การสร้างคุณค่าทางเพศที่ยั่งยืนของสตรีไทยผ่านสัมมาสติ
คำสำคัญ:
สตรีไทย, สัมมาสติ, คุณค่าทางเพศ, ความเสมอภาคทางเพศ, ระบบชายเป็นใหญ่บทคัดย่อ
บทความวิชาการเรื่องนี้นำเสนอกลไกการสร้างคุณค่าทางเพศที่ยั่งยืนของสตรีไทยผ่านแนวทางสัมมาสติในพุทธธรรม โดยใช้วาทกรรม "ดอกฟ้ามีไว้เอื้อมมอง ดอกไม้สีทองมีไว้ก้มเก็บ" เป็นกรณีศึกษาในการสะท้อนความเหลื่อมล้ำของคุณค่าทางเพศในสังคมไทย ผ่านระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เอกสารและตีความเชิงสัญญะวิทยา คุณค่าทางเพศที่ยั่งยืนควรประกอบด้วยการยอมรับศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์โดยไม่แบ่งแยกทางเพศ การเคารพสิทธิในการควบคุมร่างกายและเพศวิถีของตนเองและการสร้างความเท่าเทียมในโอกาสทางสังคม สัมมาสติมีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนคุณค่าดังกล่าวผ่าน 4 มิติ ได้แก่ การมีสติต่อกายภาพ เวทนา จิตและธรรมารมณ์ ซึ่งช่วยให้สตรีตระหนักในสิทธิเหนือร่างกายของตนเอง จัดการอารมณ์ได้อย่างเหมาะสม ตัดสินใจอย่างเป็นอิสระและเข้าใจบริบททางสังคมเพื่อต่อต้านอคติทางเพศได้อย่างสร้างสรรค์ การศึกษาเสนอแนะให้นำหลักสัมมาสติมาประยุกต์ใช้ในการศึกษาและการพัฒนาศักยภาพสตรี เพื่อสร้างรากฐานคุณค่าทางเพศที่มั่นคงและยั่งยืนในสังคมไทยยุคใหม่
เอกสารอ้างอิง
ชูศักดิ์ ภัทรกุลวณิชย์. (2555). วาทกรรมกับอำนาจทางสังคม. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
กชพร ศิริบุตร. (2564). การปฏิบัติตนของสตรีไทยในมายาคติด้านความงามตามหลักธรรมในพุทธศาสนา. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 8(4), 242-252.
ลักขณา สุริยงค์. (2560). ภาพผู้หญิงในสื่อบันเทิงไทย : การสร้างความหมายผ่านภาษาและวาทกรรม. วารสารนิเทศศาสตร์, 34(2), 45-68.
สุทธิดา กิ่งแก้ว. (2562). การตีตราผู้หญิงในวาทกรรมร่วมสมัย. วารสารสตรีศึกษา, 26(1), 12-39.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2565). บทบาทสตรีไทยและบทบาทสตรีไทยและความเท่าเทียมในสังคม. สืบคน 25 ตุลาคม 2568, จาก https://shorturl.asia/4x5Ft
สุภัชชา สุทธิพล. (2557). วาทกรรมเพศในแบบเรียนไทย. กรุงเทพฯ : ศูนย์หนังสือจุฬาฯ.
อัจฉรา รักยุติธรรม. (2565). วาทกรรมความเป็นหญิงในวัฒนธรรมไทยยุคใหม่. เชียงใหม่ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ขจิตา ศรีพุ่ม. (2562). อุดมการณ์ทางเพศในพจนานุกรมคำใหม่ เล่ม 1-2: การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 27(54), 218-245.
สตรีนิยม. (2563). "ระบบชายเป็นใหญ่" คืออะไรนะ ?. สืบคน 25 ตุลาคม 2568, จาก https://www.feminista.in.th/post/patriarchy
Alfonso Munte . (2022). Martha Nussbaum's Feminist Philosophy on Body Autonomy and Its Relationship to the Experiences of Women Survivors of Child Marriage: A Case Study in Sukamara, Central Kalimantan. Journal SUARGA: Studi Keberagamaan Dan Keberagaman, 1(1), 27-34.
Bordo, S. (1993). Unbearable Weight: Feminism, Western Culture, and the Body. University of California Press.
Bourdieu, P. (2001). Masculine Domination. Stanford University Press.
Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144-156.
Ljiljana Ćumura. (2022). Paulo Freire: From Critical Consciousness to the Pedagogy of the Oppressed. KNOWLEDGE - International Journal, 55(5), 594-564.
Nussbaum, M. C. (1995). Objectification. Philosophy & Public Affairs, 24(4), 249–291.
Thich Nhat Hanh. (1991). Peace Is Every Step: The Path of Mindfulness in Everyday Life. Bantam Books.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารจิตวิทยาพุทธศาสตร์ประยุกต์เพื่อสังคม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
