การส่งเสริมและสร้างความเข้มแข็งการประกอบอาชีพเลี้ยงหนอนแมลงวันลายเพื่อสร้างอัตลักษณ์ของกลุ่มผู้ผลิตสัตว์ในจังหวัดสุรินทร์
DOI:
https://doi.org/10.65205/jhssrru.2026.e300618คำสำคัญ:
การส่งเสริมอาชีพ, เศรษฐกิจชุมชน, สร้างความเข้มแข็ง, หนอนแมลงวันลายบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแนวทางการส่งเสริมและสร้างความเข้มแข็งการประกอบอาชีพเลี้ยงหนอนแมลงวันลาย 2) เพื่อศึกษาการรวมกลุ่มอาชีพผ่านระบบการเลี้ยงหนอนแมลงวันลาย การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีการวิจัยแบบผสมระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ใช้กลุ่มตัวอย่างจำนวน26 ตัวอย่าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าอัตราส่วนร้อยละ ค่าเฉลี่ยกลางข้อมูล และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) วิจัยชิงคุณภาพ จะเป็นการการสัมภาษณ์แบบเจาะจง โดยใช้แบบสัมภาษณ์ จำนวน 5 คน และกระบวนการอบรมเพื่อส่งเสริมการเลี้ยงหนอนแมลงวันลาย ส่วนเครื่องมือที่ใช้วิเคราะห์แบบสัมภาษณ์ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) เพื่อศึกษาแนวทางการส่งเสริมและสร้างความเข้มแข็งการประกอบอาชีพเลี้ยงหนอนแมลงวันลาย ปัจจัยด้านสภาพการดำเนินงานของกลุ่มอาชีพ เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ส่วนใหญ่อยู่ ในระดับมาก คือ มีการจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจ ( =4.52, S.D.=0.35) เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วม (
=4.13, S.D.1.05) เนื่องด้วยสมาชิกของกลุ่มคิดว่าการตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนจะทำให้เกิดความเข้มแข็งและการมีส่วนร่วมสมาชิกในกลุ่มก็สำคัญเช่นเดียวกัน 2) เพื่อศึกษาแนวทางการเลี้ยงหนอนแมลงวันเมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ส่วนใหญ่อยู่ อยู่ในระดับมาก คือ หนอนแมลงวันจะเป็นสินค้าที่น่าสนใจ(
=4.25, S.D.=1.02) หนอนแมลงวันจะสร้างรายได้ให้กลุ่ม (
=4.10, S.D.=1.05) ช่วยลดปัญหาสิ่งแวดล้อม(
=4.05, S.D.=1.15) โดยผู้ตอบแบบสอบถาม เห็นว่า หนอนแมลงวัน เป็นสินค้าเศรษฐกิจที่น่าสนใจในอนาคต ในการลดต้นทุนสำหรับการเลี้ยงอาหารสัตว์ สามารถกำจัดขยะมูลฝอยได้ และประโยชน์ประเภทอื่นในกระบวนการเลี้ยงต่อไป
แนวทางการส่งเสริมอาชีพการเลี้ยงหนอนแมลงวันลายให้กับศูนย์เรียนรู้พุทธเกษตร โคกหนองนาบ้านหนองอีดำ ตำบลกระโพ อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์ จะสามารถทำให้กลุ่มเกษตรกรนำมาสู่การพัฒนาเศรษฐกิจของชุมชนที่มั่นคงเข็มแข็งและเกิดความยั่งยืนต่อไป เกิดการกระจายรายได้สู่ชุมชน อีกทั้งยังช่วยสร้างอาชีพที่มั่นคงให้กับชุมชน แต่สมาชิกยังมีข้อที่วิตกกังวล ตั้งข้อสังเกตจากการสัมภาษณ์ประกอบด้วย 1) ขาดความรู้ความเข้าใจ สมาชิกจำนวนมากยังขาดองค์ความรู้ที่ทันสมัย ทั้งในด้านเทคโนโลยีการผลิตรวมถึงการแปรรูปผลผลิต 2) การวางแผนที่ไม่เหมาะสม การไม่มีการวางแผนในการเลี้ยงหนอนแมลงวันหรือการวางแผนการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด 3) กลิ่นรบกวน : การหมักหมมของเศษอาหารที่ความชื้นสูงเกินไปจะทำให้เกิดกลิ่นเหม็นเน่า ซึ่งสร้างความรำคาญให้กับผู้เลี้ยงและอาจทำให้เพื่อนบ้านไม่พอใจได้ 4) ศัตรูพืชและสัตว์รบกวน : ปัญหาที่พบบ่อยคือ มด หนู นก และสัตว์อื่น ๆ ที่เข้ามากินหนอนและไข่ ทำให้ปริมาณหนอนลดลง ควรเลี้ยงในระบบปิดหรือมีมาตรการป้องกันที่เหมาะสม เช่น วางภาชนะเลี้ยงในกะละมังที่มีน้ำล้อมรอบเพื่อป้องกันมด หรือใช้มุ้งลวดคลุมโรงเรือน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กรมปศุสัตว์. (2567). ข้อมูลจำนวนปศุสัตว์ในประเทศไทย ปี 2567. ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กรมปศุสัตว์. dld.go.th.
ธนากร บุญมี. (2566). ผลของประเภทและปริมาณอาหารต่อการเจริญเติบโตของหนอนแมลงวันลาย. วารสารเกษตรศาสตร์และเทคโนโลยี, 41(1), 12–25.
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. (2564). คู่มือองค์ความรู้ การส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพการผลิตและใช้ประโยชน์หนอนแมลงวันลาย. สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ. ku.ac.thู่มือองค์ความรู้-อ.สมควร-Posted.pdf.
วิภาดา แก้วมณี. (2565). แนวทางการป้องกันสัตว์ผู้ล่าในการเพาะเลี้ยงแมลงเศรษฐกิจ. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ศมณพร สุทธิบาก. (2566). โครงการ การจัดการขยะอินทรีย์ด้วยการเลี้ยงหนอนแมลงวันลายเพื่อเป็นอาหารสัตว์และลดต้นทุนการผลิต. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. ku.ac.th.
ศูนย์เทคโนโลยีเกษตรและอาหาร. (2569, 12 มีนาคม). หนอนแมลงวันลาย สุดยอดหนอนแมลงโปรตีนเพื่อลดต้นทุนอาหารสัตว์. bcg.in.th.
สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ. (2563). การเลี้ยงหนอนแมลงวันลาย (Black Soldier Fly: Hermetia illucens). rmutsb.ac.th.
สมชาย เจริญสุข, สมศักดิ์ มีดี, และ มานี รักไทย. (2563). การจัดการความชื้นในกระบวนการหมักขยะอินทรีย์ชุมชน. วารสารสิ่งแวดล้อมไทย, 24(2), 45–55.
สัญญา สัญญาวิวัฒน์. (2551). ทฤษฎีและกลยุทธ์การพัฒนาสังคม (พิมพ์ครั้งที่ 8). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุรินทร์. (2568). ภาวะเศรษฐกิจการเกษตรปี 2568 และแนวโน้มปี 2569 จังหวัดสุรินทร์. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. opsmoac.go.th.
อรรถยา ลาภมาก, ศรัญยา พึ่งพา, และกนกวรรณ ละเลิศ. (ม.ป.ป.). การใช้หนอนแมลงวันที่ผลิตจากมูลสุกรเป็นแหล่งโปรตีนของไก่พื้นเมือง. มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. ubu.ac.th.
อานนท์ ศรีสุวรรณ, พรทิพย์ แก้วดี, และ สุรชัย ใจเย็น. (2564). การศึกษาแนวทางการพัฒนาโซ่อุปทานและตลาดแมลงเศรษฐกิจในประเทศไทย. โรงพิมพ์คุรุสภา.
Diener, S., Zurbrügg, C., & Tockner, K. (2020). Conversion of organic material by black soldier fly larvae: Establishing optimal feeding rates and Managing physical contaminants. Waste Management, 112, 118–127.
Müller, A., Wolf, S., & Heuel, M. (2021). Biosecurity and pest management in black soldier fly rearing. Journal of Insects as Food and Feed, 7(4), 411–423.
Pholsri, S. .(1990). Theory and Principles of Development. Bangkok: O.S. Printing House.
Smith, J. A., & Jones, R. B. (2019). Organic waste management and moisture control in insect farming. Academic Press.
Thebhattee, S. et al. (2008). Self-Sufficiency with Sufficiency Economy Philosophy. National Office of Buddhism Printing.
Wang, L., & Chang, Y. C. (2022). Socio-economic challenges and labor constraints in small-scale insect farming in Southeast Asia. Sustainability, 14(8), Article 4721.
