากนั้นผู้วิจัยได้ประมวลความรู้เป็นเกณฑ์การวิจัยและแสดงผลการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการพรรณนาวิเคราะห์เเละคำนวณค่าร้อยละ    


ผลการวิจัยพบว่า 1) ลักษณะสัญลักษณ์ 2 ประเภท คือ สัญลักษณ์สากลและสัญลักษณ์เฉพาะส่วนใหญ่มีลักษณะเป็นฝ่ายกุศลเเทนความดีงามและการสั่งสมบุญบารมี 2) การใช้สัญลักษณ์เพื่อเป็นข้อคิดเตือนใจในการดำเนินชีวิตที่ถูกต้องดีงามตามคำสอนพระพุทธศาสนา ซึ่งผู้วิจัยพบ 9 ประเภท ได้แก่ สัญลักษณ์สุภาษิต สัญลักษณ์เหตุการณ์ สัญลักษณ์ชื่อเรื่อง สัญลักษณ์ ตัวละคร สัญลักษณ์บทสนทนา สัญลักษณ์สำนวน   สัญลักษณ์ชื่อตัวละคร สัญลักษณ์ฉากและสัญลักษณ์ความคิด 3) การใช้สัญลักษณ์ที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม เป็นความเชื่อทางพระพุทธศาสนา นามธรรมพบ 2 ประเภท ได้แก่ นามธรรมกุศลและนามธรรมอกุศล  ส่วนรูปธรรมพบการใช้สัญลักษณ์ ที่เป็นมนุษย์  พืช  สัตว์  สิ่งของเครื่องใช้ สถานที่ อวัยวะ  พลังงาน โลหะธาตุ เทวดา อนินทรีย์สาร อมนุษย์ พาหนะ และอัญมณี เพื่อใช้แทนฝ่ายกุศลและอกุศล ตามหลักธรรมคำสอนทางพุทธศาสนาในการบำเพ็ญเพียร ศีล สมาธิ ปัญญาเพื่อหลุดพ้นสู่นิพพาน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
คุ้มสระพรม ป., นันทจันทูล ส., & ทินรัตน์ ป. (2023). สัญลักษณ์ในนิทานคัมภีร์มังคลัตถทีปนี. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 11(4), 1329–1338. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-peace/article/view/259426
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

Anuwatkasame, N. (2005). The Use of Animals as Symbols in Thai Short Stories between B.E. 2500- B.E. 2545. (Master’s Thesis). Srinakharinvirot University. Bangkok.

Debyasuwan, B. (2000). Analysis of Thai Literature. Bangkok: Siam.

Kantalurt, J. (1987). An Analysis of Symbols Applied in Naowarat Phongpaiboon’s Poetic Works and Social Reflection, 1973-1983. (Master’s Thesis). Srinakharinvirot University. Phitsanulok.

Kotsupo, P. (2012). Introductory Religious Textbook. Bangkok: Mahamakut Buddhist University.

Mahachulalongkornrajavidyalaya University. (2014). Research and Literature Buddhism. Bangkok: MCU Press.

Mahamakut Buddhist University. (2013). Mangalatthadipani. Bangkok: Mahamakut Buddhist University.

Patthong, S. (2009). “Ruea" in Thai Nirat: Concepts and the Creation of Literary Beauty. (Doctoral Dissertation). Chulalongkorn University. Bangkok.

Office of the Royal Society. (2009). Dictionary of Literary. Bangkok: Union Ultra Volet.

Ramangkura na Kotapura, P. (2014). Fish Symbolism in Theravada Buddhism. (Master’s Thesis). Chiangmai University. Chiangmai.

Office of the Royal Society. (2013). The Royal Institute's Dictionary. Bangkok: Office of the Royal Society.

Ratiwanich, K. (2003). Metaphors in Lanna Panacea-Jataka. (Master’s Thesis). Chaingmai University. Chaingmai.

Sajjapun, R. (2010.) Seesanwannasin. Bangkok: Tonaor.

Seinghom, A. (2007). An Analysis of the Use of Symbolism in Nikhom Raiyawa's Literary Work. (Master’s Thesis). Thaksin University. Songkla.

Wellek, W. (1970). Theory of Literature. New York: Harcourt, Brance World, Inc.