พระพุทธศาสนากับกระบวนการยุติธรรมทางกฎหมายในสังคมไทย

บทคัดย่อ

บทความนี้ มุ่งนำเสนออิทธิพลของพระพุทธศาสนาที่มีต่อระบบกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมของไทย โดยวิเคราะห์การผสมผสานระหว่างหลักธรรมทางพระพุทธ ศาสนากับระบบกฎหมายผ่านสามหลักธรรมสำคัญ ได้แก่ ศีล 5 ซึ่งเป็นรากฐานของกฎหมายอาญา ทศพิธราชธรรมที่เป็นหลักในการบริหารราชการแผ่นดิน และอริยสัจ 4 ที่สะท้อนในกระบวนการแสวงหาความจริงและการพิจารณาคดี นอกจากนี้ ยังนำเสนอบทบาทของสถาบันสงฆ์ในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ซึ่งเน้นการใช้หลักธรรมในการเยียวยาจิตใจและสร้างความสมานฉันท์มากกว่าการตัดสินถูกผิด การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมในกระบวนการยุติธรรมปัจจุบันแสดงให้เห็นถึงความสอดคล้องระหว่างหลักธรรมกับแนวคิดการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งสมัยใหม่ อย่างไรก็ตาม ยังมีความท้าทายในการรักษาสมดุลระหว่างหลักการทางศาสนากับหลักนิติธรรมในสังคมพหุวัฒนธรรมและการปรับใช้หลักธรรมให้เข้ากับบริบททางสังคมที่เปลี่ยนแปลง ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างสถาบันทางศาสนาและหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรม รวมถึง การสนับสนุนเชิงนโยบายจากภาครัฐ เพื่อให้การบูรณาการหลักพุทธธรรมกับกระบวนการยุติธรรมเกิดประโยชน์สูงสุดต่อสังคม