แนวทางการส่งเสริมความรู้และทักษะการดูแลผู้สูงอายุ: การวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบ ระหว่างต่างประเทศกับบริบทท้องถิ่นประเทศไทย

ผู้แต่ง

  • กมลวรรณ กิตติอุดมรัตน์ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ประเทศไทย
  • เอกพล วงศ์เสรี คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ประเทศไทย
  • เฉลิมพร วรพันธกิจ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ประเทศไทย
  • พรรณวดี กิตติอุดมรัตน์ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ประเทศไทย
  • วนิดา หาญเจริญ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ประเทศไทย
  • ฮาริส อันนันหนับ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ประเทศไทย

คำสำคัญ:

ความรู้, การดูแลสุขภาพ, ผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการส่งเสริมความรู้และทักษะการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุของต่างประเทศ และประเทศไทย รวมถึงตำบลศรีสุนทร อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต เพื่อนำไปสู่แนวทางการส่งเสริมความรู้และทักษะการดูแลผู้สูงอายุที่เหมาะสมกับบริบทตำบลศรีสุนทร และตำบลอื่น ๆ ได้ทำการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาจากเอกสารต่าง ๆ โดยนำมาเรียบเรียงและวิเคราะห์ให้เป็นระบบเพื่อสรุปประเด็น พบว่า (1) บริบทต่างประเทศ เน้นการดูแลสุขภาพปฐมภูมิแบบองค์รวม บูรณาการนโยบาย ด้วยเทคโนโลยี พัฒนาบุคลากรเฉพาะทาง ร่วมมือกับครอบครัวและชุมชนเพื่อบรรลุเป้าหมายระบบสุขภาพที่จัดการตนเองได้ด้วยเทคโนโลยี (2) ประเทศไทยเน้นการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาวะ ปฏิรูประบบปฐมภูมิ ส่งเสริมบทบาทของท้องถิ่นและอาสาสมัคร เพื่อสร้างสุขภาวะที่ดีในชุมชน และให้ผู้สูงอายุจัดการตนเองได้ (3) ตำบลศรีสุนทรแก้ไขปัญหาสุขภาพเฉพาะหน้า เน้นการมีส่วนร่วมเชิงรุกและสหวิทยาการในระดับพื้นที่ พึ่งพาทรัพยากรท้องถิ่นและชุมชน ทำให้เกิดการยอมรับและการมีส่วนร่วมของคนในท้องถิ่น ข้อเสนอแนะการนำไปใช้ในระดับพื้นที่ ได้แก่ การสร้างระบบนิเวศชุมชนที่เป็นมิตร นวัตกรรมอาสาสมัครดิจิทัล และระบบปฐมภูมิอัจฉริยะ บูรณาการสหวิทยาการเพื่อการจัดการตนเอง และการทำงานข้ามภาคส่วนในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ

เอกสารอ้างอิง

กมลทิพย์ ตั้งหลักมั่นคง, ชลการ ทรงศรี, ศรีไชย โพธิ์ศรี, เพชรา ท้องเผ้า, วริดา นิลราช และภัณฑิรชา เฟื่องทอง. (2568). การประยุกต์ใช้รูปแบบการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุในชุมชนโดยการมีส่วนร่วมของภาคเครือข่าย. วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข, 5(2), e271116. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jnphr

กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2565, 31 ธันวาคม). แผนปฏิบัติการ ด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ.2566-2580). https://www.dop.go.th/download/laws/th1741771843-868_0.pdf

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2567). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ.2566. กรุงเทพมหานคร : กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

เฉลิมพร วรพันธกิจ, เอกพล วงศ์เสรี, กมลวรรณ กิตติอุดมรัตน์, วนิดา หาญเจริญ, พรรณวดี กิตติอุดมรัตน์ และฮาริส อันนันหนับ. (2566). รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์บนพื้นฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อยกระดับรายได้ผู้สูงอายุตำบลศรีสุนทร อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต. ภูเก็ต: มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต.

นวพรรณ พรายพรรณ. (2568, 7 กุมภาพันธ์). เทศบาลตำบลศรีสุนทร อำเภอถลาง ลงนาม MOU โครงการฝึกอบรมและส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2568 กิจกรรมยืดก่อนแย่ กายภาพก่อนเกิดโรค. สถานีโทรทัศน์แห่งประเทศไทย. https://thainews.prd.go.th/thainews/news/view/896922/?bid=1

แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 พ.ศ. 2566-2570. (2565, 1 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 139 ตอนพิเศษ 258 ง. หน้า 1-143.

มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต. (2569). รายงานผลการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติราชการ ประจำปี พ.ศ. 2569 โครงการส่งเสริมความรู้และทักษะการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุตำบลศรีสุนทร อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต. ภูเก็ต: มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต.

ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561-2580. (2561, 13 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 135 ตอนที่ 82 ก. หน้า 1-71.

เยาวพาณี คำด้วง, พีรญา มะธิโตปะนำ, เถวียน ปาปะขี, จักรพงษ์ บุหรัน และรุ่งเรือง แสนโกษา. (2568). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุโดยชุมชนมีส่วนร่วม โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโนนทอง ตำบลโนนแดง อำเภอบรบือ จังหวัดมหาสารคาม. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 5(2), 513-526. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/IARJ/article/view/281855

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560. (2560, 6 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก. หน้า 1-90.

ศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุภูเก็ต. (2566). ข้อมูลสถิติจำนวนผู้สูงอายุประเทศไทย ปี 2566. https://phuket.dop.go.th/th/know/1/106

สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. (2569, 12 มกราคม). แถลงข่าว สถานการณ์ประชากรไทย ปี 2569 พลิกวิกฤตเกิดน้อย สังคมสูงวัย สู่การลงทุนในคนเพื่ออนาคตประเทศ. https://mahidol.ac.th/temp/2026/01/IPSR-MU-Press-Release-12-01-2569.pdf

สำนักงานสถิติจังหวัดภูเก็ต. (2568, 16 มกราคม). สรุปผลสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567 จังหวัดภูเก็ต. https://phuket.nso.go.th/statistical-information-service/infographic-interactive/infographic.html?start=32

สุพรรณษา นีระมนต์, ปกกมล เหล่ารักษาวงษ์, พรพิมล ชูพานิช, นพรัตน์ เสนาฮาด, นาฏนภา หีบแก้ว ปัดชาสุวรรณ์ และกฤติยาณี ธรรมสาร. (2568). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุของผู้ดูแลในจังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสุขภาพกับการจัดการสุขภาพ, 11(2), 67-80. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/slc/article/view/280546

เอกพล วงศ์เสรี, กมลวรรณ กิตติอุดมรัตน์, จิรวัฒน์ ทิพยรส, เฉลิมพร วรพันธกิจ และพรรณวดี กิตติอุดมรัตน์. (2563). ยุทธศาสตร์การเตรียมผู้สูงอายุให้เข้าสู่วัยสูงอายุอย่างมีความสุข. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 40(6), 74-91. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/sujthai/article/view/241535

Amorim, M. S., & Nobre, T. T. X. (2025). Health care strategies for the elderly: a global overview. Health Sciences Journal, 15, e1571. https://doi.org/10.21876/hsjhci.v15.e1571

Baba, H., Aung, M. N., Miyagi, A., Masu, A., Yokobori, Y., Kiyohara, H., Otake, E., & Yuasa, M. (2024). Exploring the contribution of Japan's experience in addressing rapid aging in Asia: Focus on dementia care. Glob Health Med, 6(1), 19-32. https://doi.org/10.35772/ghm.2023.01124

Chhetri, J., Kamholz, B., Chan, P., Jang, H., & Sadana, R. (2026). Improved long-term care provision in the context of population ageing. Bull World Health Organ, 104, 63–63A. http://dx.doi.org/10.2471/BLT.26.295680

Elsy, P. (2020). Elderly in the society 5.0 and kaigo rishoku in Japanese hyper-ageing society. Jurnal Studi Komunikasi, 4(2), 435-452. https://doi.org/10.25139/jsk.v4i2.2448

Giroir, B. P. (2021). Healthy people 2030: A call to action to lead America to healthier lives. JPHMP, 27(Suppl 6), S222-S224. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8478292/

Institute for Health Care Improvement. (2020). Age-friendly health systems: Guide to using the 4Ms in the care of older adults. Institute for Health Care Improvement. https://www.americangeriatrics.org/sites/default/files/inline-files/IHIAgeFriendlyHealth Systems_GuidetoUsing4MsCare.pdf

Jinyuan, F. & Zahari, Z.A. (2025). Construct a service functional needs model for elder care app based on Maslow's hierarchy of needs theory and A-Kano model analysis. International Journal of Academic Research in Business & Social Sciences, 15(10), 1613-1633. http://dx.doi.org/10.6007/IJARBSS/v15-i10/26763

Kuzelewska, E., Tomaszuk, M. & Malinowski, D. (2026). The elderly digital: digital exclusion vesus the right not to use the internet. Int J Semiot Law 39, 1365-1384. https://doi.org/10.1007/s11196-025-10334-4

Liana, S. (2023). Features of the self-concept of the elderly. Proceeding of the 7th International Scientific and Practical Conference, Current Issues and Prospects for The Development of Scientific Research. (pp. 252-257). Orléans, France. https://doi.org/10.51582/interconf.19-20.04.2023.027

Liu, L., Wu, F., Tong, H., Hao, C. & Xie, T. (2021). The digital divide and active aging in China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18, 12675. https://doi.org/10.3390/ijerph182312675

OECD. (2025a). The economic benefit of promoting healthy ageing and community care: OECD health policy studies. Paris: OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/the-economic-benefit-of-promoting-healthy-ageing-and-community-care_0f7bc62b-en.html

OECD. (2025b). Health at a glance 2025: OECD indicators. Paris: OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/health-at-a-glance-2025_8f9e3f98-en.html

Rudnicka, E., Napierala, P., Podfigurna, A., Meczekalski, B., Smolarczyk, R. & Grymowicz, M. (2020). The World Health Organization (WHO) approach to healthy ageing. Maturitas, 139, 6-11. https://doi.org/10.1016/j.maturitas.2020.05.018

Tana, C., Siniscalchi, C., Cerundolo, N., Meschi, T., Martelletti, P., Tana, M., Moffa, L., Wells-Gatnik, W., Cipollone, F., & Giamberardino, M.A. (2025). Smart aging: integrating AI into elderly healthcare. BMC Geriatrics, 25, 1024. https://doi.org/10.1186/s12877-025-06723-w

United Nations Development Programme. (2017). Ageing, older persons and the 2030 agenda for sustainable development. New York: United Nations.

World Health Organization. (2018). Integrated care for older people. Geneva: World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-HIS-SDS-2018.44

Xiao, Y. (2025). Research on the path optimization of community embedded elderly care model from the perspective of ecosystem theory. Journal of Sociology and Education (JSE), 1(10). https://doi.org/10.63887/jse.2025.1.10.74

Xu, L., Ng, D.T.K., Lee, C.S.Y., Peng, P. & Chu, S.K.W. (2025). A systematic review of digital literacy in lifelong learning for older adults: challenges, strategies, and learning outcomes. Education Tech Research Dev, 73, 3627–3674. https://doi.org/10.1007/s11423-025-10530-w

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-08-31

รูปแบบการอ้างอิง

กิตติอุดมรัตน์ ก., วงศ์เสรี เ., วรพันธกิจ เ., กิตติอุดมรัตน์ พ., หาญเจริญ ว., & อันนันหนับ ฮ. (2026). แนวทางการส่งเสริมความรู้และทักษะการดูแลผู้สูงอายุ: การวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบ ระหว่างต่างประเทศกับบริบทท้องถิ่นประเทศไทย. วารสารนวัตกรรมธุรกิจ การจัดการ และสังคมศาสตร์, 7(2), 149–168. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jibim/article/view/299226

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ