การพัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้หนังสือแห่งความคิดโดยใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบเพื่อเสริมสร้างทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณและการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาในโรงเรียนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา จังหวัดเชียงใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและศึกษาผลการใช้นวัตกรรมการเรียนรู้หนังสือแห่งความคิดโดยใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบเพื่อเสริมสร้างทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณและการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษา ดำเนินการวิจัยด้วย 4 ขั้นตอน ประกอบด้วย 1) การศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลสำคัญ 2) การออกแบบนวัตกรรมการเรียนรู้หนังสือแห่งความคิดฯ กลุ่มเป้าหมาย คือ ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 7 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบประเมินคุณภาพเพื่อหาค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 3) การนำนวัตกรรมการเรียนรู้หนังสือแห่งความคิดฯ ไปใช้กับนักเรียนประถมศึกษาชั้นปีที่ 6 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 40 คน ในโรงเรียนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ ด้วยการสุ่มแบบแบ่งกลุ่ม เก็บรวบรวมข้อมูลทั้งก่อนและหลังการใช้นวัตกรรมการเรียนรู้ฯ ด้วยแบบประเมินทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และแบบประเมินการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ เพื่อหาค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าสถิติทดสอบ t และ 4) การประเมินผลการใช้นวัตกรรมการเรียนรู้ฯ ด้วยการนำข้อมูลคะแนนทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และข้อมูลคะแนนประเมินการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์มาเปรียบเทียบก่อนเรียนและหลังเรียนที่ระดับนัยสำคัญ .05
ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้
- นวัตกรรมการเรียนรู้หนังสือแห่งความคิดฯ ประกอบด้วย 7 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) หลักการของนวัตกรรม 2) วัตถุประสงค์ของนวัตกรรม 3) หน่วยการเรียนรู้ จำนวน 8 บท ได้แก่ เปิดประตูสู่เชียงใหม่ ณ จุดเริ่มต้น งามล้ำค่านครเชียงใหม่ ของกิ๋นบ้านเฮา นุ่งซิ่นถิ่นเหนือ สืบสานล้านนา จนกว่าจะพบกันใหม่ และเชียงใหม่สมัยใหม่ 4) กิจกรรมการเรียนรู้ 6 ขั้นตอน ได้แก่ วิเคราะห์เรื่องราว ตีความข้อคำถาม ระดมสมอง อภิปรายกลุ่มย่อย หาข้อสรุปและตัดสินใจ และนำเสนอกลุ่มใหญ่ 5) สื่อการเรียนรู้ 6) บทบาทผู้เรียนและบทบาทผู้สอน และ 7) การวัดและการประเมินผล การประเมินคุณภาพของนวัตกรรมการเรียนรู้หนังสือแห่งความคิดฯ ในภาพรวมมีความถูกต้องและความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย 4.52 และ 4.62 ตามลำดับ)
- ผลการใช้นวัตกรรมการเรียนรู้หนังสือแห่งความคิดฯ พบว่า หลังเรียนนักเรียนมีทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณและการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ สูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
Article Details
เอกสารอ้างอิง
จักรพงศ์ กันกล่ำ และ จักรพงษ์ แพทย์หลักฟ้า. (2566). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนการสอนตามแนวการสอนแบบ
โครงงานและกระบวนการคิดเชิงออกแบบเพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์. วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์
ศรีนครินทรวิโรฒ. 24(2) : 84-98.
จารุภา นวลเพ็ง และ สิรินภา กิจเกื้อกูล. (2566). การจัดการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์เป็นฐานที่ส่งเสริมการคิดเชิงระบบ
เรื่องระบบนิเวศของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. วารสารวมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. 43(3) : 367-398.
เชษฐชาตรี นวลขำ และ ยศวีร์ สายฟ้า. (2563). ผลการใช้ชุดกิจกรรมการใช้สื่อสังคมออนไลน์ตามแนวคิดปรากฏการณ์เป็นฐาน ร่วมกับการสะท้อนคิดที่มีต่อพฤติกรรมการรู้ดิจิทัลของนักเรียนระดับประถมศึกษา. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย มหาวิทยาลัยศิลปากร. 12(2) : 71-89.
ณัฐภัทร แสงมาลา, ธเนศ เจริญทรัพย์, สุวิทย์ เอื้อศักดิ์ชัย และ วิภารัตน์ มูสิกะเจริญ. (2567). กระแสของการคิด
อย่างมีวิจารณญาณ. Journal of Roi Kaensarn Academi. 9(4) : 838-853.
ณัฐธยาน์ แวงอุบล. (2566). การคิดโดยใช้วิจารณญาณ: ทักษะจำเป็นศตวรรษที่ 21. Journal of Applied Education, 2023. 1(2) : 53-66.
ทรัพสิริ เสนีย์วงศ์ ณ อยุธยา และคณะ. (2564). การจัดการเรียนการสอนจากประสบการณ์ตามสภาพจริงตามรูปแบบกิจกรรมประสบการณ์. วารสารธรรมศาสตร์. 40(2) : 116-129.
ทักษยา วัชรสารทรัพย์. (2566). สื่อและการสูญเสียความหมายของความจริงในยุคหลังความจริง: รายการเล่าข่าวในสื่อโทรทัศน์. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์. 10(2) : 313-325.
ทิศนา แขมมณี. (2561). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 22). กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปัญจรัศม์ ศุภรานนท์. (2566). อนาคตภาพการจัดการศึกษาโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็กในทศวรรษหน้า
(พ.ศ.2566 - 2575) วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์ ศรีนครินทรวิโรฒ. 24(2) : 115-130.
ผ่องนภา พรหมเกษ. (2566). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการคิดอย่างมีวิจารณญาณของอาจารย์ที่มีต่อนักศึกษา.
วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์. 10(4) : 409-425.
มานิตย์ อาษานอก. (2561). การพัฒนาและหาประสิทธิภาพ ประสิทธิผลนวัตกรรม สำหรับการเรียนรู้ด้วยตนเอง.
วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. 1(2) : 9-18
รวิพรรณ จารุทวี. (2563). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ในสื่อสังคมออนไลน์ของนักศึกษาระดับอุดมศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร. ปริญญานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาจิตวิทยาพัฒนาการ คณะมนุษยศาสตร์. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
วันชัย น้อยวงค์. (2565). การจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณและการแก้ปัญหา
ของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. วารสารวิจัยเพื่อการปฏิรูปการเรียนรู้. สถาบันวิจัย พัฒนา และสาธิตการศึกษา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. 5(2) : 54-69.
สกุลการ สังข์ทอง. (2562). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบ MECCA เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการอ่านอย่างมีวิจารณญาณ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย. (ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, ภาควิชาหลักสูตรและวิธีสอน มหาวิทยาลัยศิลปากร).
สมเกียรติ อินทสิงห์. (2562). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยบูรณาการแนวคิดการเรียนรู้โดยปรากฏการณ์เป็น
ฐานและกระบวนการคิดเชิงออกแบบเพื่อส่งเสริมความรู้เรื่องหลักสูตร ความสามารถในการคิดเชิงนวัตกรรม
และแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ สำหรับนักศึกษาวิชาชีพครู. ASEAN Journal of Education. 5(2) : 21-32.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). แนวทางการพัฒนาสมรรถนะผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. นนทบุรี: 21 เซ็นจูรี่.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563). การจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะเชิงรุก. นนทบุรี: 21 เซ็นจูรี่.
อนงค์นาถ ทนันชัย. (2563). การใช้เทคนิคการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อพัฒนาทักษะการนำเสนอของนักศึกษาในรายวิชาการนำเสนอผลงานทางธุรกิจ. วารสารวิชาการ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์. 7(1) : 48-68.
Joyce, B., Weil, M., & Calhoun, E. (2009). Models of teaching. (8th ed.). New York: Courtesy of Reece Galleries.
