การวิเคราะห์เชิงจริยธรรมต่อการใช้สัตว์จริงในงานศิลปะภายใต้กรอบทฤษฎีสิทธิสัตว์ของฟรานซิโอนและของโดนัลสันกับคิมลิคก้า

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ว่าการใช้สัตว์จริงในงานศิลปะสามารถเป็นที่ยอมรับได้ทางจริยธรรมหรือไม่ ภายใต้กรอบทฤษฎีสิทธิสัตว์สายเลิกทาสของฟรานซิโอนและสายความเป็นพลเมืองของโดนัลสันกับคิมลิคก้า ความเป็นมาเริ่มต้นจากข้อเท็จจริงว่าศิลปินร่วมสมัยมีการนำสัตว์จริงมาใช้ในงานศิลปะ ได้แก่ ศิลปะจัดวาง ศิลปะแสดงสด และการใช้สัตว์เป็นผู้ทำงานร่วมในการสร้างงานศิลปะ ซึ่งหลายกรณีมีปัญหาทางจริยธรรมชัดเจน เช่น มีสัตว์ถูกฆ่าหรือทรมานในขั้นตอนการสร้างและการจัดแสดงงานศิลปะ นี่จึงทำให้ผู้วิจัยสนใจประเมินจริยธรรมของงานศิลปะแนวนี้ผ่านกรอบทฤษฎีสิทธิสัตว์ ผู้วิจัยเลือกมา 2 ทฤษฎี ได้แก่ ทฤษฎีของฟรานซิโอน และของโดนัลสันกับคิมลิคก้า สองทฤษฎีนี้มีความเข้มงวดเหมือนกันคือการเสนอให้สัตว์มีสิทธิพื้นฐานในชีวิตและเสรีภาพ แต่จุดที่แตกต่างเด่นชัดคือทฤษฎีแรกมีความเข้มงวดจนไม่สามารถอนุญาตให้มีการใช้สัตว์ในงานศิลปะ ในขณะที่ทฤษฎีหลังมีจุดให้พอประนีประนอม วิธีการวิจัยนี้ ได้แก่ 1) ระบุเกณฑ์สำคัญของแต่ละทฤษฎี 2) รวบรวมตัวอย่างจริงของการใช้สัตว์จริงในงานศิลปะเท่าที่จะครอบคลุมทุกแนวปฏิบัติต่อสัตว์ตามที่ผู้วิจัยจำแนกประเภทไว้ ผู้วิจัยจำแนกประเภทตัวอย่างเหล่านี้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ ได้แก่ กลุ่มงานศิลปะที่ใช้สัตว์ตายแล้ว (แบ่งย่อยเป็นกลุ่มที่แหล่งที่มาของสัตว์ไม่ผิดจริยธรรม ผิดจริยธรรม และไม่ชัดเจนว่าผิดจริยธรรมหรือไม่) กับ กลุ่มงานศิลปะที่ใช้สัตว์มีชีวิต (แบ่งย่อยเป็นกลุ่มที่ไม่มีการทำร้ายสัตว์ มีการทำร้ายสัตว์ และไม่ชัดเจนว่ามีการทำร้ายสัตว์หรือไม่) จากนั้น 3) วิเคราะห์ว่าแต่ละกลุ่มของตัวอย่างเหล่านี้สามารถเป็นที่ยอมรับได้ทางจริยธรรมหรือไม่ภายใต้กรอบของแต่ละทฤษฎี โดยมีเงื่อนไขว่าถ้ากลุ่มหนึ่งถูกพบว่ามีการ “ละเมิด” ต่อเกณฑ์ใดเกณฑ์หนึ่งของทฤษฎีหนึ่งก็จะถือว่ากลุ่มนั้นไม่สามารถยอมรับได้ทางจริยธรรมตามกรอบของทฤษฎีนั้น ซึ่งผลการวิจัยพบว่าไม่มีกลุ่มของตัวอย่างใดเลยสามารถเป็นที่ยอมรับได้ทางจริยธรรม ไม่ว่าภายใต้กรอบของทฤษฎีใด เนื่องจากทุกกลุ่มดังกล่าวล้วนมีส่วนที่ละเมิดต่อบางเกณฑ์ของทั้งสองทฤษฎี ข้อสรุปของบทความนี้คือ ภายใต้กรอบของฟรานซิโอน การใช้สัตว์จริงในงานศิลปะไม่สามารถเป็นที่ยอมรับได้ทางจริยธรรมโดยสิ้นเชิง ในขณะที่ภายใต้กรอบของโดนัลสันกับคิมลิคก้าไม่สามารถสรุปได้ว่ายอมรับไม่ได้ เนื่องจากยังมีความเป็นไปได้ที่การใช้นี้ในบางกรณีสามารถเป็นที่ยอมรับได้ ในการอภิปรายผล ผู้วิจัยเสนอ 2 ตัวอย่างสมมติของการใช้สัตว์ดังกล่าวที่อาจไม่ละเมิดต่อเกณฑ์ใดเลยของโดนัลสันกับคิมลิคก้าเพื่อสนับสนุนความเป็นไปได้นี้ เช่น (1) ศิลปินใช้สัตว์เลี้ยงในความดูแลของเขาช่วยสร้างงานศิลปะ ภายใต้เงื่อนไขจำกัด: การเคารพในสิทธิพื้นฐานและผลประโยชน์สูงสุด การคำนึงความโน้มเอียงตามธรรมชาติของสัตว์ การใช้แบบไม่บังคับและไม่แสวงหากำไร และการปฏิบัติต่อสัตว์ในหนทางเดียวกับมนุษย์ และ (2) ศิลปินใช้สัตว์กึ่งป่าเป็นส่วนหนึ่งในการจัดแสดงงานศิลปะจัดวางเฉพาะที่ ภายใต้เงื่อนไขจำกัด: การเคารพในสิทธิพื้นฐานและสิทธิความเป็นผู้พักพิง การใช้แบบไม่บังคับ และการใช้นี้ต้องเป็นส่วนหนึ่งของการจัดการประชากรสัตว์กึ่งป่าแบบไม่ทำร้าย