ความฉลาดรู้ของนักศึกษาสาขาวิชาคหกรรมศาสตร์ในการเลือกบริโภคอาหาร จากร้านอาหารของมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในภาคใต้ : การศึกษาด้วยวิธีวิทยา ปรากฏการณ์วิทยาเชิงวิพากษ์
DOI:
https://doi.org/10.65205/jhssrru.2026.e294380คำสำคัญ:
ความฉลาดรู้ด้านอาหาร, การบริโภคอาหาร, ปรากฏการณ์วิทยาเชิงวิพากษ์บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสบการณ์ของนักศึกษา สาขาวิชาคหกรรมศาสตร์ในการเลือกอาหารจากร้านอาหารของมหาวิทยาลัย โดยมุ่งเน้น 1) การทำความเข้าใจประสบการณ์ในชีวิตประจำวันของนักศึกษาในการเลือกอาหาร 2) การตีความและการให้ความหมายของนักศึกษาด้านความฉลาดรู้ด้านอาหารในบริบทมหาวิทยาลัย และ 3) การสะท้อนและวิพากษ์บริบทเชิงโครงสร้าง สังคมวัฒนธรรม และเศรษฐกิจในการเลือกอาหาร การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิทยาแบบปรากฏการณ์วิทยาเชิงวิพากษ์เก็บข้อมูลจากนักศึกษาคหกรรมศาสตร์ระดับปริญญาตรี 18 คน โดยการเลือกผู้ให้ข้อมูลหลักแบบเจาะจงจนกว่าจะถึงจุดอิ่มตัว เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการบันทึกภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ
ผลการวิจัยพบว่า การเลือกบริโภคอาหารของนักศึกษาขึ้นอยู่กับความสะดวก ราคา ความคุ้นเคยกับร้านอาหาร และรสชาติ ขณะเดียวกันยังถูกจำกัดด้วยปัญหา ความแออัด ความไม่สดใหม่ และสุขาภิบาลนักศึกษาตีความฉลาดรู้ด้านอาหารว่าเป็นความสามารถในการเข้าถึงและประยุกต์ใช้ความรู้ทางโภชนาการเพื่อการตัดสินใจที่ใส่ใจสุขภาพ โดยผสานความรู้เชิงวิชาการเข้ากับประสบการณ์จริง ทั้งนี้ บริบทเชิงโครงสร้างและสังคม เช่น ตัวเลือกอาหารสุขภาพที่จำกัด ราคา และอิทธิพลจากเพื่อน ล้วนส่งผลต่อการเลือกอาหาร ผลการศึกษาสะท้อนว่าความฉลาดรู้ด้านอาหารมิใช่เพียงทักษะเชิงปัญญาหรือการปฏิบัติของบุคคลแต่ถูกกำหนดโดยเงื่อนไขเชิงโครงสร้างของสิ่งแวดล้อมในมหาวิทยาลัย
Downloads
เอกสารอ้างอิง
ปรมินทร์ ทองประพันธุ์ และกิ่งแก้ว สำรวยรื่น. (2565). ผลของโปรแกรมความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6 ตำบลหนองโสน อำเภอสามง่าม จังหวัดพิจิตร. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอิสเทิร์นเอเชีย, 17(1), 170-182.
ปรเมศวร์ บุบไชยา, นฤมล ศราธพันธุ์ และ สุวิมล อุไกรษา. (2565). ความฉลาดรู้ทางโภชนาการของนิสิตนักศึกษามหาวิทยาลัยของรัฐในกรุงเทพมหานคร. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 37(3), 191–201.
รัตนาภรณ์ สาสีทา, คัติยา อีวาโนวิช และฉวีวรรณ บุญสุยา. (2565). ความรอบรู้ด้านโภชนาการกับพฤติกรรมการบริโภคอาหารของนักศึกษาระดับปริญญาตรี คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา, 17(1), 28–43.
สุวิมล อุไกรษา และนฤมล ศราธพันธุ์. (2565). ความฉลาดรู้ทางอาหารของนิสิตนักศึกษาครูคหกรรมศาสตร์มหาวิทยาลัยของรัฐ. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 37(3), 179-190.
Allen-Collinson, J. (2009). Sporting embodiment: Sports studies and the (continuing) promise of phenomenology. Qualitative Research in Sport and Exercise, 1(3), 279–296. https://doi.org/10.1080/19398440903192340.
Daniel Opoku Mensah & Oyinlola Oyebode. (2022). We think about the quantity more : factors influencing emerging adults’ food outlet choice in a university food environment, a qualitative enquiry. Nutrition Journal. https://doi.org/10.1186 /s12937-022-00801-0.
Cullen, T., Hatch, J., Martin, W., Higgins, J. W., & Sheppard, R. (2015). Food literacy : Definition and framework for action. Canadian Journal of Dietetic Practice and Research, 76(3), 140–145. https://doi.org/10.3148/cjdpr-2015-010.
McManus, S. & Pendergast, D. (2025). Exploring the intersection of food literacy and consumer research : A review, conceptualisation, and agenda for sustainability-focused. Food Quality and Preference, 126, 1-2. https://doi.org/10.1016/j. foodqual.2025.105429.
Thomas, H. M., & Irwin, J. D. (2011). Cook it up! A community-based cooking program for at-risk youth : Overview of a food literacy intervention. BMC Research Notes, 4(495). https://doi.org/10.1186/1756-0500-4-495.
Truman, E., Lane, D., & Elliott, C. (2017). Defining food literacy: A scoping review. Appetite, 116 : 365–371. https://doi.org/10.1016/j. appet.2017.05.007.
Vidgen, H. A., & Gallegos, D. (2014). Defining food literacy and its components. Appetite, 76, 50–59. https://doi.org/ 10.1016/j. appet.2014.01.010.
