อำนาจสตรี: บทบาททางการเมืองของเซียวฮองเฮาในจอมนางพิชิตบัลลังก์

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มุ่งวิเคราะห์บทบาททางการเมืองของเซียวฮองเฮาในบทละครจีนเรื่อง จอมนางพิชิตบัลลังก์ โดยใช้กรอบแนวคิดความสัมพันธ์ทั้งห้าของขงจื่อ แนวคิดสตรีนิยม และแนวคิดความสัมพันธ์เชิงอำนาจภายใต้โครงสร้างแบบปิตาธิปไตย เพื่อทำความเข้าใจพลวัตของอำนาจและสถานะของสตรีในสังคมศักดินาจีน โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ การวิเคราะห์ครอบคลุมทั้งความสัมพันธ์แบบสามีภรรยา และความสัมพันธ์ระหว่างผู้ปกครองกับผู้อยู่ใต้ปกครอง ซึ่งสะท้อนบทบาทของสตรีทั้งในพื้นที่ส่วนตัวและพื้นที่สาธารณะ ผลการศึกษาพบว่า ในฐานะภรรยา เซียวฮองเฮาดำรงตนตามจารีตโดยไม่ล้ำเส้นอำนาจบุรุษ ทว่าในฐานะฮองเฮาและผู้สำเร็จราชการ พระนางสามารถแปรสถานะดังกล่าวเป็นฐานความชอบธรรมทางการเมือง และมีบทบาทในการกำหนดทิศทางรัฐ การใช้อำนาจของพระนางมิได้เป็นการต่อต้านโครงสร้างชายเป็นใหญ่โดยตรง หากเป็นการต่อรองและตีความจารีตใหม่ภายในกรอบเดิม งานวิจัยชี้ให้เห็นว่า ความสัมพันธ์ทั้งห้าไม่ได้ทำหน้าที่เพียงควบคุมบทบาทสตรีเท่านั้น หากยังเป็น “พื้นที่แห่งการต่อรอง” ที่เปิดโอกาสให้สตรีสร้างและรักษาอำนาจทางการเมืองได้ ภายใต้เงื่อนไขทางโครงสร้างดังกล่าว บทบาทของสตรีในสังคมศักดินาจึงควรทำความเข้าใจในฐานะกระบวนการเจรจาระหว่างจารีต อำนาจ และอัตลักษณ์ มากกว่าการอธิบายผ่านกรอบสตรีภายใต้การกดทับเพียงมิติเดียว