การสร้างสมดุลชีวิตเพื่อลดความเหนื่อยล้าตามแนวพุทธจิตวิทยา

ผู้แต่ง

  • ณัฏฐอัชฌา ศรีเสริมทรัพย์ นักวิชาการอิสระ, 98/324 หมู่บ้านกลางเมืองสวนหลวง แขวงดอกไม้ เขตประเวศ กรุงเทพมหานคร
  • มั่น เสือสูงเนิน ภาควิชาจิตวิทยา คณะมนุษยศาสมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

ความเหนื่อยล้า, พละ 5, สมดุลชีวิต, พุทธจิตวิทยา, ทฤษฎี JD-R

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ต้องการนำเสนอสภาพปัญหาความเหนื่อยล้าหมดไฟของพนักงานฝ่ายขายในภาคอุตสาหกรรมไทย วิเคราะห์และสังเคราะห์หลักพละ 5 ตามแนวพุทธจิตวิทยาที่สอดคล้องกับทฤษฎีความต้องการและทรัพยากรในงานและนำเสนอแนวทางการสร้างสมดุลชีวิตเพื่อลดความเหนื่อยล้าของพนักงานฝ่ายขาย โดยพบผลสำคัญว่า พนักงานฝ่ายขายเป็นกลุ่มบุคลากรที่ต้องเผชิญกับแรงกดดันในการปฏิบัติงานในระดับสูง ทั้งจากเป้าหมายยอดขาย  การเผชิญกับการปฏิเสธจากลูกค้าและลักษณะเวลาการทำงานที่ยืดหยุ่นจนส่งผลกระทบต่อชีวิตส่วนตัว ก่อให้เกิดความเหนื่อยล้าสะสมทั้งทางร่างกายและจิตใจ การบูรณาการหลักพละ 5 ได้แก่ ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิและปัญญา ซึ่งปรากฏในพระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค ร่วมกับทฤษฎีความต้องการและทรัพยากรในงาน พบว่า พละ 5 สามารถทำหน้าที่เป็นทรัพยากรส่วนบุคคลที่ช่วยรองรับและลดผลกระทบจากแรงกดดันในการทำงานได้ โดยสติพละช่วยให้บุคคลรู้เท่าทันเมื่อภาระงานล้ำเข้าสู่ชีวิตส่วนตัว ปัญญาพละช่วยพิจารณาและแยกแยะความเร่งด่วนที่แท้จริง สมาธิพละช่วยลดความรู้สึกถูกครอบงำจากภาระงาน ขณะที่ศรัทธาพละและวิริยะพละมีบทบาทสำคัญในการธำรงแรงจูงใจและเสริมสร้างความมั่นคงภายในจิตใจ ซึ่งแนวทางที่นำเสนอในบทความเป็นการพัฒนาเชิงองค์รวมใน 3 ระดับ ได้แก่ ระดับปัจเจกบุคคล ระดับทีมและระดับองค์กร ซึ่งการดำเนินการอย่างบูรณาการในทั้งสามระดับจะช่วยลดภาวะความเหนื่อยล้าหมดไฟ เพิ่มประสิทธิภาพในการปฏิบัติงานและยกระดับคุณภาพชีวิตของพนักงานฝ่ายขายได้อย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

จรัมพร โห้ลำยอง และศิรินันท์ กิตติสุขสถิต. (2565). อิทธิพลของสมดุลชีวิตกับการทำงานต่อความตั้งใจลาออก และความตั้งใจคงอยู่กับองค์กร ในกลุ่มบุคลากรภาคการศึกษา. วารสารวิชาการ การจัดการภาครัฐและเอกชน, 4(3), 210–226.

ชนัดดา เงินชัยโรจน์. (2565). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความผูกพันองค์กรของพนักงานในบริษัทยาในช่วงที่มีการทำงานที่บ้าน (สารนิพนธ์ปริญญาการจัดการมหาบัณฑิต). วิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยมหิดล. นครปฐม.

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค เล่ม 19 พลสังยุตต์. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต เล่ม 22. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระไพศาล วิสาโล. (2553). รู้สติ วิถีแห่งความสุขในสังคมที่คิดต่าง. นิตยสารหญิงไทย, 833(35).

พัทธะมนัส ไพบูลย์ศิริ. (2565). สิทธิการตัดขาดการติดต่อสื่อสารนอกเวลาทำงานของลูกจ้างตามกฎหมายแรงงานไทย (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. กรุงเทพฯ.

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2561). พจนานุกรมพุทธศาสน์ : ฉบับประมวลศัพท์ (พิมพ์ครั้งที่ 31). กรุงเทพฯ : สหธรรมิก.

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2567). ETDA เปิด 4 เหตุผลใหญ่ ทำคนไทย Burnout ยุคดิจิทัล. สืบค้น 30 มีนาคม 2569, จาก https://www.etda.or.th

Thailand Health Hub. (2568). เมื่อแรงขับชีวิตถูกดูด Burnout ภาวะหมดไฟที่วัยทำงานต้องระวัง. สืบค้น30 มีนาคม 2569, จาก https://thailandhealthhub.com

Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2017). The job demands–resources theory: Taking stock and looking forward. Journal of Occupational Health Psychology, 22(3), 273–285.

Bakker, A. B., Demerouti, E., & Sanz-Vergel, A. I. (2023). Job demands–resources theory: Ten years later. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 10, 25–53.

Haar, J. M., Russo, M., Suñe, A., & Ollier-Malaterre, A. (2014). Outcomes of work-life balance on job satisfaction, life satisfaction and mental health: A study across seven cultures. Journal of Vocational Behavior, 85(3), 361–373.

Kriakous, S. A., Elliott, K. A., Lamers, C., & Owen, R. (2021). The effect of mindfulness-based stress reduction on burnout in healthcare professionals: A systematic review. Mindfulness, 12(1), 1–28.

Mercer. (2024). 2024 Global Talent Trends. Retrieved March 15, 2026, from https://www.mercer.com

Shoker, D., Desmet, L., Ledoux, N., & Héron, A. (2024). Effects of standardized mindfulness programs on burnout: A systematic review and original analysis from randomized controlled trials. Frontiers in Public Health, 12, 1381373.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-07-04

รูปแบบการอ้างอิง

ศรีเสริมทรัพย์ ณ., & เสือสูงเนิน ม. . (2026). การสร้างสมดุลชีวิตเพื่อลดความเหนื่อยล้าตามแนวพุทธจิตวิทยา. วารสารจิตวิทยาพุทธศาสตร์ประยุกต์เพื่อสังคม, 12(1), 527–543. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/human/article/view/295295