แนวทางการส่งเสริมคุณธรรมและความโปร่งใส ด้วยกระบวนการพุทธจิตวิทยาในยุคดิจิทัล

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งบูรณาการหลักหิริ–โอตตัปปะตามคัมภีร์อัฏฐสาลินีของพระพุทธโฆสาจารย์ ร่วมกับทฤษฎีพัฒนาการทางจริยธรรม 6 ขั้นของโคลเบิร์ก (Kohlberg, 1984) และแบบจำลององค์ประกอบทางจริยธรรม 4 ประการของเรสต์ (Rest, 1986) เพื่อเสนอกรอบแนวทางการส่งเสริมคุณธรรมและความโปร่งใสในยุคดิจิทัล 3 ประการ คือ วิเคราะห์หลักหิริ–โอตตัปปะในฐานะพื้นฐานทางพุทธจิตวิทยาของคุณธรรม บูรณาการกับทฤษฎีจิตวิทยาตะวันตก และนำเสนอแนวทางประยุกต์ใช้ในบริบทดิจิทัล ผลการวิเคราะห์พบว่า เหตุที่ตั้งของหิริมี 4  ได้แก่ ชาตินิสสาย วยนิสสาย สูรนิสสาย และพาหุสัจจนิสสาย มีความสอดคล้องกับองค์ประกอบด้านแรงจูงใจและลักษณะนิสัยทางจริยธรรมในแนวคิดของเรสต์ ซึ่งเป็นประเด็นที่การอบรมด้านคุณธรรมส่วนใหญ่ยังขาดอยู่ ขณะที่โอตตัปปะสอดคล้องกับความไวทางจริยธรรม การตัดสินทางจริยธรรมและพัฒนาการจริยธรรมระดับตามจารีตประเพณีของโคลเบิร์ก และบทความนี้นำเสนอแนวทางส่งเสริมคุณธรรมและความโปร่งใสในยุคดิจิทัล 5 ประการ ได้แก่ การสร้างอัตลักษณ์ทางจริยธรรม การพัฒนาความไวทางจริยธรรมดิจิทัล การสร้างโครงสร้างโอตตัปปะดิจิทัล การบูรณาการการศึกษาด้านจริยธรรมดิจิทัลและการปลูกฝังความกล้าทางจริยธรรมในองค์กร ทั้งนี้ คุณธรรมที่ยั่งยืนในยุคดิจิทัลจะเกิดขึ้นได้เมื่อหิริและโอตตัปปะทำงานร่วมกัน ภายใต้เจตจำนงทางการเมืองและการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างแท้จริง