การบริหารจัดการและการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาการพังทลายของที่ดินริมฝั่งแม่น้ำป่าสัก อันเนื่องมาจากภัยพิบัติน้ำท่วมในจังหวัดสระบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับภัยธรรมชาติให้แก่แกนนำภาคประชาชน ในการดูแล ฟื้นฟู และเยียวยาคุณภาพชีวิตของกลุ่มประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาการพังทลายของที่ดินริมฝั่งแม่น้ำป่าสัก อันเนื่องมาจากภัยน้ำท่วมในจังหวัดสระบุรี 2) เพื่อเสริมสร้างทักษะและความสามารถของแกนนำภาคประชาชนให้มีความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการป้องกันตลิ่งพัง การดำรงชีวิตอย่างปลอดภัย และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัดการสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ริมฝั่งแม่น้ำป่าสัก จังหวัดสระบุรี 3) เพื่อทดสอบระดับความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของการยอมรับนโยบายเชิงปฏิบัติการสาธารณะในการจัดการและป้องกันการพังทลายของที่ดินริมฝั่งแม่น้ำโดยการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในจังหวัดสระบุรี และ 4) เพื่อพัฒนาแผนและข้อเสนอเชิงนโยบายในรูปแบบของนโยบายเชิงปฏิบัติการสาธารณะ โดยอาศัยการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในการป้องกันการพังทลายของที่ดินริมฝั่งแม่น้ำ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงผสมผสาน (Mixed Methods Research) ซึ่งประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) และการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยมีประชากรและกลุ่มตัวอย่างเป็นประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ริมฝั่งแม่น้ำป่าสัก จังหวัดสระบุรี ครอบคลุมพื้นที่ 5 อำเภอ ได้แก่ อำเภอวังม่วง อำเภอแก่งคอย อำเภอเฉลิมพระเกียรติ อำเภอเมือง และอำเภอเสาไห้ โดยใช้วิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) ซึ่งเป็นประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาการพังทลายของที่ดินริมฝั่งแม่น้ำอันเกิดจากภัยพิบัติน้ำท่วม และมีส่วนเกี่ยวข้องในการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในการป้องกันและฟื้นฟูตลิ่งพัง
การศึกษาเน้นวิเคราะห์สภาพทั่วไปของพื้นที่ริมฝั่งแม่น้ำ ข้อมูลพื้นฐานทางเศรษฐกิจและสังคมของชุมชน เช่น ลักษณะประชากร อาชีพ รายได้ และโครงสร้างพื้นฐาน รวมทั้งศึกษาสถานการณ์และปัญหาเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในการจัดการปัญหาดังกล่าว ทั้งนี้ การวิจัยได้พิจารณาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนใน 5 มิติ ได้แก่ 1) มิติพุทธสันติวิธี 2) มิติการพัฒนาที่ยั่งยืน 3) มิติการผลักดันและการเปลี่ยนแปลง 4) มิติการจัดการสิ่งแวดล้อมเชิงนิเวศ และ 5) มิติการมีส่วนร่วม ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า การบริหารจัดการและการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาการพังทลายของที่ดินริมฝั่งแม่น้ำป่าสัก มีบทบาทสำคัญในการสร้างความเข้มแข็งของชุมชนในการเผชิญและฟื้นตัวจากภัยพิบัติ อีกทั้งยังเป็นกลไกสำคัญในการเสริมสร้างความมั่นคงในการดำรงชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Adhikari, K., & Hartemink, A. E. (2016). Linking soils to ecosystem services A global review. Geoderma, 262, 101–111.
Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224.
Chaturong, S., Apisak, T., & Paiboon, B. (2019). Land use change affecting crop production processes along the Mekong River in That Phanom District, Nakhon Phanom Province. Ubon Ratchathani University Journal of Science and Technology, 2(1), 96–109.
Chanphen, P. (2022). Community participation in riverbank land management for sustainable development. Journal of Community Development and Quality of Life, 10(3), 45–58.
Department of Public Works and Town & Country Planning. (2023). Performance report of riverbank protection dam projects, fiscal year 2023. Ministry of Interior, Thailand.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2021). State of the world’s land and water resources for food and agriculture – Systems at breaking point (SOLAW 2021). FAO.
Hydrology and Water Resources Laboratory, Kyoto University. (n.d.). Pa Sak River Basin, Thailand. https://hywr.kuciv.kyoto-u.ac.jp/ihp/riverCatalogue/Vol_05/10_Thailand-12.pdf
Krejcie, R. V. & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Land Development Department. (2020). Report on soil erosion situation in Thailand, 2020. Ministry of Agriculture and Cooperatives, Thailand.
Leon, D., Puzyreva, K., et al. (2022). Professionalization of community engagement in flood risk management: Insights from four European countries. International Journal of Disaster Risk Reduction, 71, 102811.
Montanarella, L., Vargas, R., Smith, P. & van der Esch, S. (2022). Soil and climate change: Challenges and opportunities. Environmental Science & Policy, 127, 189–198.
Nontikansak, P., Shrestha, S., Shanmugam, M. & Virdis, S. (2022). Rainfall extremes under climate change in the Pasak River Basin, Thailand. Journal of Water and Climate Change, 13(10), 3729–3747.
Office of the National Economic and Social Development Council. (2022). The 13th National Economic and Social Development Plan (2023–2027). Bangkok: NESDC.
Phachara, P. (2019). Community participation process along the Chao Phraya River for mitigating negative impacts of riverbank construction projects in Pak Kret District, Nonthaburi Province. Sarasa Journal, 2(1), 71–84.
Pretty, J. N. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture. World Development, 23(8), 1247–1263.
Royal Irrigation Department. (2018). Erosion and sedimentation of rivers, streams, and canals. Hydrology Division, Department of Irrigation, Bangkok, Thailand.
Samart, J., Chanjiraphon, C. & Rapeeporn, T. (2019). Community potential and predictive factors of river utilization among people in the Li River Basin, Lamphun Province. Journal of Agricultural Research and Extension, 36(1), 104–113.
Saraburi Provincial Administrative Organization. (2018). Local development plan (2018–2022). Saraburi, Thailand: Saraburi PAO.
Singh, R., Patel, S. & Yadav, P. (2021). Integrated management of riverbank erosion and community participation. Environmental Management Review, 14(2), 98–112.
Supannee, M. (2017). Impacts of sand dredging: A case study of Village No. 1, Nopphitam Subdistrict, Nopphitam District, Nakhon Si Thammarat Province [Master’s thesis, Chiang Mai University].
Sutthinan, W. (2021). Participatory watershed resource management by local communities in Thailand. Journal of Environment and Development, 7(2), 31–46.
Tri, V. P. D. (2023). Assessing social vulnerability to riverbank erosion across communities. Water International, 48(2), 153–170.
UNDP. (2018). Participatory governance and environmental management. United Nations Development Program.
Wanida, W., Areerat, S. & Thawatchai, P. (2017). Social science research: Concepts and applications. Chulalongkorn University Press.
Wongchai, P., & Rattanaporn, K. (2020). Riverbank land management and local participation in Thailand: Lessons for sustainable development. Journal of Environmental Policy, 5(1), 23–35.
Yosawat, K. & Piyakorn, W. (2022). Development of public participation in the riverbank protection dam project along the Noi River of the Department of Public Works and Town & Country Planning, Phra Nakhon Si Ayutthaya Province. Phranakhon Rajabhat University Journal of Research and Development, 18(1), 88–104.
